YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3453 E.  ,  2024/4676 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1615 E., 2023/2578 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/278 E., 2022/223 K.

Taraflar arasındaki iş kazası olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ...'a ait ... Petrol işyerinde akaryakıt satış elemanı (pompacı) olarak çalışmaktayken, 25.01.2020 tarihinde tek taraflı trafik kazası geçirerek ağır yaralandığını ve malul kaldığını, SGK’ya başvurularak iş kazası ve maluliyet işlemlerinin yürütülmesi talep edilmiş ise de, Kurumca meydana gelen trafik kazası olayının iş kazası olmadığına karar verildiğini, kazanın davacının mesai bitiminde işyerinden Amasya şehir merkezine aracıyla döndüğü sırada, tek taraflı trafik kazası şeklinde gerçekleştiğini, dava konusu kazanın yapılan iş ve çalışma koşulları nedeniyle, işverenin hakimiyeti altında gerçekleştiğini, davalı işverenlikte 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme şeklinde bir mesai sistemi uygulandığını, davacının gündüz en fazla 11 saate, gece ise 7,5 saate kadar ki çalışmadan sonra en az 11 saat kesintisiz dinlendirilmesi, ondan sonra yeni mesaisinin başlatılması gerektiğini, davalı işverenlikte ise, işçinin sağlığına ve menfaatine tamamen zıt düşecek bir şekilde işçinin iki vardiya üst üste hatta daha da uzun bir süre kesintisiz çalıştırıldığını, davalı işyerinin Amasya - Tokat şehirlerarası karayolu üzerinde, her türlü yerleşim yerine uzak bir konumda bulunduğunu, davacının kendi imkânlarıyla şehir merkezine dönmek zorunda olduğunu, işverenlikçe kendisine bir servis aracı sağlanmadığı gibi, işyerinin bulunduğu bölgede mesai saatlerine uygun toplu taşıma imkânı dahi bulunmadığını, işçisini 24 saat kesintisiz çalıştıran işverenin işçiyi dinlendirmeden, tek başına yola göndermesinin kabul edilemeyeceğini, bu sırada meydana gelen bir kazanın iş nedeniyle ve işveren hakimiyeti altında olduğunu, işveren tarafından 24 saat çalıştırılıp sonra da kendisine kendi imkânlarıyla evine dönmekten başka bir seçenek bırakılmadığını, kazanın işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle ve işveren hakimiyeti altında meydana geldiğini ileri sürerek, dava konusu olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından 25.01.2020 tarihinde geçirdiği tek taraflı trafik kazasının iş kazası olduğu iddia edilmiş ise de, trafik kazasının oluş zamanı ve şekli dikkate alındığında iş kazası olmadığının belirgin olduğunu, davacının davalıya ait akaryakıt istasyonunda asgari ücretle akaryakıt satış personeli olarak çalıştığını, 25.01.2020 tarihinde çalışma saati dışında, ... plakalı kendi özel aracıyla evine dönerken gerçekleştirdiği trafik kazası neticesinde zararlandırıcı olaya maruz kaldığını, davacının işyerinin toplu taşıma imkanının olmadığı yönündeki iddiasının gerçekten uzak olduğu, işyerinin bulunduğu konum itibariyle davacının işyerine toplu taşıtla gidiş gelişinin mümkün olduğunu, davacının aracını yeni aldığını ve acemi olduğunu, işçilerin işyerlerine gidiş ve gelişine karışılmadığını, isteyenin kendi aracı ile isteyenin toplu taşım ile gidip geldiğini, davacı ile çalışan diğer iş arkadaşının dönüşümlü olarak dinlendiğini, 24 saat uykusuz kalmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamına göre dava konusu kazanın yapıldığı ... plakalı aracın işveren tarafından sağlanan bir taşıt olmadığı, kazalının kendi aracı olduğu, işe gidiş ve dönüşlerde yakıtının veya yakıt masrafının işveren tarafından sağlandığına yada işveren tarafından servis hizmeti sağlanacağına dair sözleşme vb. herhangi bir bilgi yada belgenin dosya içeriğinde bulunmadığı, davacı tanığının bu hususta “işyerinde servis aracı yoktu, herkes kendi şahsi imkanlarıyla gelip giderdi,” şeklindeki ifadesi, işyerinden mesai saatlerine uygun düzenli olarak toplu taşım araçlarının geçmediğine yönelik davacı yanın beyanlarına karşın, davacı tanığının bu hususta “işyerinin yakınında otobüs durağı vardır, Cuma aracını almadan önce ya otobüsle gelirdi ya da denk gelirsek benle gidiyordu, işyerine toplu taşıma aracıyla gidip gelme imkanı vardır, davacı kaza olduğu anda vardiyasından çıkmış evine dönüyordu” şeklinde beyanda bulunduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının geçirmiş olduğu kazanın iş kazası sayılamayacağı yönünde Mahkemede kanaat oluşmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, dava konusu kazanın iş kazası olduğunu, davacının davalı işverenlikte yasaya açıkça aykırı çalışma sistemi sebebiyle kaza geçirdiğini, çalışma koşulları ile kaza arasında illiyet bağının olduğunu, tamamen çalıştığı iş ve çalışma koşulları sebebiyle kaza geçirdiği halde olayın iş kazası olarak kabul edilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının geçirdiği trafik kazası olayının kanunda sınırlı sayılan durumlar kapsamında olmadığından iş kazası sayılamayacağı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının, 25.01.2020 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde iş kazası;
“a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır.

Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için olaya maruz kalan kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi anlamında sigortalı olması, olayın, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Bu yönde, 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi anlamında sigortalı niteliğini kazanmanın koşulları başlıca üç başlık altında toplanmaktadır. Bunlar:
a) Çalışma ilişkisinin kural olarak hizmet akdine dayanması,
b) İşin işverene ait yerde yapılması,
c) Kanunda açıkça belirtilen sigortalı sayılmayacak kişilerden olunmaması şeklinde sıralanabilir.

3.Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı 25.01.2020 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitini istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Somut olayda, davalıya ait işyerinin yerleşim yerinden uzak şehirler arası karayolunda olduğunun iddia edilmesi karşısında, çalışanların işyerine geliş gidişlerinin ne şekilde sağlandığı ayrıntılı araştırmalı, bu kapsamda varsa diğer işyeri çalışanları dinlenmeli, gerekirse mahallinde keşifte yapılmak suretiyle işyerine yakın güzergahta toplu taşım araçlarına ayrılmış durak olup olmadığı belirlenmeli, giderek davacı sigortalının tek taraflı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı ... plakalı araçla işe geliş gidişinde yakıt masraflarının işverence karşılanıp karşılanmadığı üzerinde durulmalı, tanıklara bu hususta sorulmak suretiyle, toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip, elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.