YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3396 E.  ,  2024/5822 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/998 E., 2024/126 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/21 E., 2021/138 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, davalı işveren şirkete ait kutu imalatı ve ambalaj fabrikasında geçen ve bildirilen çalışmalarına 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi kapsamında itibari hizmet süresi verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. vekili özetle, davanın yetkili Mahkemede açılmadığını, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının müvekkili şirket nezdindeki çalışmalarının kesintili olduğunu, müvekkili şirketin basım ve matbaa işkolunda bir işyeri olmadığını, müvekkili şirket tarafından yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda hareket edildiğini, davacının sigorta kayıtlarının tam ve eksiksiz olarak Kuruma bildirildiğini, Kurumun iş müfettişleri tarafından müvekkili şirkete düzenli olarak inceleme ve teftişler yapıldığını, bugüne kadar hatalı bildirim, uygulama ve noksan tahakkuk yapıldığı hususunda bir ihtar yapılmadığını beyanla davanın usulden ve esastan reddini savunmuştur.

SGK Başkanlığı vekili; davanın yetkili Mahkemede açılmadığını, davacının itibari hizmete ilişkin haklardan yararlandırılabilmesi için Kanun kapsamına giren işte çalıştığını işverenden alacağı belge ile kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 30.03.2021 tarihli ve E.2020/21, K.2021/138 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne, 3501018545947 sigorta sicil nolu davacı ...’ın; 2 2813 01 01 0099233 035 04-43 sicil no’lu ve Anadolu Cad. No:13-4 Çınarlı-İZMİR adresinde faaliyette bulunmuş davalıya şirkete ait işyerinde 01.04.1988-15.02.1993 ve 17.10.1994-14.12.1998 tarihleri arasındaki geçen 2 2592 01 01 1093049 035 26-94 sicil no’lu ve halen 10003 Sok. No:1 Aosb-Çiğli-İzmir adresinde faaliyette bulunan davalı şirkete ait işyerinde işyerinde 15.12.1998-30.09.2008 tarihleri arasındaki geçen 1/A olarak diğer davalı Kuruma bildirilen 6174 günlük fiili çalışma süresinin 3/A olarak değerlendirilerek 6174 günlük sürenin %25'i olan 1543 günün itibari hizmet süresi olarak tespiti ve salt sosyal sigortalılık süresine eklenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.09.2022 tarih, 2021/1261 Esas, 2022/1865 Karar sayılı kararıyla; "...Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamından; davalı şirketin iş yerlerinde teneke kutu üzerine baskı yapıldığı, söz konusu iş yerinde basım ve gazetecilik adına herhangi bir faaliyette bulunulmadığı, basım işyerinin mevkute çıkarmaya yönelik olarak faaliyet göstermesinin zorunluluğu bulunmamakla birlikte, işyerinin nitelik itibariyle matbaa işyeri olmasının zorunlu olduğu; davalı adına kayıtlı teneke ambalaj imal işi yapılan işyerinde yapılan işin yürütüldüğü bölümlerdeki ekipmana ilişkin teknik veri içeren belgeler ile kapasite raporlarından, işyerinin itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir iş kollarına girmediği, itibari hizmet süresinde işçi yararına yorum ilkesi ile iş yeri alanlarının genişletilemeyeceğinden, bu durumda davanın reddi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulü kararının isabetsiz olduğu, kabule göre ise, yetkisizlik kararı üzerine yargılamanın devam edildiği yetkili mahkemede, esasa girilerek karar verildiği ve yetkisizlik kararı veren Mahkemedeki yetki itirazı nedeniyle davalı lehine ayrıca yargılama giderine hükmedilemeyeceği gözetilmeden karar verilmesinin isabetsiz olduğu dikkate alınarak; HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca belirlenen aykırılık düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur." gerekçeleri ile davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, davalı ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf taleplerinin kabulüne, Karşıyaka 3. İş Mahkemesi'nin, 30.03.2021 tarihli, 2020/21 E, 2021/138 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; "...Mahkemece, davacının matbaa baskı makinesi operatörü olarak ambalaj malzemelerinin üzerine baskı yaparak geçen çalışmalarından talep edilen tüm sürelerde, işin geçtiği işyerlerinden keşif yapılmayan adreste de keşif yapılarak, eğer işyeri aynı iş amaçlı kullanılmıyorsa makinelerin yerleşim planı ve davacının yaptığı iş ve çalıştığı bölüm hususunda re’sen seçilecek bordro tanığı veya çalışmayı bilebilecek şef ustabaşı gibi çalışanlardan veya işyerinde itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda bildirimi yapılan sigortalıların bulunup bulunmadığı araştırılarak, varlığı halinde, çalışma ortamı yönünden beyanlarına başvurulması, işyerlerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı, talep edilen tüm çalışma süresinin itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirip gerektirmediği, gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike sınırı gözetilerek, yargısal denetime elverir biçimde ortaya konulan rapor alınarak, varılacak sonuca göre karar" verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının, davalı şirket adına kayıtlı 99233,35 sicil sayılı işyerinde 01.04.1988-15.02.1993 ve 17.10.1994-14.12.1998 tarihleri arasındaki geçen ve davalı şirket adına kayıtlı 1093049, 35 sicil sayılı işyerinde 15.12.1998-30.09.2008 tarihleri arasındaki geçen 1/A olarak diğer davalı Kuruma bildirilen 6174 günlük fiili çalışma süresinde 506 sayılı Kanun’un Ek 5 inci maddesinde düzenlenen itibari hizmet süresi şartlarının oluştuğunun ile 6174 günlük sürenin x0,25 formülü ile hesaplanan 1543 günün itibari hizmet süresi olduğunun ve salt sosyal sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı İşveren vekili kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve Kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

.