YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3019 E.  ,  2024/2967 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2710 E., 2022/306 K.
KARAR : Direnme
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/386 E., 2019/20 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen kararına karşı davacı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından istinafa başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasında davalı şirketler bünyesinde Ödemiş'de bulunan fabrikada kesintisiz olarak çalıştığını, şirket ünvanının önce ... Tarım Tic. A.Ş. olduğunu, bu işletme devam ederken aynı işyerinde 13.09.2002 tarihinde ... Ltd. Şti., 12.05.2003 tarihinde ise ... Tarım Tic. Ltd. Şti. adlı şirketin kurularak faaliyet göstermeye başladığı, bu şirketler arasında organik bağ bulunduğunu, sigorta primleri ödenmeyen birçok işçi tarafından açılan davalar ile şirketin isim değişikliğine gittiğini öğrendiklerini ileri sürerek davacının 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasında aralıksız olarak geçen ve Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Fer'î müdahil Kurum vekili; davacının hizmet döküm cetvelinde işe başlama tarihinin 20.05.1997 olarak yer aldığını, bu nedenle 20.05.1997 tarihinden öncesine ilişkin talebinin hak düşürücü süreye uğradığını, davanın kamu düzenine ilişkin olduğundan çalışma olgusunun resen araştırma yapılarak tereddütsüz bir biçimde belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.01.2019 tarihli ve 2016/386 Esas, 2019/20 Karar sayılı kararıyla; somut olayda bordro tanıklarının davacının kesintisiz çalışma iddiasını doğruladıkları dolayısıyla hak düşürücü sürenin işlemeyeceği, davalı işverenlere ait işyerlerinin devamlı faaliyet gösterdiği ve aralarında organik bağ bulunduğu, bu durumda davacının davalılardan ... Tarım Tic. San. A.Ş.’ye ait .... sicil numaralı işyerinde 01.01.1992 - 29.02.1996 tarihleri arasında;.... sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002 tarihleri arasında; ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait .... sicil numaralı işyerinde de 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş’ye ait 317186.35 sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2352 gün çalışmasına karşın 121 günlük çalışmasının bildirilip, 2231 günlük çalışmasının bildirilmediğinin, davalı işveren ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinde 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen 780 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'î müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 10.03.2020 tarihli ve 2019/580 Esas, 2020/482 Karar sayılı kararı ile dosya kapsamı, tanık anlatımları ve emsal mahkeme kararları dikkate alındığında davacının 01.03.1996 tarihli işe giriş bildirgesinden önce çalışmaya başladığı iddiasının aynı nitelikteki yazılı delillerle kanıtlanamadığı ve hak düşürücü süreye uğradığı ancak davalı şirketlere ait işyerlerinden ... Tar Tic ve San A.Ş.'ye ait 317186.35 sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002, davalı ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait ....sicil numaralı işyerinde ise 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasında asgari ücretle ve hizmet akdine dayalı olarak sürekli çalıştığının anlaşıldığı bu nedenle İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmı yerinde olmakla birlikte bilirkişi raporundan alıntı yapılan gerekçe kısmının hatalı olduğu, kararın hüküm ile gerekçe bölümü arasında çelişki oluştuğu gerekçesiyle fer'î müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş.’ye ait .... sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2352 gün çalışmasına karşın 121 günlük çalışmasının bildirilip, 2231 günlük çalışmasının bildirilmediğinin, davalı işveren ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinde 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen 780 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'î müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 07.07.2021 tarihli ve 2020/9257 Esas, 2021/9841 Karar sayılı bozma kararıyla; somut olayda; Mahkemece, gerekçesinde "...davacının 01.01.1992 - 29.02.1996 tarihleri arasında davalı ... Tar. Tic. San. A.Ş. nezdinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığı", şeklindeki belirlemesine karşın hüküm fıkrasında; davacının davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş.’ne ait 317186.35 sicil sayılı işyerinde 01.03.1996 – 12.09.2002 tarihleri arasında, işveren ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait 1203271.35 sicil sayılı işyerinde 13.09.2002 – 12.11.2004 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair şeklinde hüküm kurulması nedeniyle; davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş.’ne ilişkin olarak 01.01.1992 - 29.02.1996 arası dönem yönünden hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi; çelişkinin istinaf sebebi yapıldığını belirtmiş olup, ancak HMK 353 üncü madde kapsamında çelişkiyi gidermeksizin; fakat çalışmanın varlığını İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrası gibi kabul etmek suretiyle; bilirkişi raporundan alıntı yapılan gerekçe kısmının hatalı olduğunu