YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/328 E.  ,  2024/1506 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1048 E., 2023/2333 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/77 E., 2022/35 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirkete ait benzin istasyonu işyerinde 15.12.1999 tarihinde işe başladığını, 01.04.2000 tarihinde sigorta girişinin yapıldığını, 05.02.2015 tarihinde işten çıkarılana kadar kesintisiz çalıştığını, bu dönemde 08.01.2012 – 21.02.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin de Kuruma bildirilmediğini ileri sürerek 15.12.1999 – 31.03.2000 ve 08.01.2012– 21.02.2013 tarihleri arasındaki çalışma süresinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, davacının hizmetlerinin Kuruma bildirildiği kadar olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili davaya cevap vermemiş, aşamalardaki beyanında davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, tanık anlatımları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davalı işverenin 16.08.1997 tarihinde kanun kapsamına alındığı, işçilik alacağına ilişkin Ankara 34. İş Mahkemesinin 2016/824 E. sayılı dosyasında davacının 01.04.2000-05.01.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının kabulü ile işçilik alacaklarının hüküm altına alındığı, Kurum kayıtlarına göre davacının davalı işyerinden 01.04.2000-07.01.2012 tarihleri arasında sigortalı hizmetlerinin bildirildiği, 01.02.2012 tarihinden itibaren davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı, 22.02.2013-02.03.2015 tarihleri arasında sigortalı hizmetlerinin bildirildiği, dosyaya sunulan banka kayıtlarına göre davacının banka hesabına 2012/1-2012/3 aylarında her ay 975,00 TL, 2012/4-2012/6 ayları arasında her ay 1.000,00 TL, 2012/7-2013/1 ayları arasında 1.200,00 TL olmak üzere aylık ücret ödemesinin yapıldığı, dinlenen tanıkların davacının davalı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını beyan ettikleri hususları nazara alınarak,
davanın kısmen kabulü ile davacının davalı iş yerinde 08.01.2012-21.02.2013 tarihleri arasında brüt asgari ücret ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre davacının 01.04.2000-07.01.2012 tarihleri arasında davalı şirkete ait 1034155 sicil numaralı iş yerinde sigortalı çalışmalarının olduğu, davacının 01.02.2012 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya başladığı, 22.02.2013-02.03.2015 tarihleri arasında da yine aynı işyerinden SGDP kapsamında sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirildiği, davacının yaşlılık aylığı talebinde bulunmak için işyerinden çıkışının yapıldığını, ancak işyerinde çalışmaya devam ettiğini söylediği, dinlenen bordro tanıklarının da bu durumu doğruladığı, davacının bildirimi yapılmayan dönemde de banka kayıtları ile ücret ödemelerinin devam ettiği, davacı tarafından açılan alacak davasında da davacının hizmet süresinin 01.04.2000-05.01.2015 olarak belirlendiği anlaşıldığından, mahkemece kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.506 sayılı Kanun'un 63/A bendi hükmüne göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmektedir. Ancak aynı Kanun'un 63/B bendi kapsamında sigortalının istemi bulunması halinde sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenerek aylığı kesilmeden çalışmaya devam etmesi mümkündür.

3.Değerlendirme
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-İnceleme konusu eldeki davada, davacı 15.12.1999 – 31.03.2000 ve 08.01.2012 – 21.02.2013 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının 01.02.2012 tarihinden itibaren 4/1-a kapsamında yaşlılık aylığı aldığı anlaşıldığından, hüküm bu yönüyle eksik incelemeye dayalıdır.

3-Sigortalı ister sosyal güvenlik destek primi, isterse tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışsın, Kanun'un öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olması, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilmez ve kaçınılmaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır. Bu statüye Kurumun prim tahakkuk ettirmesi, sigortalının iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına yakalanması halinde kendisi ya da hak sahiplerine gelir bağlanması gibi çeşitli sonuçlar bağlanmıştır. Bu sonuçlar kapsamında davacının bildirim yapılmayan dönemlerdeki çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararının bulunduğu ve aksinin kabulü halinde yaşlılık ya da emekli aylığı alan kişilerin sigortasız çalıştırılabileceği gibi sosyal güvenlik hakkının zorunlu ve vazgeçilemez niteliğine aykırı bir sonuç çıkacağı açıktır.

4-Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş; davacının beyanı alınmak suretiyle talebinin sosyal güvenlik destek primine tabi olarak geçen sürelerin tespitine yönelik mi olduğu, veyahut hizmet akdine dayalı zorunlu çalışmaların tespitine yönelik mi olduğu hususu açıklattırılmalı, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

VI. KARAR
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.