YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3284 E.  ,  2024/3514 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/848 E., 2024/23 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığı işlemlerine esas doğum tarihinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 15.12.1964 tarihinde doğduğu, o yıllarda nüfusa kaydının 06.01.1975 olarak işlendiği, davacının doğum tarihinin düzeltilmesi için açtığı dava sonrasında 06.01.1975 tarihinin iptal edilip 15.12.1964 olarak yeni doğum tarihinin nüfusa kayıt ve tesciline karar verildiği, davacının SGK müdürlüğüne başvuruda bulunup emeklilik yaşının yeni doğum yılı üzerinden hesaplanmasını talep ettiği, ancak Kurumun bu talebi reddettiği, Kurum işleminin haksız olduğu iddiasıyla davalı idare tarafından davacının nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan gerçek doğum yılı olan 15.12.1964 tarihi esas alınarak emeklilik işlemlerinin hesaplarının yapılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 5510 sayılı Kanun'un 57 nci maddesi uyarınca ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra yapılan yaş düzeltmelerinin sosyal sigortalar yönünden etkili olmayacağı, bu hususun Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 22.03.2023 tarihli ve 2021/536 Esas, 2023/276 Karar sayılı kararla muhtar ...'ın beyanında davacının kendisinin muhtarlık yaptığı dönemde kaçarak evlendiğini beyan ettiği, bu şahsın muhtarlık yaptığı dönemlerin 1970 - 1975 yılları olduğu, davacının ilk çocuğu İbrahim'in 1992'de nüfusa beyan üzerine tescil edilmekle birlikte 1985 yılında doğduğunun yazıldığı, davacı ile aynı yerde çalışan personelin de davacının ilk işe başladığı tarihte 30'lu yaşların üzerinde olduğunu söyledikleri, bu durumda davacı 1975 yılında doğdu şeklinde nüfusa kaydedilse de muhtarın beyanına göre o tarihte halasının oğluna kaçtığı, yine ilk çocuğun 1985 yılında doğup, 10 yaşında birinin doğum yapmasının beklenemeyeceği, bu durumda Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin hayatın olağan akışı ile bağdaşmayan hallerde sigortalıların ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş tashihlerine itibar etmesi gerektiğine ilişkin emsal kararı da gözetilerek (2009/17537 Esas) davacının emeklilik işlemlerinde SGK tarafından gerçek doğum tarihi olan 15.12.1964 tarihi esas alınarak işlemlerin yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile davalı idare tarafından davacının nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan gerçek doğum tarihi olan 15.12.1964 tarihi esas alınarak emeklilik işlemlerinin yapılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi tarafından 01.06.2023 tarihli ve 2023/1286 Esas, 2023/101 Karar sayılı kararı ile davacının oğlunun 26.01.1985 tarihinde doğmuş olması, düzeltilmemiş 06.01.1975 doğum tarihine göre 10 yaşında iken doğum yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olması; dinlenilen tanıkların davacının iddiasını doğrulaması, davacının yaşının düzeltilmesine ilişkin Mahkeme kararının; klasik yaş tashihi değil kayıt tashihi niteliğinde bulunması, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, İlk Derece Mahkemesi gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararda isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 01.06.2023 tarihli ve 2023/1286 Esas, 2023/101 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 06.11.2023 tarihli ve 2023/10161 Esas, 2023/10790 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...8. Somut olayda davacı sigortalının sigortalı ilk çalışma tarihi 01.11.2003'tür. Davacının 21.01.2019 tarihinde açtığı yaş tashihi davasında, mahkeme tanık beyanının iddiayı doğruladığı ve davacının 1985 doğumlu bir çocuğu olduğu gerekçesiyle 06.01.1975 olan doğum tarihini davacının talep ve beyanı uyarınca 15.12.1964 olarak tashih etmiştir. Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.04.2019 tarih 2019/29 E. 2019/158 K. sayılı anılan kararı istinaf edilmeyerek kesinleşmiştir.