belirterek, davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabul edildiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesince verilen hükmü kaldırıp, aynı hükmü yeniden kurmak suretiyle hüküm tesis etmiştir. Kabule göre de Bölge Adliye Mahkemesi; delil serbestisi ilkesini gözetmeksizin bildirim öncesi sürelerin yazılı delille kanıtlanamayacağı yönündeki değerlendirilmesi hatalı olup çelişkili ve infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulması gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kurulan hükmün hangi yönüyle çelişki içerdiği ve neden infaza elverişli olmadığının anlaşılamadığı, İlk Derece Mahkemesi kararı gerekçesindeki çelişki belirtilip bu konuda çelişki içermeyen gerekçe oluşturulduktan sonra çalışmanın geçtiği işyeri ünvan ve sicil numarası, çalışmanın gerçekleştiği tarih, bu tarihler arasındaki gün sayısıyla bildirimi yapılan ve eksik kalan günlere ilişkin bilgi ve hak edilen ücret miktarı belirtilerek hüküm kurulduğu, kararda belirsizlik veya tereddüt bulunmadığı, ayrıca kararda bozma ilâmında belirtilenin aksine bildirim öncesi sürelerin yazılı delille kanıtlanamayacağı yönünde bir ifadeye yer verilmediği, tarafların uyma istemine karşın davanın kamu düzenine ilişkin niteliği, bozma ilâmına uyulması halinde yapılabilecek hukuksal işlem bulunmaması gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'î müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili, kesintisiz çalışma söz konusu olduğunda işe giriş bildirgesinden önceki dönemin zamanaşımına uğramayacağı yönünde Yargıtay kararlarının bulunduğunu, kısmen kabul yerine davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Fer'î müdahil Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiğini, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

V. HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulu 31.01.2024 tarihli, 2023/10-286 Esas, 2024/40 Karar sayılı kararı ile "... somut olayda 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki hizmetlerin tespiti istemi ile açılan eldeki davada İlk Derece Mahkemesince gerekçe kısmında davacının 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının belirtilmesine rağmen hüküm fıkrasında davacının davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş’ye ait .... sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2352 gün çalışmasına karşın 121 günlük çalışmasının Kuruma bildirilip 2231 günlük çalışmasının bildirilmediğinin davalı işveren ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait 1203271.35 sicil numaralı işyerinde 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen 780 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. Karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacının 01.03.1996 tarihli işe giriş bildirgesinden önce çalışmaya başladığı iddiasının aynı nitelikteki yazılı delillerle kanıtlanamadığı ve hak düşürücü süreye uğradığı, İlk Derece Mahkemesince davacının 01.03.1996 - 12.11.2004 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespitine ilişkin hüküm fıkrasının yerinde olduğu ancak bilirkişi raporuna göre oluşturulan gerekçenin hatalı olduğu bu şekilde gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki oluştuğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ... Tarım Tic. San. A.Ş’ye ait 317186.35 sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 12.09.2002 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2352 gün çalışmasına karşın 121 günlük çalışmasının bildirilip, 2231 günlük çalışmasının bildirilmediğinin, davalı işveren ... Kuru Meyve İmal. İhr. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinde 13.09.2002 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen 780 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Şu hâlde yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; Bölge Adliye Mahkemesince hüküm fıkrası ile gerekçe arasında çelişki bulunan İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasındaki eksik hizmetlerin tespiti istemiyle açılan davada hükmün gerekçe bölümünde çekişmeli vakıalar ve toplanan deliller gösterilip delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi yapılarak varılan sonuç belirtilmiş, hüküm sonucunda (fıkrasında) ise gerekçeye uygun biçimde hangi tarihler arasındaki istemin kabul edildiği, hangi tarihler arasındaki istemin reddedildiği açık ve tereddüt oluşturmayacak şekilde belirtilmek suretiyle infaza elverişli hüküm kurulmuştur. Hal böyle olunca yukarıdaki hususlara değinen direnme kararı usul ve yasaya uygundur." denilerek, direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunmuş ve bozma nedenine göre davacı ve fer'î müdahil Kurum vekillerinin esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi üzerine dosya Dairemize gönderilmiştir.

D. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davacının 01.01.1992 - 12.11.2004 tarihleri arasında aralıksız olarak geçen ve Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddeleri, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 1 inci maddesi atfıyla uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 288 ve 289 uncu maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle davacı ve fer'î müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.