YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3621 E.  ,  2024/4380 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/180 E., 2022/656 K.
KARAR : Kısmen kabul ve davalı Kurum vekilleri

Taraflar arasında Mahkemece görülen hizmet ve iş kazasının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılar vekilleri tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... ve davalı SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı, 17.07.2002 – 01.02.2003 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti ve 12.11.2002 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

Dahili Davalı ... Adına Dernek Başkanı davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Çaycuma 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 29.03.2013 tarihli ve 2008/48 E. - 2013/550 K. sayılı
kararı ile

1-Davacı ...'nun davalı ... 104956
sicil sayılı işyerinde 13.11.2002-30.01.2003 tarihleri arasında fasılasız ve tam zamanlı kuruma bildirilen
sigortalılık süreleri hariç eksik bildirilen 78 gün hizmet akti ile asgari ücret üzerinden 506 sayılı Kanun
kapsamında çalıştığının tespitine,

2-Davacının iş kazasının tespiti talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kaymakamlığı vekili
ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin 06.05.2014 tarih 2013/10502 E. - 2014/9889 K. sayılı kararında; Mahkemece yapılacak iş; Köylere Hizmet Götürme Birliği ve Muhtarlar Derneğinin talep edilen dönemdeki belge ve defterlerini getirterek, davacıya yapılan ücret ödemesi bulunup bulunmadığını araştırmak, ücret ödemesine ilişkin kayıt bulunmaz ise davacıdan ücreti ne şekilde aldığını sormak ve bu kuruluşların kayıtlarının yazılı olmasının esas olacağını da göz önünde bulundurarak ücretin kayıtlara geçmemesinin makul bir nedene dayanıp dayanmadığını belirlemek, davacının talep ettiği dönemde kaymakamlık ve muhtarlık yapan kişileri tespit ederek davacının çalışmaları ve iş makinesinin kullanılması hakkında beyanlarını almak, Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından Muhtarlar Derneğine verilen iş makinesi için herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığını ve hangi şartlarda iş makinesinin verildiğini araştırmak ve böylece toplanan deliler ışığında, davacının çalışmalarını ve bu çalışmalarının davalı Köylere Hizmet Götürme Birliğinin mi yoksa Muhtarlar Derneğinin mi yanında geçtiğini hiçbir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyarak sonuca gitmekten ibaret olduğu gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 29.02.2016 tarihli ve 2014/390 E. - 2016/158 Karar sayılı kararı ile 1-Davacı ...'nun davalı ... Derneğinde 13.11.2002-30.01.2003 tarihleri arasında fasılasız ve tam zamanlı kuruma bildirilen sigortalılık süreleri hariç eksik bildirilen 78 gün hizmet akti ile asgari ücret üzerinden 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine,

2- Davalı ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,

3-Davacının iş kazasının tespiti talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalılardan Kurum vekilleri ile ... Adına Dernek Başkanı Ekrem Çelen temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin 21.06.2016 tarih 2016/9513 E. - 2016/10337 K. sayılı kararında; Mahkemece yapılacak iş; alanında uzman bir bilirkişiye, Köylere Hizmet Götürme Birliği, Çaycuma Kaymakamlığı, Çaycuma Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ve Muhtarlar Derneği'nin talep edilen dönemdeki belge ve defterlerini yerinde inceleterek; talep ettiği dönemde davacıya ücret ödemesi ya da başkaca bir ödeme yapılıp yapılmadığını, davacının çalışmalarına dair başkaca kayıtlar bulunup bulunmadığını tespit ettirmek, davaya konu 67 00 01 plakalı kazıcı katonun mülkiyetinin davacının talep ettiği dönemde hangi kurum üzerinde olduğunu araştırmak, yine bilirkişiye davalı kurumların belge ve kayıtlarını yerinde inceleterek; davaya konu iş makinesinde davacının talep ettiği dönemdeki çalışmalarının nerelerde geçtiğini, bu çalışmaların hangi kurum emri ile yapıldığını, çalışmaların ilçe/köy halkından kişilerin özel işleri için yapılıp yapılmadığını ve bu çalışmalar sırasında davacı ile birlikte çalışan başkaca işçi bulunup bulunmadığını tespit ettirmek, davacı ilçe/köy halkından birilerinin özel işlerinde çalışmış ise bu kişileri dinleyerek işin yapılmasını kimden talep ettikleri, davacının hangi kurumda çalıştığı hususunda bilgi sahibi olup olmadıkları yönünde beyanlarına başvurmak, yine davacının birlikte çalıştığı başkaca işçiler tespit edilir ise bu kişileri de dinleyerek, ayrıca davacının iş kazasının tespitine ilişkin talebi hakkında da karar verilmek sureti ile toplanan deliller değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibaret olduğu gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 27.10.2020 tarih 2016/394 E. - 2020/705 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının davalı ... Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde çalıştığı sırada 12.11.2002 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitine, davacı ...'nun davalı ... Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde 24.10.2002- 11.11.2002 tarihleri arasında fasılasız ve tam zamanlı kuruma bildirilen sigortalılık süreleri hariç eksik bildirilen 19 gün hizmet akti ile asgari ücret üzerinden 506 Sayılı Yasa kapsamında çalıştığının tespitine, dahili davalı ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

