YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/311 E.  ,  2024/1666 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/709 E., 2023/1278 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/87 E., 2021/15 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı iş yerinde 15.05.1986 tarihinden önce puantör-depo sorumlusu olarak işe başladığını, 15.03.1987 tarihine kadar aralıksız ve fasılasız çalışmış ise de bu çalışması esnasında işveren tarafından 15.05.1986 tarihi itibariyle sigortalı yapıldığını, sigorta sicil numarasının ....olduğunu, işe giriş bildirgesinin 26.05.1986 tarihinde verildiğini, 06.01.2017 tarihinde sigortalılık tescil ve hizmet kaydının tespiti amacıyla Bağcılar SGM'ye müracaat ettiğini, bu çalışma dönemine ait kayıtlarının bulunmadığını öğrendiğini belirterek davalıya ait iş yerinde çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 15.05.1986 olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

2. 25.09.2017 tarihli duruşmada davacı vekili "davalı işveren Tasfiye Halinde S.S. .... Sosyal Sigortalılar Konut Yapı Kooperatifi'ne karşı açılan davayı takip etmediklerini, davanın SGK'ya karşı sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasına devam edilmesini " bildirdiği anlaşılmıştır.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, işe giriş bildirgesinin varlığı, çalışmasının ispatı olamayacağını, fiili çalışmanın ispatı gerektiğini, Mahkemece bildirgenin yeterli olacağını, ön görürken ayrıca çalışma olgugsunun ortaya konulmasını öngörüldüğünü, gerçekten 506 sayılı SGK Kanunu'nun 26 ncı maddede açıkça belirlendiğini, sigortalının oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak daha sigortalılıktan söz edilemeyeceğini belirterek davada hak düşürücü süre geçtiğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının.....sigorta sicil numaralı olarak, .... sigorta sicil numaralı SS. .... Yapı Koop. adlı iş yerinde; sigorta başlangıç tarihinin; 15.05.1986 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, fiili çalışmanın ispatlanması gerektiğini, kayıtlı tanıkların dinlenmesi gerektiğini, başvuru şartının yerine getirilmediğini, belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 15.05.1986 tarihinde 417299 sicil numaralı işyerinden giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına işlendiği,davacının emeklilik müracaatının reddedildiği,dönem bordrolarının gönderildiği, fotoğraf ve imza incelemesinde imza ve fotoğrafın davacıya ait olduğunun tespit edildiği,dinlenen kayıtlı tanıkların davacının çalışmasını doğruladıkları, Mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.05.1986 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu,60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.
Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, davalı SS Ödülkent Yapı Koop. unvanlı işverenin ..... sicil nolu iş yerinden işyerinden davacı adına 15.05.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, ..... sicil nolu işyerinin işyeri tescil bilgilerinde inşaat konulu bir işyeri olduğu, kanun kapsamının ise 31.01.1985-30.12.1986 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği,işyerinin 1986/2. dönem bordrosunun dosyaya sunulduğu,dönem bordrosunda kayıtlı 3 çalışandan 2 sinin dinlendiği, birinin davacıyı hatırlamadığı, diğerinin de önce davacıyı ismen hatırlamadığı işe giriş bildirgesindeki fotoğrafı hatırladığı, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, yazılı şekilde kurulan hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.Mahkemece, davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde iş yerinin inşaat işyeri olduğu gözetilerek, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, vergi, belediye, SGK aracılığıyla yapılacak araştırmayla komşu işyerlerinde çalışan kişiler yöntemince saptanarak, re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı,sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.