YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3316 E.  ,  2024/4203 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2647 E., 2023/3152 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, davacının davalı işverene ait işyerinde 14.06.2011 - 08.12.2013 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı tarafından dosyaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının ilk işe giriş tarihinin 20.01.1984 olduğunun tespit edildiğini, ayrıca davacının dava konusu dönemle çakışan şekilde 14.06.2011 - 30.03.2012 tarihleri arasında 1417221.35 sicil sayılı Kadir ... ünvanlı sahte olduğu tespit edilen işyerinden çalışmasının bildirildiğini, diğer davalıya ait herhangi bir işyeri kaydına rastlanılmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepler
Davacı vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini, müvekkilinin 14.06.2011 - 08.12.2023 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde çalışmasına rağmen, çalışmalarının eksik bildirildiğini, tanık beyanları ile müvekkilinin davalı yanında çalıştığının sabit olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 14.06.2011-08.12.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu davada;
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacının davalı iş yerinde bahçıvan ve zaman zaman kahya olarak çalıştığını iddia ettiği, hizmet cetvelinde talep edilen dönem içinde kalacak şekilde 14.06.2011-31.03.2012 tarihleri arasında Kadir ... iş yerinden bildirimlerinin olduğu, anılan bu çalışmasına Kurum tarafından (S) kaydının konulmuş olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan davalı adına tescilli iş yerinin olmadığının ve vergi mükellefiyet kaydının da bulunmadığının tespit edildiği, davalının da 13.12.2011-31.03.2012 döneminde Kadir ... iş yerinden sigortalı bildirildiği görülmektedir. Davacı davalının nezdinde özel mülkte çalıştığını, Kadir ...'a ait iş yerinde çalışmasının bulunmadığını beyan etmiştir.

Somut davada; davacı 14.06.2011-08.12.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacı davalının nezdinde özel mülkte çalıştığını, ...'a ait iş yerinde çalışmasının bulunmadığını beyan ettiğinden öncelikle Kadir ... iş yerinde denetim yapılıp yapılmadığı Kurumdan sorulmalı, denetim yapılmış ise denetim raporu celp edilmeli, raporda tespit edilen hususlar irdelenmelidir, Ayrıca davacının çalıştığını iddia ettiği özel mülkün adresi, söz konusu bu yerin site içerisinde olup olmadığı, davacının kimlerle çalıştığı, yaptığı işlerin neler olduğu gibi hususlarda davacının beyanı alınmalı, davacının beyanına göre araştırma yapılmalıdır. Güvenlik görevlisi veya site görevlisi gibi çalışanların olması halinde bu kişiler tanık olarak dinlenilmeli, zabıta araştırmasıyla iş yerine komşu ikamet edenler veya iş yeri sahipleri ile çalışanları tespit edilerek davacının çalışması ile ilgili beyanları alınmalıdır. Tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, tanıklara ilişkin ikamet veya çalışma kayıtları celp edilerek tanık beyanları denetlenmeli, bu şekilde iş yerinin ve çalışmanın varlığı, süresi tespit edilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Diğer yandan çalışmanın varlığının tespiti halinde, Kadir ... iş yerinden yapılan bildirimlerin iptali yönünde karar verilmesi gerektiği gözetilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.