YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3494 E.  ,  2024/4192 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2535 E., 2023/3113 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Nazilli İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/29 E., 2023/226 K.

Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1998-2023 yılları arasında herhangi bir iş yerine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına aralıksız tarımsal faaliyetlerini sürdürdüğü, davacının 1998-2002 yılları arasında tütün yetiştirdiği daha sonra da başka ürünler yetiştirecek tarım alanında geçimini sağladığı, davacının tarım faaliyetlerinin yanı sıra 27.03.2006 tarihinde minibüs işletmeciliği yapmak amacıyla vergi kaydı açtığı ve bu işte de çalışmaya başladığı, davacının kapatılan tütün işletme müdürlüklerine 1998-2002 yılları arasında yetiştirmiş olduğu tütünü sattığı ve sattığı yaş tütün bedellerinden Bağ-Kur prim kesintisi yapılarak Sümer Holding A.Ş tarafından bu kesintilerin Bağ-Kur'un hesaplarına yatırıldığı, davacının bu kesintilere ait makbuzları aradan geçen süreçte zayi ettiği ancak Sümer Holding ile yapmış olduğu yazışmada kendisine yapılan tevkifatları gösterir belge gönderilerek gerekli açıklamaların yapıldığı, yazı cevabında kuruluşa tütün satışı yapan ve tevkifat muaafiyet belgesi ibraz etmeyen ekicilerden yapılan Bağ-Kur tevkifat tutarları tevkifatın gerçekleştiği ayı takip eden ayın 20. gününe kadar Bağ-Kur'un banka hesaplarına intikal ettirilecek alınan banka dekontunun ... ve tevkifat yapılan ekincilerin isim adres ve tevkifat tutarlarını gösterir Bağ-Kur çiftçi primleri tevkifat bildirimi listeleri ilgili Bağ-Kur müdürlüklerine gönderildiği, tütün alımı yapan Sümer Holding A.Ş. üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirerek teslimatı yapan ekicilerden yaptığı tevkifatları Bağ-Kur'un hesaplarına yatırıp gerekli bildirimleri de yerine getirdiği halde Bağ-Kur tarafından gerekli kayıtlar usulünce tutulmadığı, resen tescil işlemleri yerine getirilmediği ve bu nedenle bir çok tütün üreticisinin mağdur olduğu iddiasıyla davacının 17.04.1998 tarihinden itibaren tarım işlerinde çalıştığının aynı zamanda 27.06.2006 tarihinden itibaren de vergi mükellefi olarak çalışmaya başladığının ve bu çalışmaları nedeni ile Bağ-Kur sigortalısı olmaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından 1998-2003 yılları arasında tarım işlerinde çalıştığının ve 27.03.2006 tarihinden itibaren de vergi mükellefi olarak çalışmaya başladığı, bu çalışmaları sebebiyle bu tarihler dikkate alınarak Bağ-Kur tescil kaydının yapılması iddiasıyla ve sigortalılığın tespiti talebiyle dava açtığı, davacı tarafın 1998-2003 yılları arası için açtığı davanın zaman aşımına uğradığı, hak düşürücü zaman aşımı sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiği, davacının belirtilen tarihler arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yapılması hususunda SGK kayıtlarına bir başvurusunun bulunmadığı, davanın dava şartı yoksunluğundan reddine karar verilmesi gerektiği, esnaf Bağ-Kur tescilinin 01.10.2008 tarihinden daha eskiye götürülmesine imkan bulunmadığı, davanın her hangi bir hukuki dayanağının bulunmadığı, davalı olarak ihmalin Tekel Genel Müdürlüğü veya Sümer Holdingin olduğu ve davaya dahil edilmesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili aşamalarda talebini açıklayarak 17.04.1998-01.10.