YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2993 E.  ,  2024/6717 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2017/132 E., 2023/340 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.09.1997-23.12.2005 tarihleri arasında davalı şirkete ait 11008343, 11034596 ve 11026794 nolu işyerlerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... Mermer ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın yersiz ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, inşaat yapmayan bir şirketin elektrik ve su tesisatı işleri yaptığı iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının incelenmesinde mevcut çalışmalarının Kurumlarına bildirildiğini, hizmet tespiti davalarında hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerektiği ve 2001 yılından önce çalıştığı dönemlerle ilgili olarak hak düşürücü sürenin dolduğunu, Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin.15.12.2014 tarihli ve 2007/20 Esas, 2014/519 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 13.12.2016 tarih, 2015/22342 Esas, 2016/15043 Karar sayılı bozma kararında; yapılacak iş, davacıya çalışmalarının işverene ait hangi işyeri ya da işyerlerinde geçtiğini (tarih aralığı veya dönemi belirtilmek suretiyle) ve bu işyerlerinde hangi görevlerde bulunduğunu açıklattırmak, ondan sonra her bir işyerinin ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını getirtmek ve bu bordrolarda ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, kolluk ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek beyanlarını almak suretiyle davacının dava dışı ...'ye ait işyerinde mi yoksa davalı şirkete ait işyerinde mi çalıştığını ve çalışma süresini tereddütsüz tespit etmek, gerekirse ...'yi davaya dahil etmek, davalı şirket ile arasındaki ilişkiyi ortaya koymak, 01.09.1997-31.08.1998 tarihleri arasındaki dönem yönünden 11008343 sicil sayılı işyeri ile davalı şirket arasında nasıl bir ilişki olduğu da davacından sorularak araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı davalı şirket bünyesinde 01.09.1997-23.12.2005 arasında kesintisiz bir şekilde joker eleman gibi birden fazla görevde davalıya ait üç farklı işyerinde çalıştığını iddia etmiş olup iş bu iddia bakımından taraf tanıkları, kamu tanıkları dinlenilmiş ve rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdii edilmiş, 10.04.2023 tarihli bilirkişi raporu gereğince de davacının 01.09.1997-23.12.2005 tarihleri arasında davalılara ait şirkette ya da organik bağı bulunduğu iddia edilen şirketlerde çalıştığının her türlü şüpheden uzak somut delillerle ispatlayamadığı kanaatine varılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kabulünün gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.09.1997-23.12.2005 tarihleri arasında davalı şirkete ait 11008343, 11034596 ve 11026794 no.lu işyerlerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiştir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555- 03.11.2004 gün 2004/21 - 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

3. Değerlendirme
1- Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.09.1997-31.08.1998 tarihleri arasında bir kısım çalışmasının bildirildiği 11008343 sicil sayılı işyerinin dava dışı ... Arsa ve Konut Yapı Koop.'ne, 01.09.1998-31.01.2000 tarihleri arasındaki bir kısım çalışmasının bildirildiği 11034596 sicil sayılı işyerinin dava dışı ...'ye ait olduğu, davacının 18.09.2000-01.05.2003 arasındaki bir kısım çalışmalarının davalı ... Mermer Ltd. Şti.'ye ait 11026794 sicil sayılı işyerinden bildirildiği, davalı şirket antetli 2004 yılı çeşitli aylarına ait avans makbuzlarıyla davacıya ödeme yapıldığı, dinlenen tanıklardan bir kısmının davacının ...'nin yanında bekçilik yaptığını bir kısmının ise davalı şirkete ait maden ocağında çalıştığını, 1034596 ve 11026794 sicil sayılı işyerlerinin inşaat işi mahiyetinde olduğu anlaşılmaktadır.

2-Mahkemece; bozma ilamının gereği tam olarak yerine gelmemiştir. Bu doğrultuda Mahkemece yapılacak iş; davacıya çalışmalarının işverene ait hangi işyeri ya da işyerlerinde geçtiğini (tarih aralığı veya dönemi belirtilmek suretiyle) ve bu işyerlerinde hangi görevlerde bulunduğunu açıklattırmalı, ondan sonra 11008343, 11034596 ve 11026794 nolu işyeri dosyaları celp edilerek her bir iş yerinin kapsam ve mahiyetleri belirlenmeli, yine 11008343, 11034596 ve 11026794 nolu iş yerlerinin talebe konu dönemi içerir dönem bodroları celbedilerek; bildirilen dönem yönünden varsa eksik gün nedenleri araştırılmalı; hiç bildirim yapılmayan dönemler açısından ise dönem bodroları ve komşu iş yeri tanıklarının beyanlarına başvurulmak suretiyle davacının çalışıp çalışmadığı hususu her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konularak toplanacak tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.