YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3421 E.  ,  2024/6105 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/52 E., 2024/73 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz istemleri hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; davacının 01.07.2008-31.10.2015 tarihleri arasında davalıya ait....plakalı dolmuşta haftanın 6 gün Aydın isimli şahısla birlikte dönüşümlü olarak 12:00-24:00 saatleri arasında şoför olarak çalıştığını, çalışma döneminin son 6 aylık kısmında da... isimli şahsın vefatı nedeniyle 08:00-21:00 saatleri arasında çalıştığını, son dönemdeki aylık maaşının net 1500,00 TL olduğunu, işverenin bu sürede sigortalı çalışmalarını Kuruma bildirmediğini, bu nedenle davacının davalı nezdindeki sigortalılık başlangıcının 01.07.2008 tarihi olarak tespitini ve davalı işverene ait ....Plakalı dolmuşta 01.07.2008-31.10.2015 tarihleri arasında geçen çalışmalarının ve prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili; davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacının çalışmalarının belirli olmadığını, devamlılık arz etmediğini, geçici olduğunu, çalışmaların kesintili olması nedeniyle de 2010 yılı öncesine ilişkin tespit isteminin hak düşürücü süreye uğramış olduğunu, ... da davalı adına kayıtlı bir işyerinin bulunmadığını, 34 TZE 76 plaka sayılı aracın trafik kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, davacının taşıt tanıma kartına sahip olup olmadığının araştırılmasını, davacının iddiasının Kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle ispatlanmasını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.04.2019 tarihli ve 2015/579 Esas, 2019/141 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işyerinde;
01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün,
01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2010- 31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2011- 31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2012- 31.12.2012 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2013- 31.12.2013 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2014- 31.12.2014 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2015- 31.10.2015 tarihleri arasında 300 gün, prime esas asgari kazançla çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 15.09.2021 tarihli ve 2019/2197 Esas, 2021/1048 Karar sayılı kararıyla davalı vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 24.03.2022 tarihli 2021/11788 - 2022/4338 sayılı kararında; "... Eldeki davada, yalnızca tarafların bildirdiği tanık beyanları ile yetinildiği, bu tanıkların da davacının çalışma iddiası ve süresi ile ilgili birbirinden farklı beyanda bulundukları, Mahkemece bu çelişkilerin giderilmeden eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ile birlikte; mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince, davacı ve davalı tarafların gösterdiği tanık beyanları ile yetinilmeyip, çalışmanın geçtiği iddia edilen dava konusu dönemde işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen diğer bordrolu tanıkların beyanlarına başvurulmalı, yeterli görülmediği takdirde davacının çalışmasını bilebilecek, çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri ve iş yeri çalışanları, zabıta marifetiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, varsa işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının celbedilip incelenmeli, iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, işyerinde davacı tarafından ne süre ile ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller incelenmekle; tanıkların beyanları, bankalardan gelen yazılar, kolluk kayıtları nazara alındığında tanıkların hizmet süresi yönünden davacının iddiasını doğrular mahiyette beyanda bulundukları, tespit edilen tanık beyanlarının davacının iddiası ile çelişen yönlerinin bulunmadığı, bilirkişi raporunda yer alan tespit ve izahatların mahkemenin kanaati ile aynı doğrultuda ve benzer mahiyette olduğu, UKOME kayıtları ve İstanbul Dolmuş Otomobil Mal Sahipleri Yardımlaşma Derneği kayıtları incelendiğinde, davacının iddiasını destekler mahiyette olduğu anlaşıldığından hizmet süresi yönünden davacının talebi doğrultusunda tespit kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiş olup, sigorta primine esas kazanç iddiası yönünden ise senetle ispat kuralının uygulanması gerektiği ve senetle ispat kuralı kapsamında dosyaya delil sunulamadığı görülmekle davacının ücret iddiasının ispatlanamadığı değerlendirilerek davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde;
01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün,
01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2014-31.12.2014 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2015-31.10.2015 tarihleri arasında 300 gün,
tarihleri arasında tam zamanlı olarak, asgari ücret ile çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin ücret talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili; davacının çalışmasının fiili olmadığını, ... plakalı araçta devamlı çalışması olmadığını, tanık beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, davacının ve davacının eşine ait kredi kartı ekstrelerinde BP Petrolleri A.Ş. açıklaması ile harcamalar yapıldığı anlaşılmakta ise de hangi araç için yapıldığının anlaşılmadığını, idari para cezasına ait karar tutanağı ve trafik cezası bilgilerinde davacının isminin bulunmadığını, hak düşürücü süre nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; davacının prim talebi yönünden Kuruma başvurması gerektiğini, tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, bordro tanıklarının dinlenmesi gerektiğini, 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığını belirterek, Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İnceleme konusu davada; davacı vekilinin davacı ...'nun 01.07.2008-31.10.2015 tarihleri arasında geçen çalışmalarının ve prime esas kazançlarının tespitini talep ettiği, Mahkemece talep edilen dönemler açısından çalışma olgusunun irdelendiği, dinlenen tanıkların beyanlarına itibarla ve davacı adına davalıya ait aracı kullanırken kesildiği tespit edilen trafik cezaları dikkate alınmak kaydıyla, çalışmanın varlığının kabul edildiğinin anlaşılması karşısında, ilk trafik cezasının verildiği 23.09.2008 tarihinin çalışmanın başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi gerekirken davanın kısmen kabulü ile davacının 01.07.2008-31.10.2015 tarihleri arasında çalıştığına şeklinde karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

3.Ayrıca dosyanın incelenmesinden davacı ...'nun 17.04.2022 tarihinde vefat ettiği, mirasçısı Dilek Mısıroğlu'nun davayı takip etmek üzere davacı avukatına vekaletname verdiği görülmektedir. Davacının 17.04.2022 tarihinde vefat etmesi nedeniyle karar başlığında mirasçının gösterilmesi gerekirken davacının adının yazılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi ile Mahkeme kararının karar başlağında yer alan "..." ifadesinin silinerek yerine "... mirasçısı Dilek Mısıroğlu" ifadesinin yazılmasına ve kararın hüküm fıkrasının (1) numaralı bentlerinde yer alan “01.07.2008" ibaresinin silinmesine yerine "23.09.2008" yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkmesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.