E. 3 üncü Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kaymakamlığı ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 27.09.2021 tarih 2021/4479 E. - 2021/11047 K. sayılı kararında, davalılardan ...’nin tüm temyiz itirazlarının reddine, davalı Kurumun temyizine gelince; Yargılama sırasında 03.05.2011 tarihli soruşturma raporu sonucunda olayın iş kazası sayılması gerektiği sonucuna varıldığı, Mahkemece olayın Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilip edilmediği husunda araştırma yapılmadan karar verilmesi hatalı olup, bu haliyle kurulan hüküm bozmayı gerektirdiği, Mahkemece, davacının maruz kaldığı olayın Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilip edilmediğini Kurumdan sormak, Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edildiği bildirilmesi halinde davalı işveren ... yönünden 12.11.2002 tarihinde yaşanan kazanın iş kazası olduğunu tespit etmek, Kurum açısından ise davanın konusuz kalıp kalmadığı değerlendirililerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurmaktan gerektiği gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
"1-) Dahili davalı ... hakkında açılan davanın kesinleştiği anlaşılmakla bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
2-) Davacının 24.10.2002-11.11.2002 tarihleri arasındaki eksik bildirilen çalışma süresinin tespiti talebi yönünden verilen karar kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına,
3-Davacının 12.11.2002 tarihindeki olayın iş kazası olduğunun tespiti talebinin ;
A- Davalı ... yönünden kabulüne, Çaycuma Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde çalıştığı sırada 12.11.2002 tarihinde meydana gelen kazanın iş kazası olduğuna,
B- Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kaymakamlığı vekili
ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası ve hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Kanunu'nun 26 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3.Değerlendirme
Mahkemenin 27.10.2020 tarih 2016/394 E. - 2020/705 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının davalı ... Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde çalıştığı sırada 12.11.2002 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitine, davacı ...'nun davalı ... Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde 24.10.2002- 11.11.2002 tarihleri arasında fasılasız ve tam zamanlı Kuruma bildirilen sigortalılık süreleri hariç eksik bildirilen 19 gün hizmet akti ile asgari ücret üzerinden 506 Sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine, dahili davalı ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. İş bu karar Dairemizin 27.09.2021 tarih 2021/4479 E. - 2021/11047 K. sayılı kararı ile "Kurum açısından ise davanın konusuz kalıp kalmadığı değerlendirililerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurmak" gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verildiği halde, bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda, dahili davalı ... hakkında açılan davanın ve hizmet tespiti davasının kesinleştiği gerekçesiyle her iki dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması hatalıdır.

Mahkemenin 27.10.2020 tarih 2016/394 E. - 2020/705 K. sayılı kararı, Dairemizin 27.09.2021 tarih 2021/4479 E. - 2021/11047 K. sayılı ilamı ile bozulmakla, 27.10.2020 tarihli hüküm ortadan kalktığından, Mahkemece yeniden verilecek hükümle uyuşmazlık hakkında ileri sürülen tüm taleplerin ayrı ayrı karşılanması gerekmektedir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.