9. Eldeki davada davacının sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihinden sonra alınan söz konusu yaş tashihi kararının yaşlılık aylığı tahsis işlemlerinde nazara alınması gerektiğinin tespitine ilişkin talebi, talebe konu ilamın "klasik yaş tashihi değil kayıt tashihi niteliğinde olduğu" gerekçesiyle kabul edilmiştir. Ne var ki davacının nüfus kaydının dayanak belgelerine ulaşılabildiği, 1985 doğumlu çocuğunun nüfus kaydının da 14.02.1992 tarihli ilmuhaberle sonradan oluşturulduğu, davacının tashih edilen yaşının doğum yapmasına engel nitelikte olduğunun ileri sürülemesini makul gösterecek delil bulunmadığı ve kayıtlarında açık maddi bir hatanın söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davacının açtığı ve kesinleşen söz konusu kararın yaş tashihi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Şu hâlde yukarıda değinilen yasal düzenlemeler uyarınca ilk sigortalılık tescilinden sonra yapılan yaş tashihi niteliğindeki ilamın emeklilik / yaşlılık aylığı işlemlerinde dikkate alınmasının mümkün olmadığı gözetilerek davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabulü yönünden hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkeme tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma ilamı doğrultusunda davacının açtığı ve kesinleşen yaş düzeltme kararının yaş tashihi niteliğinde olduğu, bu durumda ilk sigortalılık tescilinden sonra yapılan yaş tashihi niteliğindeki ilamın emeklilik, yaşlılık aylığı işlemlerinde dikkate alınmasının mümkün olmadığından ve daha önce bu hususta vermiş olduğumuz ve yukarıda da tekrarlanan 2021/87 sayılı kararımızdaki gerekçenin tekrarı ile dava reddedilip aşağıdaki karara varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; gerekçesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, 60 yaşında hala sokakları süpüren ve eski yanlış yaşı dolayısıyla emekliliğine 10 yıl kalmış olan davacının bu hesaba göre 70 yaşına kadar sokakları süpürme işine devam edeceği, hakkaniyet ve hukuk kuralının buna izin vermemesi gerektiği, bu hususu yüksek yargının görmemeye veyahut görmezden gelmekle hangi hukuki yararı korumaya çalıştığının anlaşılamadığı, Kurumun erken emekli olmak için yaşıyla ilgili değişiklik yapan diğer kişiler ve onların yüzünden oluşturulan içtihadın bu konuda hiçbir kusuru olmayan davacıya uygulanmasının hukuki olarak nitelendirilebilmesinin mümkün olmadığı, Yüksek Mahkemenin bu kararını basma kalıp ve adil olmayan sonuçlara yol açtığı, hukuk ve adalet anlayışını tamamen zedeleyen bu kararın içtihatlara uygun görünebileceği ancak Yüksek Mahkemenin korumaya çalıştığı menfaat hususunda yeniden düşünmesi ve yeni bir içtihat yaratmasının davacı durumunda olan tüm mağdurlar için umut ışığı olacağı, bu şekilde belki benzer durumda olanlar için Hukuk Genel Kurulunda yeni bir içtihat yaratılma şansı olacağı, zira kanun koyucunun koruması gereken menfaatin aslında tamamen haksızlığa uğrayan davacının haklarının kendisine verilmesi ile sağlanacağı, resmi evraklarda görünen yanlış yaşı nedeniyle emekli olamayan ve bu nedenle çalışma hayatına devam zorunluğu altında olan ve halen sokak temizliği işi ile ağır bir işte çalışan şu an 60 yaşındaki davacının belki de emekli olup, iki günü hayatında huzurla geçirmeden yaşamını kaybedeceği veyahut bu zor işlere devam zorunda kalacağı, hangi hukuk kuralının bu durumu izah edebileceğinin bilinmediği, memleketimizde emekli olmayı en çok hak eden grubun bu mağduriyeti yaşayanlar olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacı tarafından ilk işe giriş tarihinden sonra alınan yaş tashihi kararının yaşlılık aylığı tahsis işlemlerinde nazara alınması gerektiğinin tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 57, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 10 ve 35, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 30 ve 39 uncu maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen ilk Derece Mahkemesi kararının uyulan önceki Yargıtay bozma ilâmına uygun biçimde verilmiş olduğu, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili tarafından temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.