YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2863 E.  ,  2024/3698 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1649 E., 2024/83 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/939 E., 2022/747 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı Kurum Eskişehir Sigorta İl Müdürlüğü'nde işlem gören 44367 26 sicil nolu S.S. ... Yapı Kooperatifi unvanlı iş yerinde 506 sayılı Kanun kapsamında 11.10.1988 tarihinden itibaren bir süre çalıştığını, davacı tarafından Kuruma sigortalılık başlangıç tarihinin 11.10.1988 tarihi olarak belirlenmesi için dilekçe ile başvurulduğunu, Kurumun 11.10.1988 tarihinde 44367 26 sicil numaralı S.S. ... Yapı Koooperatifi unvanlı işyeri tarafından davacı adına kurum kayıtlarında 21.11.1988 - 232512 tarih ve sayı ile kayıtlı işe giriş bildirgesi düzenlendiğinin tespit edildiğini ancak söz konusu iş yerinin 1988 yılı dönem bordrolarında davacı adına hizmet bildirimi yapılmadığından davacının hizmetlerine işlenecek eksik gün bulunamadığı şeklinde cevap verildiğini beyanla davacının 11.10.1988 tarihinde 4367.26 sicil nolu S.S. ... Yapı Kooperatifi unvanlı iş yerinde 11.10.1988 tarihinde hizmet akdine dayalı, günün asgari ücretiyle 1(bir) gün çalıştığının tespitine ve sigortalılık başlangıcının 11.10.1988 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davaya konu 44367.26 iş yeri sicil numaralı ve "S.S.... Yapı Kooperatif" ünvanlı iş yeri tarafından davacı ... adına 11.10.1988 tarihli işe giriş bildirgesini müvekkil Kurum kayıtlarına 21.11.1988 tarih-232512 sayı ile verilmiş olduğu tespit edilmiş olup; iş yerinin ilgili işe giriş olduğu dönem olan 1988/3 üncü dönem ve takip eden dönem 1989/1 inci dönem bordrosunda davacı ... adına hizmet bildirimine rastlandığını, yalnızca işe giriş bildirgesi çalışıldığını kanıtlanamayacağını, ayrıca dönem bordrolarında davacının isminin de bulunması gerektiğini, bu sebeple davacının 1988 yılında çalışması kanıtlanamadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 11.10.1988 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, çalışma iddiasının gerçeğe uygun olup olmadığının hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, 10.01.1970 doğumlu davacının 44367 sicil numaralı SS. ... Yapı Koop. unvanlı işyerinde 01.10.1988 tarihinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin 21.11.1988 tarihinde Kuruma verildiği
, işe giriş bildirgesinin verildiği işyerinin inşaat işinden 01.01.1987-23.07.1993 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, komşu işyeri tanığı ile davacı tanıklarının davacının çalışmasını doğruladıkları..." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 11.10.1988 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.
Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı SS ... Yapı Koop ünvanlı işverenin 44367 sicil no.lu işyerinden davacı adına 11.10.1988 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli işyerinin kanun kapsam döneminin ise 01.01.1987-23.07.1993 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, iş yerinden verilen 1988/3 ile 19989/1 inci dönem bordrosunun dosyaya sunulduğu, 1988/3 üncü dönemde sadece ...'ün bildirildiği, alınan beyanında davacıyı tanımadığını belirttiği, öte yandan işyerinde dava konusu dönemde çalışması olmayan davacı tanığı ile komşu iş yeri olarak bildirilen davacı tanığının da konusu dönemde sigortalılıklarının bulunmadığı,öte yandan 1989/1 inci dönemden bildirilen diğer işyeri çalışanlarının dinlenmediği, yapılan komşu iş yeri araştırmasında komşu işyeri tespit edilemediği ,eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3. Mahkemece, iş yerinin inşaat konulu olması nedeniyle, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, su, elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, davacının beyanı da alınmak suretiyle,kimlerle birlikte çalıştığı, ne iş yaptığı belirlenmeli, işverenin 1989/1 inci dönem bordrosunda adı geçen sigortalılardan dinlenmemiş olanlarının tanık olarak beyanı alınmalı, yine tarafların beyanı da alınmak suretiyle davacının birlikte çalıştığı belirtilen kişiler dinlenmeli, tanık anlatımları sigortalılık kayıtları ile denetlenmeli, böylelikle eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

3.Kabule göre de, esasen sigorta başlangıcının tespiti talebinin aynı zamanda (1) gün süre ile sigortalılığın tespitini de içermesi ayrıca davacı tarafından da ayrıca talep edilmiş olmasına rağmen davacının sigorta başlangıcına ilişkin tarihte aynı zamanda (1) gün süre ile çalıştığının tespitine ilişkin karar verilmemiş olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.