YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/287 E.  ,  2024/2223 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1440 E., 2023/1883 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 29. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/554 E., 2021/325 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 14.08.2006-30.05.2012 tarihleri arasında davalı ... Apartmanında apartman görevlisi olarak sigortasız çalıştırıldığını, işçilik alacaklarıyla ilgili olarak Kartal 1. İş Mahkemesinde açılan davada çalışma sürelerinin 18.06.2007-30.05.2012 tarihleri arasında olduğunun kabul edildiğini, kararın Yargıtay tarafından onandığını ileri sürerek, davacının davalı ... nezdinde 18.06.2007 – 30.05.2012 tarihleri arasında sigortasız çalıştırıldığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı Apartman Yöneticiliği vekili cevap dilekçesinde özetle; apartman yönetiminin tüzel kişiliğinin bulunmadığını, davacının talebinin hak düşürücü süreye uğradığını, davacının hiçbir zaman Ata Apartmanında çalışmadığını, işyerinde sigortalı ve fiilen çalışan kişinin davacının eşi Mustafa ... olduğunu, davacının da apartman görevlisi olan eşine yardım ettiğini, işçi statüsünde sayılacak çalışma göstermediğini, davacının davasını ispatla yükümlü olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, dinlenen tanıkların anlatımları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının Yargıtay yerleşik içtihatlarında kabul edilen görüş uyarınca eylemli, gerçek ve kesintisiz biçimde çalışmasının mevcut olmadığı, apartman bünyesindeki faaliyetlerinin yerleşik Yargıtay içtihatları gereği kapıcılık hizmetini gören eşe yardım niteliğinde kaldığına kanaat getirilerek, davacının davasının reddine dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının çalıştığı döneme ait işçilik alacaklarına ilişkin İstanbul Anadolu 1. İş Mahkemesinin 2012/829 E-2014/311 K. sayılı kararı ile kabul edildiği, kararın Yargıtay aşamasından geçerek kesinleştiği, her iki dosyada toplanan deliller ve tanık beyanlarıyla çalışma olgusunun ispatlandığını, iş mahkemesinin işçi lehine yorum yapmak zorunda iken tam tersi işveren lehine yorum yapıyor olmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgelerin tetkikinde, davacının tespit talep edilen dönemde sigortalılık kaydının bulunmadığı, dinlenen davacı tanık beyanları dışındaki tanıkların beyanlarında davacının eşinin işinden çıkınca apartman işlerini yaptığını beyan ettikleri, dosyada mevcut makbuzlarda davacının eşinin isim ve imzasının bulunduğu (2006, 2007, 2009/1,2,3, 2008, 31.03.2012), İstanbul Anadolu 1. İş Mahkemesinin 2012/829 E-2014/311 K. sayılı dosyasında davacının hizmet cetveli dikkate alınarak 18.06.2007-30.05.2012 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulduğu, işçilik alacaklarında verilen kararın hizmet tespiti davası için kesin delil teşkil etmeyeceği, her iki davanın ispat koşullarının farklı olduğu, toplanan deliller, tanık beyanları, makbuzlar, yönetim defteri dikkate alındığında kapıcılık faaliyetini kısmi süreli olarak davacının eşinin yaptığı, davalı işyerinde davacının eşinin çalıştığı, davacının ise eşine zaman zaman yardım ettiği, davacının eşinin başka işyerinde çalışmasının olmasının kısmi süreli çalışmayı engellemeyeceği, kaldı ki tanıkların davacının eşinin işten çıktıktan sonra ve hafta sonu davalı işyerinde belirtilen işleri yaptıklarını beyan ettikleri dikkate alındığında, Mahkeme karar ve gerekçenin yerinde olduğu anlaşılmakla, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı apartman işyerinde 18.06.2007 – 30.05.2012 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

2.Somut olayda, İstanbul Anadolu 1. İş Mahkemesinin 2012/829 E-2014/311 K. sayılı kararı ile davacının davalı apartman işyerinde 18.6.2007-30.5.2012 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek işçilik alacaklarının hüküm altına alındığı, kararın temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 23.11.2015 tarih ve 2014/21737 E - 2015/33134 K sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, Mahkemece, sigortalının işverene karşı açtığı kesinleşen işçilik alacağı dosyasının kuvvetli delil niteliğinde olacağı gözetilerek, 07.11.2016 tarihli kolluk tutanağı ile tespit edilen ancak dinlenmeyen kamu tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, işçilik alacağı dosyasında dinlenen tanıkların anlatımları ile işbu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanıkların beyanları arasında varsa çelişkiler giderilmeli, çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.