YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3536 E.  ,  2024/6731 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2083 E., 2024/307 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/135 E., 2023/77 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın yeniden bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... eşinin 25.08.2014 tarihinde vefat ettiğini, müteveffanın 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi emekli olduğunu, davacının ... babası ... ...'un ise 12.12.1997 tarihinde vefat ettiğini, davacının ... eşinden ve ... babasından kaynaklanan ölüm aylıklarının her ikisini de almasına engel durum olmadığını beyanla Ocak 2021 tarihinden itibaren babadan dolayı alması gereken ölüm(yetim) aylığının tekrar bağlanmasına, Ocak 2016 tarihinden itibaren alınması gereken ölüm(yetim) aylıklarının her birinin verilmesi gereken tarihten itibaren yasal faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 13.03.2019 tarihli ve 4071001 numaralı ve 16.01.2020 tarihli 936854 numaralı başvuruları ile babasından dolayı yeniden ölüm aylığı talebinde bulunduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde birden fazla dosyadan gelire, aylığa veya gelir ve aylığa hak kazanılması durumunda; uzun vadeli sigorta kollarından, hem eşinden hem de ana veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara tercihine göre eşinden ya da ana veya babasından, kısa vadeli sigorta kollarından hem eşinden hem de ana veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara tercihine göre eşinden ya da ana veya babasından aylık veya gelir bağlanacağı öngörülmüştür hükmüne dayanarak, davacının ... eşinin 25.08.2014 tarihinde vefatıyla 4/a kapsamında ölüm aylığı alması nedeniyle babasının ya da eşinin aylığı arasında tercih yapması gerektiği hakkında 15.03.2019 tarih ve 4190264 ve 20.01.2020 tarih 1138996 sayılı yazı ile bilgi yazısı gönderildiği, davalı Kurumun yaptığı işlemin yerinde olduğu, hukuka aykırı olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacıya Ocak 2021 tarihinden itibaren babasından dolayı alması gereken yetim aylığının bağlanması gerektiğinin tespitine, Ocak 2016 tarihinden itibaren hak edilecek olan aylıkların ödenmesi gereken tarihlerden itibaren her bir ay için ayrı ayrı işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuata göre davacının çift aylığa hak kazanamadığı belirgin olduğundan davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 bendi uyarınca kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilerek, davanın reddine dair hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde,olaya 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin uygulanmasının mümkün bulunmadığını, 2926 sayılı Kanun kapsamında babanın ölümü ile aylığa hak kazanıldığını, eş ve babanın statülerinin farklı olduğunu ve davacının her ikisinden de aylığa hak kazandığının aşikar olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 5510 sayılı Kanun 54 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ile Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla

12.06.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Çoğunluk ile aradaki ... uyuşmazlık davacılar murisi hak sahibinin “Bağ-Kur sigortalısı 1997 yılında ölen babadan ve eşi 2014 yılında ölen ve 4/a sigortalı olan eşten çift aylık alıp almayacağı” noktasında toplanmaktadır.

2. Davacı tarafından temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile İlk Derece Mahkemesinin “babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki (2014) ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı, davalı kurum tarafından yapılan işlemin yerinde ve geçerli olduğu, davacıya tercih hakkı tanındığı, davanın reddi gerektiği” gerekçesi verdiği kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Anılan Dairemizin 2021/11008 E, 2021/16908 K sayılı bozma kararının karşı oyunda açıkladığım gerekçelerle, “Ölüm sigortasından aylık bağlama koşulları değerlendirilirken ... kural olarak babadan gelen ölüm aylığının hakkı doğuran ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan yasal düzenlemenin uygulanması, bununla birlikte, Kanun koyucu tarafından daha sonra yapılan lehe yasal değişikliklerden de hak sahiplerinin faydalandırılması gerektiğinden bozma kararına katılınmamıştır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları da bu doğrultudadır(2021/10-228 E, 2021/10-146 E, 2021/10-165 E, 2021/10-408 E, 2021/459 E).

4. Somut uyuşmazlıkta davacının babası 1997 yılında ölmüştür. Babadan dolayı 1479 sayılı Kanun uyarınca ölüm aylığı, bu kanun hükümlerine göre bağlanacaktır. Davacının eşi ise 5510 sayılı Kanun'un 4/a kapsamında 2011 yılında ölmüş ve 5510 sayılı kanun uyarınca eşten dolayı ise 4/a kapsamında ölüm aylığı bağlanacaktır. Önceye etki yasağı nedeni ile 01.10.2008 öncesi 1479 sayılı kanun uyarınca bağlanan ölüm aylığında, 5510 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca sonradan eşten bağlanan ölüm aylığı bir kesme nedeni olarak öngörülmemiştir. Kararın onanması görüşünde olduğumdan bozma gerekçesine katılınmamıştır.