YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3142 E.  ,  2024/3918 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/332 E., 2024/15 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen istirdat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, Bursa Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından, davacı şirkete ihale olunan Bursa Büyükşehir Belediyesi Muhtelif Bina ve Onarım İşinin 31.07.2017 tarihinde başlanıp 21.11.2018 tarihinde tamamlandığını, davalı Kurum tarafından %13 asgari işçilik oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan 267.271,52 TL fark işçilik miktarı üzerinden tahakkuk 92.208,67 TL sigorta prim borcunun bulunduğunun 11.02.2019 tarih ve 20413601/202.99/2278592 sayılı yazının iadeli taahhütlü olarak gönderildiğini, tebligatın şirketin temsilcisinin çarşıda olmasından dolayı, daimi işçisi ... Sevinç imzasına 26.02.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, tebligatın yapıldığı kişi olan ... Sevinç'in şirket çalışanı olmadığını, yapılan tebligatın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı Kurumun asgari işçilik belirlemesine ilişkin hesap ve değerlendirme yöntemlerinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğunu, tüm bu sebeplerden kesinleşmediği halde, kesinleşmiş gibi işlem yapan ve tahsilat gerçekleştiren davalı Kurumun, 11.02.2019 tarih ve 20413601/202.99/2278592 sayılı yazısına dayalı fark asgari işçilik tespitinin ve buna dayalı sigorta prim borcu tahakkuku işleminin iptali ile prim borcu olarak 05.08.2019 tarihinde 94.775,77 TL, gecikme zammı olarak 08.08.2019 tarihinde 2.444,28 TL, 20.09.2019 tarihinde 11.608,35 TL, 18.10.2019 tarihinde 6.56 TL, 18.10.2019 tarihinde 1.547,02 TL, ve 21.10.2019 tarihinde 11.423,00 TL olmak üzere toplam 121.804,98 TL olarak tahsil edilen alacağın, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 17.07.2020 tarih ve 2019/901-2020/189 sayılı ilamı ile davanın kabulü ile 1-Davacı şirketin Kurumun 11.02.2019 tarih ve 2278592 sayılı yazısına verdiği itiraz dilekçesinin süresinde olduğunun tespiti ile, Kurum tarafından fark işçilik borcunun kesinleştiğine ilişkin 07.08.2019 tarih ve 11596776 sayılı Kurum işleminin iptaline,

2-Davalı Kurumca fark işçilik-prim borcu tahakkuku kesinleşmeden davacı şirketten tahsil edilen toplam: 121.804,98 TL'den 94.775,77 TL'sine 05.08.2019 tarihinden, 2.444,28 TL'sine 08.08.2019 tarihinden, 11.608,35 TL' sine 20/09/2019 tarihinden, 1.547,02 TL'sine 18.10.2019 tarihinden, 6.56 TL'sine 18.10.2019 tarihinden ve 11.423,00 TL'sine 21.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 28.10.2021 tarih ve 2020/1123-2021/1330 sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 15.03.2022 tarih ve 2021/12762 - 2022/3622 sayılı kararında;
Eldeki davada ise davalı Kurumca, davacı hakkında yapılan tebligatlar nedeniyle borcun kesinleştirildiği ve hatta bir kısım tutar bakımından da, davacı şirkete herhangi bir tebligat yapılmadan ve şirketin 24.08.2018 tarihinden sonraki bildirimlerinin de düşülerek yeniden hesaplamanın yapılması sonucunda fark prim borcu tahakkuk ettirildiği, davacı şirketin süresinde yaptığı faturalı inceleme talebi ve orana itirazının aynı nedenlerle reddedildiği anlaşılmakta olup Mahkemece, davalı Kurum işlemlerinin tebliğinin usulüne uygun olmaksızın yapıldığı ve davacı hakkında borçlu olunan miktarın tam olarak belirlenmediği, bu gerekçe ile dava konusu borcun ve istirdat isteminin kabulüne ilişkin yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmakta ise de yapılması gereken, yukarıda açıklandığı şekilde, davalı Kurumca davacı hakkında yapılan borç tahakkuku ve tahsilâtlarının tarihleri gözetilerek işin esasına girilmesi ve davacının itirazlarının incelenmesi, bu kapsamda, davalı Kurumca aşamalarda ne gibi işlemlerin yapıldığının araştırılması ile işlemlerinin de netleştirilerek, davacının asgari işçilik oranına ve faturalarının dikkate alınmadığına ilişkin itirazlarının incelenmesi, oranın ne olması gerektiğini (dava olduğu dikkate alınarak oran üzerinde %25 eksiltme yapılmaksızın) ve hesap yöntemini içeren, denetime elverişli bir hesap raporu aldırılması ve davacının fark işçilik nedeniyle davalı Kuruma prim borcu olup olmadığının tespit edilmesi ile uyuşmazlığın temelini çözüme kavuşturma gereklerinin gözetilmemesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedeni olduğu hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kabulüne, ... Başkanlığı Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezinin fark işçilik prim borcunun kesinleştiğine ilişkin 07.08.2019 tarih ve 74039881-202.99-E.11596776 sayılı işleminin iptali ile davalı Kurumca fark işçilik prim borcu tahakkuku kesinleşmeden davacı şirketten tahsil edilen toplam 121.804,98 TL'nin, 94.775,77 TL'sine 05.08.2019 tarihinden, 2.444,28 TL'sine 08.08.2019 tarihinden, 11.608,35 TL'sine 20.09.2019 tarihinden, 6.56 TL'sine 18.10.2019 tarihinden, 1.547,02 TL'sine 18.10.2019 tarihinden, 11.423,00 TL'sine 21.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine" karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; davacı şirket tarafından 1 aylık yasal süresi içinde itiraz yapılmadığını, borcun kesinleştiğini, bu nedenle dava konusu Kurum işlemi hukuka uygun olup davanın reddi gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafın ticari faiz talebinin yerinde olmadığını, dava konusu uyuşmazlığa dayalı alacak taleplerinde ticari faiz işletilmesinin yasal dayanağı bulunmadığını belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurumca resen tahakkuk ettirilen fark prim borcunun iptali ve yersiz ödenen tutarın istirdatı istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3.Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.