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının 17.04.1998-01.10.2008 tarihleri arasındaki döneme ilişkin zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitini talep ettiği, davacının tütün üretimi ve tesliminden kaynaklı olarak ilk olarak 17.04.1998 tarihinde tevkifatının bulunduğu, ilk tescil kaydının 01.10.2008 tarihli olduğu, öncesinde gerek odalar tarafından Kuruma bildirim gerekse davacının başvurusu ile tescil yapılmadığı, her ne kadar kurum kayıtlarına intikal etmemiş ise de davacı adına Bağ-Kur kesintilerinin yapıldığı, tanık beyanları ve kolluk araştırmasından davacının uyuşmazlık konusu dönemde tarım ile kesintisiz olarak uğraştığı ve Yargıtay kararları uyarınca, adına kesinti yapılanların, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen ay başından itibaren sigortalı olarak kabulü gerekeceğinden, ilk kesinti tarihi olan 17.04.1998 tarihini takip eden ay başı olan 01.05.1998 tarihi itibari ile davacının zorunlu tarım sigortalısı sayılması gerektiği, davacının zorunlu askerlik hizmetini ifa ettiği 23.11.1998-01.06.2000 tarihleri arasındaki dönemin dışlanması gerektiği, dosya arasına aldırılan tevkifat listesinden, kolluk araştırmasından, kamu tanıklarının anlatımlarından ve tüm dosya içeriğinden davacının tarımsal faaliyetinin 01.05.1998-31.12.2002 tarihleri arasında sürdüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, 24433268912 T.C. kimlik numaralı ...’nin 01.05.1998-22.11.1998 ve 02.06.2000-31.12.2002 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine göre tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacaklarının belirtildiği, davacının 03.07.2009 tarihinde başlayan ve halen devam eden ... Buharkent Ziraat Odası kaydı, 03.07.2009 tarihinde başlayan ve halen devam eden Buharkent Tarım Kredi Kooperatifi kaydı ile tutarlı tanık anlatımlarının dikkate alınarak 06.02.2006 tarihinden sonrası için de tarım sigortalısı olarak tescilinin yapılması gerekirken bu tarihten sonrası taleplerinin reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiği, davacının 1998, 1999, 2000 ve 2002 yıllarına ait prim kesintileri ile ilgili olarak tescilinin yapılması yönünde Kurum'a herhangi bir başvurusunun olmadığı, Tekel firmasının 1998/04 - 2000/05 dönemine ait tevkifat listelerinin ödendiğine dair banka dekontları ve listelerinin Kurum arşiv kayıtlarında bulunmadığı, tarımsal kesinti yapan kuruluşların kesintiyi Kurum'a bildirmeleri ve müstahsil makbuzu düzenlemeleri gerektiğin Tekel Genel Müdürlüğü'nün veya ... Gayrimenkul A.Ş.'nin davaya dahili davalı olarak dahil edilmesi gerektiği, Kurum işleminin yerinde olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 23.11.1998-01.06.2000 tarihleri arasında askerde olduğu gerekçesiyle tevkifatlar dikkate alınarak 01.05.1998-22.11.1998 ve 02.06.2000-31.12.2002 tarihleri arasındaki dönemde zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine karar verildiği, davacının askerlik yaptığı dönem, davacının sattığı ürünler hakkında yapılan prim kesinti tarihleri dikkate alındığında hüküm kurulan dönem açısından zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, 06.02.2006 tarihi ve sonrası için de Tarım Bağ-Kur sigortalılığına karar verilmesi gerektiğini istinaf nedeni olarak ileri sürmüş ise de davacıdan ürün satımından kaynaklı prim tevkifatının son olarak 25.04.2002 tarihinde yapılmış olması, 27.03.2006 tarihinden itibaren vergi kaydına tabi olarak kendi nam ve hesabına bağımsız olarak çalışıyor olması dikkate alındığında davacının 06.02.2006 tarihinde başlayan Buharkent Tarım Kredi Kooperatifi kaydına istinaden bu tarih ve sonrası için zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Taraf vekilleri istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, devam eden tarımsal faaliyet ile teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 7, 9, 10 ve 36 nci maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.