YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2956 E.  ,  2024/3985 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1145 E., 2023/2107 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/295 E., 2022/59 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşinin 11.03.2007 tarihinde vefat ettiğini, 4/A kapsamında bağlanan aylığı almaktayken, 07.11.1988 tarihinde vefat eden babası ... ... 'dan 11.10.2012 tarihli başvurusu ve davalı Kurumun 06.11.2012 tarihli olur yazısıyla 1479 (2926) sayılı Kanun kapsamında aylık almaya başladığını, davacının bu şekilde hem eşinden hem de babasından olmak üzere her iki aylığı birlikte aldığını, SGK'nın 17.03.2016 tarihli 1607895 sayılı yazısı ile babası ... ...'dan aldığı ölüm aylığının iptal edildiğinin bildirildiği, söz konusu iptal işlemine karşı idari başvurularının bulunduğunu belirterek, dava konusu Kurum işleminin iptalini, 17.03.2016 - 01.01.2018 tarihleri arasında ödenmeyen ve 27.11.2012 - 16.03.2016 tarihleri arasında davacıdan tahsil edilen kesintilerin davalı Kurumdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hem eşinden hem babasından dolayı aylık aldığının belirlendiğini, mevzuat gereği babasından dolayı bağlanan aylığın iptal edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince "1- Davanın kabulü ile davalı Kurumun davacının babası ... ... 'dan dolayı aldığı aylığın kesilmesine ilişkin işleminin iptaline,
-17.03.2016 - 01.01.2018 tarihleri arasında davacının babası ... ...'dan dolayı aylıkların ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine,

-27.11.2012 - 16.03.2016 tarihleri arasında Kurumca davacıya ödenen ancak davacıdan geri tahsil edilen aylıkların geri tahsil edildiği tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin mevzuata ve hukuka uygun olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...5510 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı ayrı ayrı tüzel kişiliğe sahip, ayrı ayrı yasalara göre kurulan ve sosyal güvence sağlayan sosyal güvenlik kurumlarıdır. Her bir yasa kendi sigortalıları açısından hüküm ifade etmektedir. Açıkça atıf yapılmadıkça diğer yasa hükümleri dikkate alınmaz. Zira 1479 sayılı Kanun'un 45/3 üncü maddesindeki 1479 sayılı Kanun ve diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan bu kanunlar kapsamında çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almayan kız çocuklarına aylık bağlanacağı ifadesi bu niteliktedir. Bu ifade dahil kız çocuklarının sosyal güvenlik kurumlarından kendi çalışmaları dışında (eşleri- çocukları) aylık almalarını, 1479 sayılı Kanun'a göre 1479 sayılı Kanun'a tabi ana veya babadan ölüm aylığı bağlanmasına engel olarak görmemektedir. Bu nedenlerle, 1479 sayılı Kanun'un 46/2 nci maddesi hükmü sadece 1479 sayılı Kanun'a göre hem kocadan hem ana veya babadan ölüm aylığına hak kazanılması halinde uygulanabilir. Yani 1479 sayılı Kanun'un 46/2 nci maddesi aynı yasa kapsamında hem ana veya baba ile kocadan hak edilen aylıklardan fazla olanın bağlanacağını ifade etmektedir.

Yine 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un gecici 1 inci maddesine göre ölüm aylıklarının bağlanmasında yürürlükten kalkan 1479, 506, 2926, 2925 sayılı Kanun hükümlerinin aynen uygulanacağı belirtildiğinden uyuşmazlığa 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin uygulanması da mümkün değildir. Bu nedenlerle davacıya babasından dolayı bağlanan ve aylığı kesen Kurum işleminin iptaline yönelik Mahkeme kararı yerinde olmuştur." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte, davaya sebebiyet vermediklerini, aylığın yeniden bağlandığını aleyhe yargılama gideri olmaması gerektiğini, tam kabul verilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacıya çift ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 45, 46 ncı maddeleri

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.