YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3361 E.  ,  2024/4142 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1618 E., 2023/2674 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/128 E., 2022/208 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının davalı işyerinde 10.05.1999 tarihinde işyerinin mutfak kısmında işe başladığını, 07.03.2017 tarihinde iş akdini feshettiğini, davalının, davacının SGK primlerini 10.05.1999-04.09.2007 tarihleri arası yatırmadığını, 10.05.1999-07.03.2017 tarihleri arası davacının kesintisiz çalıştığını, davacının son net ayılık 1.430,00 TL maaş aldığını, davacının çalıştığı dönemde haftanın 6 günü sabah 08:30 da çalışmaya başlayıp akşam 17:00-18:00’a kadar çalıştığını belirterek, davacının 10.05.1999-04.09.2007 tarihleri arası davalı nezdinde çalıştığının tespitini, eksik yatan sigortanın tamamlanmasını talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; iddiaların doğru olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Toplanan deliller ve dosya kapsamından davacının davalı iş yerinde 10.05.1999-04.09.2007 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespiti amacıyla işbu davayı açtığı, SGK kayıtlarına göre davacının davalı iş yerinde ilk işe giriş tarihinin 04.09.2007 olarak bildirildiği, en son işten ayrılış tarihinin 26.05.2017 olarak görüldüğü, dosyaya sunulan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına yazılmış olan sabıka kayıt bilgi formu incelendiğinde, formdaki başvuru tarihinin 03.02.2009 olduğu, dosya kapsamında mevcut iş başvuru formunda ve belirsiz süreli iş sözleşmesinde de tarihin mevcut olmadığı, dosyada dinlenen tanıkların beyanlarında davacının davalı iş yerinde yemek yaptığını, mutfakta çalıştığını ifade ettikleri tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının dava edilen dönemde davalı iş yerinde kesintisiz ve asgari ücretle çalıştığı yönünde kanaat oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının davalı iş yerinde 10.05.1999-04.09.2007 tarihleri arasında kesintisiz ve asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda davacının iddia ettiği eksik gün sayısı ve parasal karşılığının hesabının yanlış yapıldığını, davacının iddia ettiği dönemlerde çalışan ve bordro tanığı olarak dinlenen kişilerin, davacının 2006-2007 yıllarında çalışmaya başladığını bildiklerini beyan ettiklerini, tanık beyanlarında davacının çalışmaya sigorta girişinin de yapıldığı 2007 yılında başladığının ... olduğunu, bundan önce bir çalışmasının olmadığını, aksi iddiaların gerçek dışı olduğunu ve tanık beyanlarıyla ispatlanamadığını, müvekkilinin mobilya sektörü ile bir ilişkisinin bulunmadığını, yalnızca lokantacılık alanında faaliyet gösteren bir işveren olduğunu, davacının mobilyacı bünyesinde çalıştığı dönemin müvekkil bünyesinde çalıştığı döneme eklenmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği 1999-1998 tarihleri arasında yer alan tanık beyanlarına bakıldığında davacının o tarihler arasında çalışmasının bulunmadığını, ilerleyen yıllarda davalı iş yerinde çalışmaya başladığını beyan ettiklerini, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına yazılmış olan sabıka kayıt bilgi formuna bakılarak başvuru tarihinin 03.02.2009 olduğu kanaatine varıldığını, tanık beyanlarının hükme esas alınmamasının hukuka aykırılık oluşturduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleri

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Değerlendirme
1-İnceleme konusu eldeki davada, davacı 10.05.1999-07.03.2017 tarihleri arası kesintisiz çalıştığını, 10.05.1999-04.09.2007 tarihleri arasında bildirimlerinin yapılmadığını belirterek tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

2-Somut olayda, davalı işyerinden davacı adına verilen 04.09.2007 tarihli işe giriş bildirgesinin imzasız olduğu, davacı tarafından işyerine 03.02.2009 tarihinde sabıka kaydı ibraz edildiği, Mahkemece dönem bordrolarının dosya arasına alındığı, işçilik alacakları dosyasında beyanı bulunan bir kısım bordro tanıklarının oradaki beyanları ile yetinilerek yeniden dinlenmediği, işbu dosyadan dinlenen tanık beyanları da esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmış olup, Mahkemece verilen hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

3-Yapılacak iş; işçilik alacaklarına ilişkin dosya getirtilmeli, bu dosyada dinlenmiş olan bordro tanıkları ve uyuşmazlık konusu dönemde kayıtlı bulunan başka tarafsız bordro tanıklarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, ..., zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek yöntemince beyanları alınmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiğ nazara alınıp araştırma genişletilerek, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.