YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3344 E.  ,  2024/4450 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1603 E., 2023/2624 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/3 E., 2022/541 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; davalının Otogar Taksi Durağı'nda ... plakalı ticari taksisinde şoför olarak 15.07.2014 tarihinden 27.09.2018 tarihine kadar çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin yanında çalışan olmadığını, müvekkiline ait ... plakalı aracın hasılat kiracısı olduğunu, tüm gün ücretleri toplayıp, gün sonunda müvekkiline belirli bir oran üzerinden ödeme yaptığını, ticari taksi işletmesinde aracı kullanan şoför üzerinde eğer taksi sahibinin gözetim ve denetimi varsa bu takdirde taraflar arasındaki ilişkinin iş sözleşmesi olarak nitelendirilebileceğini ancak araç sahibi aracı taksi şoförüne günlük belirli bir bedel karşılığında kullandırmakta, kendisi ... bir ücret talep etmekte ve araç sahibi günlük bu bedel dışında başka bir şeye karışmıyorsa, bu takdirde araç sahibi ile taksi şoförü arasındaki ilişkinin iş akdi olarak nitelendirilemeyeceğini, araç muayenesinin davacı tarafından yaptırıldığını, yazılan trafik cezalarının davacı tarafından ödendiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dosyaya getirtilen bilgi ve belgeler, tanık anlatımları, Otogar Taksi Durağı Başkanlığının yazısı, kaza tespit tutanağı, araç muayene tutanakları ile tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı işyerinde 15.07.2014 ile 27.09.2018 tarihleri arasında sigortalı sayılmasını gerektirecek şekilde hizmet akdine tabi olarak çalıştığı hususunun somut, inandırıcı ve kesin olarak kanıtlandığı" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilişkinin hasılat sözleşmesi niteliğinde olduğunu, ilk derece mahkemesince mevcut durumun işçi-işveren ilişkisi kapsamında görülmesinin hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece davacının fiilen çalıştığının kabul edildiği dönemlerde davalı tarafın işlettiği gerçek veya tüzel kişiliğe haiz bir işletme bulunmamakta olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamından, davacı adına kesilen trafik ceza tutanakları ile örtüşen davacı ve kamu tanık beyanları, araç bilgileri, davacının yaptığı iş nazara alındığında, davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararında isabetsizlik olmadığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçesindeki gerekçeleri ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili, istinaf dilekçesindeki gerekçeleri ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davalar, sonuç itibariyle sigorta primlerinin işverenden tahsilini ve kurum kayıtlarının düzeltilmesini de gerektireceğinden gerçek işveren ve kurum kayıtlarında işveren olarak görünen kişilerin de belirlenerek davaya katılmaları sağlanmalı, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılması, bir başka anlatımla, davanın sübutu, kanıtlama yükümlülüğü ve verilen kararın infazı açısından, husumetin tüm işverenlere birlikte yöneltilmesi zorunludur.

3. Değerlendirme
Eldeki davada, Mahkemece dosya kapsamında yer alan belgeler ile tanık beyanları nazara alınarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından, davacının 15.07.2014-27.09.2018 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini talep ettiği, çalışmanın geçtiğinin iddia edildiği ... plakalı ticari taksinin dava dışı ... ... ile davalı üzerine kayıtlı iken dava dışı ortak ...'e ait 1/3 hissenin noter onaylı araç satış sözleşmesi ile davalıya 09.08.2018 tarihinde satılarak devredildiği, talep konusu dönemin büyük bir kısmında araca iki kişinin ortak olduğu anlaşılmakla; bu kişinin davaya dahli sağlanarak ve delilleri sorularak delilleri toplandıktan sonra sonucuna göre davanın yürütülmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup Mahkemece, ortaklığı oluşturan kişilere 6100 sayılı HMK'nın 124 üncü maddesi uyarınca yöntemince husumet yöneltilmeli ve taraf teşkili sağlanıp hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.