YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3551 E.  ,  2024/6102 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2553 E., 2024/32 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/673 E., 2021/63 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; davalı şirket ... Ticaret A.Ş.'ye ait olan Sahil Yolu Ataköy/İstanbul adresindeki ... ... alışveriş merkezinde 01.08.2006 yılı ile 07.08.2012 yılı arasında çalıştığını, davalı şirkette reyoncu, şubeler arası mal teslimi, sepet toplama vs. gibi işlerde çalışmış olmasına rağmen, davalı işveren tarafından çalışma süresi boyunca sigorta primi yatırılmadığını, davalı işveren şirkette çalıştığı Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezi Denetmenlerince de yapılan incelemede ve 16.07.2012 tarihinde düzenlenen tutanak ile tespit edildiğini, SGK müfettişleri tarafından yapılan tespit neticesinde, ilgili yasadan kaynaklanan sigorta primi SGK tarafından resen yapıldığını, davalı işveren ... Ticaret A.Ş.'de 01.08.2006 ile 07.08.2012 tarihleri arasında çalıştığından dolayı bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ettiğini belirtmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili, davalı şirketin toplu iş sözleşmesi ve işçilerin sigortalı ve sendikalı olarak çalıştığını, şirkette sigortasız işçilerin çalıştığının görülmediğini, şirketin bazı mağazalarında mağazanın dışından kasadan sonra vatandaşların kasa çıkışında onları karşılayan ve aldığı malları poşetleyen daha sonra bu kişilerle anlaşarak onların paketlerini taşıyan bir kısım elemanların mağaza dışında durduğunu ve vatandaşlara yardım ettiğini, bu kişilerin hiçbir zaman şirketinin istihdam edileni olmadığını, davacının dava dilekçesinde ki tüm beyanlarının gerçek dışı olduğunu, hizmet akdinin varlığının söz konusu olmadığından davacının hizmet akdine dayalı çalışması sebebi ile talepte bulunduğu hizmet tespitinin mümkün olmadığını, işçilik alacakları ile ilgili davada hükmün temyiz edilmiş olup henüz Yargıtay aşamasında olduğunu, dolayısı ile ortada kesinleşmiş bir kararın söz konusu olmadığını, alacak davalarının hizmet tespiti davalarında kesin delil niteliği taşımadığını, henüz kesinleşmemiş bu davadaki hükme dayalı olarak talep edilen davacının isteminin de kabulü mümkün olmadığını, davacı ve davacı gibi mağaza önünde bulunan kişilerin durumlarını gösteren keşif yapılması halinde ortaya çıkacak gerçek durumda bir hizmet akdini gerektiren çalışmanın olmadığı da belirleneceğini davacı talebinin esas bakımından da reddine karar verilmesini talep ettiklerini belirtmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili, Kurumun resmi kayıtları incelenmesi, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesi gerektiğini, davalı işverenin ve davacının Sosyal Sigortalar Kurumu nezdindeki kayıtların, getirtilmesi ve davacının iddialarının değerlendirilmesi gerektiğini, mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa, tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen ve tanıyan, aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesi, Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanları hükme esas alınmaması gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu uyuşmazlığın davacının davalı şirkete ait Galeriya şubesinde 1 Ağustos 2006 ile 7 Ağustos 2012 tarihleri arasında çalışıp çalışmadığının tespitine yönelik olduğu ve Mahkemece bu yönde yargılama yapılarak taraf delilleri ve dosyaya sunulan belge ve beyanlar ile birlikte davanın niteliği gereğince tüm deliller toplandıktan sonra konusunda uzman bilirkişi marifeti ile yapılan inceleme sonucunda; davacının müşteriler tarafından satın alınan eşyaların kasa arkasında poşetlere doldurulması sırasında müşterilere bahşiş karşılığı yardımcı olmak şeklinde gerçekleştiğinin davacı ve bordro tanık anlatımları ile belirgin olduğu ve davacının davalı iş yerinin asıl işi olan market yönetim ve düzeninde davacı tanığının raflara eşya dizmek şeklindeki sınırlı beyanından başkaca davacı ile davalı arasında bağımlılık unsuru ortaya koyan bir çalışma biçiminin olmadığı, iş saatlerinin davacı üstünlüğünde olduğu, iş süreç ve sonuçlarının davalı işverenlik tarafından denetlenmesinin söz konusu olmadığı, bu nedenlerle de davacı yönünden iş sözleşmesi yönünden bağımlılığın gerçekleşmediği, gerek taraf tanıkları gerekse bordro tanık beyanlarının bu yönüyle çeliştiği, tanık beyanları ile davanın kanıtlanması bakımından ise kuşku ve duraksamaların giderilmemiş olduğu kanaati ile açılan davanın ispatlanamamış olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, davacının davalı iş yerinde çalıştığına dair 43 adet fotoğraf sunduklarını, Kurumca kesilen ceza tutanakları, davacının imzasını taşıyan sevk irsaliyeleri, fişler değerlendirildiğinde davacının davalı iş yerinde süreklilik ve bağımlılık unsuru taşıyarak çalıştığının açık olduğunu eksik inceleme nedeniyle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen kayıtlı tanıkların beyanları ile ... Mağazalarında davacı gibi sepetçi olarak tabir edilen kişilerin çalıştıkları, Migrostan ücret almadıkları, müşterilerin aldıkları malları poşete doldurarak arabalarına taşıdıkları, ücretlerini bahşiş olarak müşterilerden aldıkları, iş saatlarinin davalı işverene tarafından belirlenmediği, davalı ile davacı arasında iş sözleşmesinin unsurları olan ücret ve bağımlılık unsurlarının oluşmadığı, Mahkeme kararının yerinde olduğu kanaatine varılarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 01.08.2006 ile 07.08.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep ettiği, hizmet döküm cetvelinden davacının 27.05.2009-21.05.2010 tarihleri arasında 4/b sigortalılığının bulunduğu (1479 sayılı zorunlu sigorta), 27.01.2011-09.03.2011 tarihleri arasında 1309500 sicil nolu ... ünvanlı iş yerinde, 11.07.2011-11.07.2012 tarihleri arasında 1024885 sicil nolu ... Ticaret A.Ş. (Ataköy Sahilyolu) iş yerinde çalışmaları olduğu, 11.07.2011-11.07.2012 tarihleri arasında çalışmanın 23.07.2012 tarih ÖG:132 sayılı denetim raporu gereğince tescil edildiği, İlk Derece Mahkemesince dinlenen tanık beyanları doğrultusunda, davanın reddine karar verildiği ne var ki hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddelerinde, hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, İlk Derece Mahkemesince, tüm dönemi aydınlatacak şekilde ilgili dönemde bildirimi bulunan bordrolu tanık araştırması ile daha geniş bir araştırma yapılıp, gerektiğinde ilgili Belediye, Vergi Dairesi, feri müdahil SGK Başkanlığından sorularak, komşu iş yeri tanığı (söz konusu dönemde çalışmasının bulunup bulunmadığı da araştırılarak) araştırması yapılıp tespit edildiği takdirde beyanlarına başvurularak elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.