YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3265 E.  ,  2024/5015 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2018/358 E., 2022/407 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında Mahkemece verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı ... vekili ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, dava dilekçesinde, davacınınn davalı ... başkanlığında devir olan Zengen Belediye Başkanlığında 25.03.2010 tarihinde çalışmaya başladığını ve 28.03.2014 tarihine kadar fiilen aralıksız çalıştığını, bu tarihte Zengen Belediyesinin büyükşehir yasası gereği kapandığını ve iş akdinin bu nedenle feshedildiğini, bu süreç içerisinde davacının mevsimlik işçi olması nedeniyle çalışmasının 5 ay 29 gün olarak sigortasının yapıldığını, kalan süre için yapılmadığını, ancak kalan sürede de çalışmasının tam olarak devam ettiğini, sigorta primi ödenmeyen günlerin ise çalışma ücretlerinin elden verildiğini, bu nedenlerle 25.03.2010 tarihinden 15.12.2010 tarihinde kadar ve 25.05.2011 tarihinden 28.03.2014 tarihine kadar çalıştığı süre içinde SGK’ya bildirilmeyen aylar ve sürelerin sigortalılık süresinin tespitine, fazlaya dair dava ve talep haklarının saklı tutulmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, 6360 sayılı Kanun gereği husumet itirazında bulunduklarını, davacının çalışmalarının resmi kayıtlar çerçevesinde doğrular mahiyette bir kayıt bulunmadığını, 5620 sayılı Kanun kapsamında mevsimlik işçi olarak çalıştığını ve çalışmasının 5 ay 29 günü geçemeyeceğini, davacının davasının ispatlanması gerektiğini, kaldı ki yasal hükümler gereğince işçinin de bildirim yükümlüğünün bulunduğunu ve yerine getirmediğini, iddiaların gerçeği yansıtmadığını,belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, açılan davayı kabul etmediklerini, davacının kurum kayıtlarının resmi nitelikte olduğunu ve aksi sabit oluncaya kadar doğruluğunun asıl olduğunu, resmi belgeler karşısında tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin16.02.2016 tarihli ve 2014/678 E. 2016/134 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile davanın kısmen kabulüne,
Bilirkişi Halit Akyürek tarafından hazırlanan 18.12.2015 tarihli raporda bilirkişinin belirttiği şekilde, davacı ...'ın, 6360 sayılı Kanunla kapatılan Zengen Belediye Başkanlığı nezdinde SGK'ya bildirilen çalışma süreleri dışlanarak;
14.10.2010-14.12.2010 tarihleri arası 60 gün süreyle ve 1.026,00 TL prime esas aylık ücretle,
25.05.2011-14.06.2011 tarihleri arası 21 gün süreyle ve 1.020,00 TL prime esas aylık ücretle,
15.12.2011-31.12.2011 tarihleri arası 15 gün süreyle ve 1.020,00 TL prime esas aylık ücretle,
01.01.2012-14.01.2012 tarihleri arası 14 gün süreyle ve 1.286,40 TL prime esas aylık ücretle,
15.07.2012-31.12.2012 tarihleri arası 166 gün süreyle ve 1.286,40 TL prime esas aylık ücretle,
01.01.2013-14.01.2013 tarihleri arası 14 gün süreyle ve 1.695,00 TL prime esas aylık ücretle,
15.07.2013-19.11.2013 tarihleri arası 125 gün süreyle ve 1.695,00 TL prime esas aylık ücretle,
01.01.2014-06.01.2014 tarihleri arası 6 gün süreyle ve 1.683,00 TL prime esas aylık ücretle
işçi olarak çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin tespit isteminin reddine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Kapatılan 21. Hukuk Dairesinin 24.04.2018 tarihli ve 2016/14406 E., 2018/4193
K. sayılı ilamında "..Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere, kanuni gerektirici sebeplere tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine, somut olayda, davacının 15.04.2010-13.10.2010, 15.06.2011-14.12.2011, 15.01.2012-14.07.2012, 15.01.2013-14.07.2013, 20.11.2013-31.12.2013 ve 07.01.2014-14.03.2014 tarihleri arasında geçen çalışmasının davalı Zengen Belediye Başkanlığı'na ait 45616 sicil sayılı işyerinden Kuruma bildirildiği, dinlenen tanıkların davacının davalı ...'de kesintisiz olarak çalıştığı halde yılın sadece 5 ay 29 günü sigortalı gösterildiğini beyan ettikleri, gerekçeli kararda Mahkemenin 2015/224 E. sayılı dosyasından dosya kapsamına kazandırılan harcama pusulalarına göre davacıya yılın 12 ayında ödeme yapıldığının bildirildiği halde, dosya kapsamında söz konusu belgelere rastlanmadığı, farklı sigortalıların açtığı davalarda Mahkemece dinlenen ve Zengen Belediye