YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/326 E.  ,  2024/2630 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1962 E., 2023/2672 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Söke 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/201 E., 2019/282 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde;davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 20.04.2009 tarihi olarak tespiti ile 20.04.2009 - 30.04.2016 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılar ..., ... ve ... vekili, 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra davanın açıldığını, çalışma olgusunun somut ve inandırıcı delillerle ispatlanması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, bu tür davalar kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, çalışma olgusunun somut ve inandırıcı kanıtlarla kanıtlanması gerektiğini, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetki itirazında bulunarak yetkili mahkemenin Aydın İş Mahkemesi olduğunu, zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda 07.05.2019 tarih ve 2016/201 esas 2019/282 karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, çalışma yerinin şartları gereği zeytinlik işletmesinde birebir çalışan tarım işçilerinin ifadesine itibar edilmesi gerektiğini, dayıbaşı tarafından yevmiye usulü getirilen işçilerin devamlı personel olmayıp beyanlarına itibar edilemeyeceğini, bildirdikleri tanık ... dinlenmeden karar verildiğini, müvekkilinin dava konusu işyerinde birebir çalıştığını beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 03.01.2022 tarih ve 2019/1492 E.,2022/42 K., sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Söke 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nin 07.05.2019 tarih, 2016/201 Esas ve 2019/282 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kabulü ile davacının, davalı işverenler ..., ... ve ... adına tescilli ...sicil numaralı tarım hizmetleri mahiyetindeki işyerinde 20.04.2009 - 30.04.2016 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile sürekli çalıştığının ve bu çalışmalarının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 02.06.2022 gün ve 2022/3049 esas 2022/8396 Karar sayılı ilamı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının eşi ...‘un 12.05.2009 ile 03.03.2016 arası davlılar yanından bildiriminin yapıldığı, davlaılar ile ... arasında ilki 01.05.2009, ikincisi 22.03.2013 tarihli olmak üzere iki adet iş protokolü imzalandığı, 22.03.2013 tarihli protokolde ...‘in eşi olan davacının zeytinlikte kalmasına izin verildiğine dair özel hüküm olduğu anlaşılmaktadır. Bölge Adliye Mahkemesince davacının davasının kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Somut olayda; davacının davalılara ait çiftlikte çalışma olgusu sabit ise de davacının eşinin 2009 da başladığı dinlenen tanık ifadelerinde davacının eşinden sonra geldiğine dair beyanları ve 22.03.2013 tarihli iş protokolü de esas alınarak davacının ne zaman işe başladığı, çalışmanın kısmi çalışma mı yoksa tam zamanlı çalışma mı olduğunun tespit edilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi bozma nedenidir. " hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu dönemin tümünü kapsayan sürede ortalama 10 işçinin sürekli çalışma bildiriminin yapılmış olması ve hasat döneminde ayrıca yevmiyeli işçi çalıştırılması gereği dikkate alındığında, işyerinin dava konusu dönemdeki koşullarının, bilirkişi raporunda belirtilen dönemler dışında da sürekli işçi çalıştırmayı gerektirdiği, davacının eşi ile yapılan iş protokollerinde de bu yaklaşımı destekler hükümlere yer verildiği, 01.06.2009 tarihli protokolde, işçilerin yanlarında getirdikleri malzeme ile öğle yemeklerinin yapılmasına yardımcı olunması düzenlemesine yer verilmiş ise de; davacının da çiftlikte kalmasına ilişkin hükmün 22.03.2013 tarihli protokolde yer aldığı; davacının daha önceki bir tarihte çiftlikte ikamet ettiğine ilişkin kayıt bulunmaması; davacının eylemli çalışmasının varlığının Yargıtay bozma ilamlarında yer alan, "davacının davalılara ait çiftlikte çalışma olgusu sabit ise de" ifadesiyle kesinleştiği; zeytin ağaçlarının varlığına ek olarak, tanık anlatımlarında pamuk ekiminden söz edilmesi; protokollerde, badem, harnup, turunçgiller, armut vb. Fidanların bakım ve meyvelerinin toplanması işlerinden söz edildiği dikkate alındığında; davacının ikametine izin verilen tarih sonrasında, sürekli işçi çalıştırılmasını gerektirir kapasiteyle faal bulunun işyerinde sürekli çalıştığının kabulünden hareketle sonuca varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı işverenler ..., ... ve ... adına tescilli ...sicil numaralı tarım hizmetleri mahiyetindeki işyerinde 22.03.2013 - 03.03.2016 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile sürekli çalıştığının ve bu çalışmalarının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili davacının talep ettiği sürelerde sürekli çalıştığını, kısmen ret kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalılar vekili: kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu, tanık beyanlarından davacının çalışmadığının açık olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Fer'i müdahil Kurum vekili, kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekilleri temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.