YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3140 E.  ,  2024/4021 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/48 E., 2023/345 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.07.1997 tarihinde davalı ...'nin sahibi olduğu Könte Ticaret Zirai İlaç Bayiinde sigortasız olarak çalışmaya başladığını, ancak 23.09.2008 tarihinde ancak sigortalı olduğunu, davacının bu çalışması esnasında işveren tarafından 01.07.1997-23.09.2008 tarihleri arasında sigorta yapılmadığını belirterek davacının davalıya ait iş yerinde 01.07.1997'den bu yana çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Fer'i müdahil Kurum vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle, davacının talep ettiği yılların zamanaşımına uğradığını, Kurum kayıtlarında davacı ile ilgili herhangi bir müfettiş raporu bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini bildirmiştir.

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05.11.2020 tarihli, 2019/120 Esas, 2020/235 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait iş yerinde 25.05.2003-22.09.2008 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine, varsa Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
Fer'i müdahil vekili istinaf yolu ile dilekçesinde, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 12.05.2022 tarihli, 2021/2582 Esas, 2022/708 Karar sayılı kararı ile fer'i müdahil Kurumun istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 25.10.2022 tarihli ve 2022/10342 Esas, 2022/13027 Karar sayılı bozma kararında; dosya kapsamına göre, davacının askerden döndükten sonra da davalı işyerinde geçen çalışmasının kesintisiz-blok çalışma olduğunun kabul edilmesi halinde bu hizmet döneminin hak düşürücü süreye uğramayacağından, Mahkemece, davacının 24.11.2001-24.05.2003 tarihleri arasında askerlik görevini ifa etmesi ve hizmetlerinin kesintiye uğraması sebebiyle 01.07.1997-24.05.2003 tarihleri arasındaki dönemin hak düşürücü süreye uğraması nedeniyle reddine ilişkin kabulü isabetsiz ise de davacı tarafça hükmün temyiz edilmemesi sebebiyle bozma nedeni yapılmamıştır.

İnceleme konusu dosyada; davacının 01.02.2004-22.09.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılığı mevcut olup, bir kişinin aynı anda 506 ve 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, Mahkemece, hizmet tespitine karar verilen 01.02.2004 -22.09.2008 döneminde çakışan 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı hakkında hangi sigortalılık statüsüne üstünlük tanınması gerektiği araştırılıp, tartışılarak bir karar verilmesi gerektiğinden ve

Mahkemece verilen kısa ve gerekçeli kararlarda, “...varsa Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına...” denilmek suretiyle, şarta bağlı hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı işyerinin zirai ilaç bayii mahiyetinde olduğu, 23.09.2008 tarihinde kanun kapsamına alındığı, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin olarak Kurum kayıtlarında bordrolara rastlanılmadığı, davalı iş yerinin 01.07.1986 tarihinden itibaren belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda gübre ve zirai kimyasal ürünlerin perakende ticareti faaliyeti ile vergi kaydının bulunduğu, bu nedenle dava konusu dönemde faal olduğu, davacının 24.11.2001-24.05.2003 tarihleri arasında askerlik vazifesini ifa ettiği, Vergi Dairesinin komşu işyeri olarak ...'ya ait eczaneyi bildirdiği, ...'nın faaliyetine 01.07.1986 tarihinde başladığı, ...'nın tanık olarak dinlendiği ve davacının 1995-1996 yılları civarında çalışmaya başladığını, halen çalışmaya devam ettiğini, iş gezileri dışında davacının çalışmasının kesintisiz olduğunu, askerlik sürecini bilmediğini beyan ettiği, aradan geçen zaman diliminde tanık ...'nın askerlik sürecini hatırlamamasının olağan olduğu, adı geçen tanığın tereddütsüz bir şekilde davacının çalışmasını doğruladığı, bu nedenle davacının önceki hükümde kabul edildiği şekilde 25.05.2003-22.09.2008 tarihleri arasında davalı iş yerinde kesintisiz ve sürekli olarak asgari ücretle çalıştığının anlaşıldığı, her ne kadar davacının 01.02.2004-22.09.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılığı mevcut ise de, bir kişinin aynı anda 506 ve 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, buna ilişkin kolluk marifetiyle yapılan araştırma, davacının duruşmadaki beyanı ve dosya kapsamından, davacının 01.02.2004-22.09.2008 tarihleri arasında fiili olarak davalı iş yerinde işçi olarak çalıştığı, 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılığın gerçeği yansıtmadığı anlaşıldığından, davacının 01.02.2004-22.09.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında (4b) sigortalılığının iptaline karar verilmiş, bu şekilde bozma kararı lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmak suretiyle, davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait iş yerinde 25.05.2003-22.09.2008 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının hizmet tespitine karar verilen dönem ile çakışan 01.02.2004-22.09.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında (4b) sigortalılığının iptaline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili: reddedilen kısmın da kabul edilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Fer'i müdahil vekili; yazılı delille ispat gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalıya ait Könte Ticaret Zirai İlaç Bayiinde 01.07.1997-23.09.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 200 ve 202 inci maddeleri,

2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun'un 86 ıncı maddesinin 9 uncu fıkrası ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.