Başkanı olan tanık ... tarafından Kuruma bildirim yapılmayan dönemlerde işçilere maaşlarının gider pusulaları ile ödendiği ve bu belgelerin Zengen Belediyesi kapandıktan sonra Ereğli Belediyesi'ne devredildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.Yapılacak iş, davacının hizmet döküm cetvelinin SGK'dan, davacının işyeri özlük dosyasının eksiksiz ve onaylı bir örneğini Belediye'den istemek, davacıya harcama pusulası ile yapılan ödeme varsa dosya kapsamına almak, farklı sigortalıların açtığı davalarda Mahkemece dinlenen ve Zengen Belediye Başkanı olan tanık ... tarafından Kuruma bildirim yapılmayan dönemlerde işçilere maaşlarının gider pusulaları ile ödendiği ve bu belgelerin Zengen Belediyesi kapandıktan sonra Ereğli Belediyesi'ne devredildiği bildirilmiş olduğundan Ereğli Belediyesinden söz konusu gider pusulalarını istemek, gerektiğinde muhasebeci bilirkişi yardımıyla yerinde inceleme yaparak ihtilaf konusu dönemlerde çalıştığına ve ücret aldığına ilişkin belgeleri ortaya koymak, davalı ...'de talep edilen dönemde çalışmış şef, amir, müdür, muhasebe çalışanı gibi yetkili kişilerini dinlemek, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak, haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek, kamu kurumu olan davalı işyerinde ücret alma iddiasının yazılı belgelerle ispat edilebileceği göz önünde bulundurularak varılacak sonucuna göre karar vermekten ibarettir. ..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;"...Somut olayda, dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, taraf vekillerinin yazılı ve sözlü beyanları, davacı tanıklarının ve re'sen dinlenmelerine karar verilen tanıkların beyanları, SGK kayıtları ve bilirkişi raporu ile ile tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonunda; davacı ile ilgili olarak SGK'ya Zengen Belediye Başkanlığından ilk 15.04.2010 tarihinde işe giriş bildirimi yapıldığı, Zengen Belediye Başkanlığı'nın 6360 sayılı kanun gereğince kapatıldığı ve davalı ...'na devredildiği, davacı hakkında 14.10.2010-14.06.2011 arası sürede SGK'ya davacıyla ilgili bir bildirim yapılmadığı, dava dilekçesinde davacının 16.12.2010-24.05.2011 tarihleri arası Beledeyide çalışması olmadığı hususunun zımnen de olsa kabul edildiğinin ve tespit isteğinde bu süreye yer verilmediğinin anlaşıldığı, 6360 sayılı kanun gereğince 14.03.2014 tarihi itibariyle davacı hakkında çıkış bildirgesi verildiği, tanık beyanlarının, davacının yılın 12 ayında fiilen ve kesintisiz çalıştığı, ancak Belediye Başkanı'nın ve Belediye Meclisinin kararı ve talimatı ile SGK'ya sadece 5 ay 29 günlük çalışmanın bildirildiği yolunda olduğu, Mahkememiz 2015/224 E sayılı dosyası içerisinden dosyaya kazandırılan harcama pusulalarına ve belgelere göre davacıya yılın 12 ayı maaş ödendiğinin anlaşıldığı, bu itibarla dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir...."gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile
Bilirkişi Halit Akyürek tarafından hazırlanan 18.12.2015 tarihli raporda bilirkişinin belirttiği şekilde, davacı ...'ın, 6360 sayılı kanunla kapatılan Zengen Belediye Başkanlığı nezdinde SGK'ya bildirilen çalışma süreleri dışlanarak;
14.10.2010-14.12.2010 tarihleri arası 60 gün süreyle ve 34,20 TL prime esas günlük kazanç ile,
25.05.2011-14.06.2011 tarihleri arası 21 gün süreyle ve 34,00 TL prime esas günlük kazanç ile,
15.12.2011-31.12.2011 tarihleri arası 15 gün süreyle ve 34,00 TL prime esas günlük kazanç ile,
01.01.2012-14.01.2012 tarihleri arası 14 gün süreyle ve 42,88 TL prime esas günlük kazanç ile,
15.07.2012-31.12.2012 tarihleri arası 166 gün süreyle ve 42,88 TL prime esas günlük kazanç ile,
01.01.2013-14.01.2013 tarihleri arası 14 gün süreyle ve 56,50 TL prime esas günlük kazanç ile,
15.07.2013-19.11.2013 tarihleri arası 125 gün süreyle ve 56,50 TL prime esas günlük kazanç ile,
01.01.2014-06.01.2014 tarihleri arası 6 gün süreyle ve 56,10 TL prime esas günlük kazanç ile
işçi olarak çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin kuruma bildirilmediğinin tespitine,, fazlaya ilişkin tespit isteminin reddine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde, davalı belediyenin resmi kurum olduğu ve kayıtları haricinde davacı adına tespit edilecek bir hizmet süresinin bulunmadığını belirterek belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili davanın reddinin gerektiğini beyanla kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleri.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Değerlendirme
