YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3164 E.  ,  2024/4614 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/875 E., 2023/2397 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çorum 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/184 E., 2022/407 K.

Taraflar arasındaki aidiyet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının dava dışı ... adına bildirilen 01.10.1988 - 05.10.1988 tarihleri arasındaki bildirimlerin kendisine ait olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının tetkikinde 18623 nolu iş yerine verilen 01.06.1988 tarihli ilk işe girişinin 10987198 sigorta sicil, ... TC kimlik numaralı ... adına verildiğini ve devam eden dönemde aynı sicilli iş yerindeki dönem bordro kayıtlarında (1988/3.Dönem) ... sigorta sicil ... TC kimlik numaralı ...'un çalışmasının mevcut olduğu ancak söz konusu dönemde 01.10.1988 tarihli işe girişin mevcut olmadığının tespit edildiğini, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, çalışmanın fiili çalışma olup olmadığı yöntemince araştırılıp incelenmesi gerektiğini, bordro tanıkları ile iş yerinde görevli amir ve ustabaşı gibi personelin dinlenmesi gerektiğini, tüm bu araştırmaların yapıldıktan sonra davanın mesnetsiz olduğunun ortaya çıkacağını beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının davasının kabulü ile ... TC kimlik nolu ...'un dava dışı 2 9200 01 01 0018623 019 09-85 sicil sayılı Dağ Lokantası-Müzeyyen Yıldırım unvanlı iş yerinde; 01.10.1988-05.10.1988 tarihinde 5 (beş) gün süreyle yapılan hizmet bildiriminin davacı ...'a (... TCKN) ait olduğunun tespitine, Kurumun bu konudaki tüm sataşmalarının bu şekilde önlenmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının davasını ispat edemediğini, tanıkların davacıyı tanımadığını, eksik araştırma yapıldığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bordro tanıklarının iddia edilen dönemde davacının dava dışı işyerinde çalıştığı yönündeki beyanları, davalı ...’ın kendisinin 1985 yılında işyerinde çalıştığı 1988 yılında çalışması olmadığı ve bir kısım tanıkların ...’ın ...’dan önce işyerinde çalıştığı yönündeki beyanları ve tüm dosya kapsamı karşısında 01.06.1988 tarihli bildirgenin davacıya ait olduğu ve davacının iddiasının 01.06.1988 tarihli bildirge ile yapılan hizmetlerin davacıya ait olduğunun tespitine yönelik olduğu, yapılan tahkikat sonucu Mahkemece verilen kararın yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; yeterli inceleme yapılmadan karar verildiğini, davacının dava dışı kardeşi ...'un hizmetlerinin aidiyetinin tespitine karar verilmesini talep ettiğini, dava dışı ...'ın kardeşi lehine beyanda bulunmasının doğal olduğunu, tanıklardan çoğunun ...'ın çalıştığını beyan ettiğini, davacıyı tanımadıklarını beyan ettiklerini, bu tür davaların özel bir duyarlılıkla incelenmesi gerektiğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının dava dışı ... adına bildirilen 01.10.1988 - 05.10.1988 tarihleri arasındaki bildirimlerin kendisine ait olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili kanunlarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava aidiyet tespiti davasıdır. Davacı, dava dışı kardeşi ... adına bildirilen 01.10.1988 - 05.10.1988 tarihleri arasındaki bildirimlerin kendisine ait olduğuna karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece, tanık beyanlarının davacı talebi yönünde olması, imza incelemesi neticesinde işe giriş bildirgesi üzerindeki imzanın ...'a ait olmadığının belirtilmesi, ...'a ait hizmet döküm cetvelinde, dava dışı iş yerinden yapılan bildirimde ismin ... olarak belirtilmiş olması gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dava dışı iş yerinden davalı ... adına 01.06.1988 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiği, işe giriş bildirgesi ve bu iş yerindeki çalışmalarının Kuruma bildirilmediği, hizmet döküm cetveli'nde kardeşi ... adına 01.10.1988- 05.10.1988 tarihleri arasında hizmetlerinin bildirildiği, davalının alınan beyanında ise 1985 yılında 5-6 ay kadar çalıştığını, kalan dönemde ise davacı abisinin bu iş yerinde 1985 yılından itibaren 5- 6 yıl kadar çalıştığını beyan ettiği, dinlenen bordro tanık beyanlarında ise kardeşlerin dava dışı iş yerinde 1988 yılında birlikte çalıştıklarını beyan ettikleri dikkate alındığında, bu çelişkiler üzerinde durulmalı, dosyaya giren resmi belgeler ile tanık beyanları değerlendirilerek dava dışı iş yeri sicil dosyaları, işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgeleri, puantaj kayıtları, yıllık izin belgeleri, ücret bordroları celp edilmek suretiyle dosyada alınan tüm beyanlar değerlendirilmeli, aidiyet hususu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmalıdır. Dolayısıyla eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.