YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2843 E.  ,  2024/5497 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1897 E., 2024/192 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/127 E., 2023/157 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait matbaada çalıştığını, 01.01.1998-2003/1 inci ay arasında bildirilen hizmet sürelerine itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı işveren vekili, davacının muhasebe işlerine baktığını, matbaanın ağır ve yıpratıcı koşullarında çalışmadığını, bildirimlerinin süresinde ve usulüne uygun şekilde yapıldığını, haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, itibari hizmet süresinin verilmesi için davacının maddede sayılan iş yerinde ve belirtilen zararlı etkenlere maruz kalarak çalıştığını ispat etmesi gerektiğini, davacının bildirimlerinin süresinde yapıldığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.08.1998 - 01.01.2003 tarihleri arasındaki dönemde davalı işverene ait işyerinde geçen çalışması nedeniyle sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülü ile hesaplanan 1590 gün x 0,25 = 397,5 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin davacıya ait sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Tasfiye Halinde Basım Matbaacılık Gazetecilik Yayıncılık Ambalaj Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Tasfiye Halinde Basım Matbaacılık Gazetecilik Yayıncılık Ambalaj Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.
2-Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun ile değişik 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan Ek 5 inci maddesinin II numaralı bendi;

Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların;
a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,
b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan iş yerleri,
c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan iş yerleri,
d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan iş yerleri,
e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,
f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerleri, şartlarında geçen ve bildirilen yıllık çalışmalarına 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır.
Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülünün uygulanacağını düzenler.

Anılan maddeye göre sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik işyerlerinde çalışması, ikinci koşul ise (II) numaralı bendin (a-f) alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda gerçekleşmesidir. Söz konusu maddede, basım ve gazetecilik işyeri birlikte ifade edilmişse de gazetecilik işi yapılmayan sadece basım işi yapılan işyerlerinde çalışan sigortalıların da maddenin alt bentlerinde sayılan koşullardan herhangi birisi oluştuğu takdirde itibari hizmetten yararlanacakları açıktır.

3.Değerlendirme
İnceleme konusu davada, davacının davalı işverene ait ve davalı Kurumda 11008162 numarada tescilli matbaa iş yerinden 01.08.1998-01.01.2003 tarihleri arasında 1590 gün bildiriminin bulunduğu, iş yerinde muhasebe çalışanı olan davacının, dinlenen bordro tanıklarının beyanına göre, dışarı açılan penceresi bulunan ve camlı bölme şeklinde olan odasında çalıştığı, odanın kapısının baskı bölümüne açıldığı ancak bölüme 4-5 metre uzaklıkta bulunduğunun beyan edilmesi karşısında, Mahkemece dosya içinde bulunan tüm delillerin yeniden değerlendirilerek ve gerekirse yeniden bir bilirkişi raporu aldırılarak, davacının itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir, ilgili maddede belirtilen hangi zararlı dış etkenlere hangi işi yaparken maruz kaldığının açık ve net olarak belirlenmesi ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.