1.Kapatılan 21. Hukuk Dairesinin bozma ilamında, "..Somut olayda, davacının 15.04.2010 - 13.10.2010, 15.06.2011 - 14.12.2011, 15.01.2012 - 14.07.2012, 15.01.2013 - 14.07.2013, 20.11.2013 - 31.12.2013 ve 07.01.2014 - 14.03.2014 tarihleri arasında geçen çalışmasının davalı Zengen Belediye Başkanlığı'na ait 45616 sicil sayılı işyerinden Kuruma bildirildiği, dinlenen tanıkların davacının davalı ...'de kesintisiz olarak çalıştığı halde yılın sadece 5 ay 29 günü sigortalı gösterildiğini beyan ettikleri, gerekçeli kararda Mahkemenin 2015/224 E. sayılı dosyasından dosya kapsamına kazandırılan harcama pusulalarına göre davacıya yılın 12 ayında ödeme yapıldığının bildirildiği halde, dosya kapsamında söz konusu belgelere rastlanmadığı, farklı sigortalıların açtığı davalarda Mahkemece dinlenen ve Zengen Belediye Başkanı olan tanık ... tarafından Kuruma bildirim yapılmayan dönemlerde işçilere maaşlarının gider pusulaları ile ödendiği ve bu belgelerin Zengen Belediyesi kapandıktan sonra Ereğli Belediyesi'ne devredildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır. Yapılacak iş, davacının hizmet döküm cetvelinin SGK'dan, davacının işyeri özlük dosyasının eksiksiz ve onaylı bir örneğini Belediye'den istemek, davacıya harcama pusulası ile yapılan ödeme varsa dosya kapsamına almak, farklı sigortalıların açtığı davalarda Mahkemece dinlenen ve Zengen Belediye Başkanı olan tanık ... tarafından Kuruma bildirim yapılmayan dönemlerde işçilere maaşlarının gider pusulaları ile ödendiği ve bu belgelerin Zengen Belediyesi kapandıktan sonra Ereğli Belediyesi'ne devredildiği bildirilmiş olduğundan Ereğli Belediyesinden söz konusu gider pusulalarını istemek, gerektiğinde muhasebeci bilirkişi yardımıyla yerinde inceleme yaparak ihtilaf konusu dönemlerde çalıştığına ve ücret aldığına ilişkin belgeleri ortaya koymak, davalı ...'de talep edilen dönemde çalışmış şef, amir, müdür, muhasebe çalışanı gibi yetkili kişilerini dinlemek, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak, haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek, kamu kurumu olan davalı işyerinde ücret alma iddiasının yazılı belgelerle ispat edilebileceği göz önünde bulundurularak varılacak sonucuna göre karar vermekten ibarettir. .." denilmek suretiyle açıklayıcı ve yol gösterici şekilde yapılacak iş belirtilmiş olmasına karşın Mahkemece hükmüne uyulan bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Nitekim Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada bozma ilamında bozma öncesi gerekçeli kararda belirtilen ve aynı Mahkemenin 2015/224 E. sayılı dosyasından dosya kapsamına kazandırıldığı belirtilen harcama pusulaları olmadığı gibi Dairemizin geri çevirme kararları ile Mahkemenin 2015/224 E. sayılı dosyası ile benzer dönemlere ilişkin davalı ... başkanlığına karşı açılan hizmet tespiti davası dosyaları dosya kapsamına alınmışsa da anılan dosyalarda da bahsi geçen ve 12 ay boyunca ödemelerin yapıldığına dair harcama pusulalarına rastlanmamış olup buna karşın mahkemece anılan ödeme belgelerinin akıbeti araştırılmadan bir kısım tanık anlatımlarına dayalı şekilde kurulmuş olması hatalıdır.

2.Buna göre Mahkemece, işyerinin kamu işyeri olduğu gözetilerek kapatılan Zengen Belediyesine ait davacının kısmi bildirimlerinin de yapıldığı dava konusu dönemdeki belediyenin 45616 sicil sayılı işyerinin ücret ödeme belgeleri, harcama pusulaları vs. ödemeye ilişkin kayıtları getirtilmeli,ödeme belgelerine ulaşılamamsı halinde gerekçeleri sorulmalı, haklı nedenlerle sunulamıyorsa bu gerekçeler araştırılmalı, belgelere ulaşılamaması halinde dava konusu dönemde belediyede ödemeleri yapmakla görevli kişiler (muhasebeci, mutemet vs.) tanık sıfatıyla dinlenmeli, dosyada toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

3.Kabule göre de hükümde, bilirkişi raporu işaret edilerek ve bilirkişi raporunun kararın eki sayılması yönünde ibarelerin yer alması isabetsiz bulunmuştur.

4.Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

08.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.