YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2777 E.  ,  2024/4166 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/326 E., 2023/579 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 20. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/56 E., 2021/504 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; müvekkilinin davalıya ait Tarabya Marina'da ( İstmarin'de) bağlı bulunan ... isimli teknesinde/yatında 01.06.2013 tarihinde işe girip 03.08.2018 tarihine kadar kaptan olarak belirsiz süreli ve aralıksız çalıştığını, haftada 7 gün çalıştınlan davacının günde 16 saat çalıştığını, davacı işe başladığında davalı işveren tarafından kendi imzasını havi kaptanlık yetki belgesi verdiğini, gemi adamı cüzdanı çıkarttığını, davacıya ait amatör denizci belgesi verildiğini, Marina Card çıkarıldığını, yine işverence davacıya teknenin bakım ve onarımı ile ilgili yetki belgesi verildiğini, İstmarin Yat Bağlama sözleşmesi çıkarıldığını ve verildiğini, ... Turizm Eskihisar Tesisi Yat Çekme ve Garajlarına anlaşması çıkarılıp verildiğini, West İstanbul Marina Çekek Sözleşmesi çıkarılıp verildiğini, davacının kullandığı yatın akümülatör faturasının ödettirildiğinl, ayrıca davacıya çalıştığı yatın yıllık kullanım Kıyı Emniyeti Tahsilatı banka ödeme, yatla ilgili İspark damga vergileri ve bağlama bedellerinin yatırtıldığını kısacası söz konusu teknenin tüm iş ve gereksinimlerinin davacıya yaptınldığını, davacı sigortasının yapılmasını devamlı istediğini, davalının da davacıya sigortasını yapacağını söyleyerek yıllarca oyaladığını, davacının da işten atılacağı ve iş bulamayacağı korkusu ile SGK'ya şikayette bulunmadığını, davacının 03.08.2018 tarihinde iş akdinin haksız ve usulsüz olarak son verildiğini, işçilik alacakları ödenmediği için İstanbul 31. İş Mahkemesinin 2018/367 E. sayılı dosyası ile açılan davanın halen derdest olduğunu ileri sürerek davacının davalı işveren yanında 01.06.2013 - 03.08.2018 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında geçerli işçi - işveren ilişkisi bulunmadığından, davacının aynı anda birkaç teknede geçici sürelerle ve sınırlı şekilde hizmet verdiğinden, müvekkilini ibra ettiğinden ve aynı zamanda eksik ve hatalı işler yaparak müvekkiline ait tekneye zarar verdiğinden ve devamında tekneyi terk ettiğinden herhangi bir hak edişi bulunmadığı gibi müvekkilinin prim ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, davacının aldığını iddia ettiği maaşlann fahiş olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını, parasal sının aştığından yazılı delille ispatlanması gerektiğini, hizmet tespiti davalarında her ay için sigorta priminin eksik ödendiği ve miktannın ispat edilmesi gerektiğini, bildikleri kadanyla davacının primlerinin kendisi tarafından ödendiğini ve prim borcu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, işyeri tescil kayıtlarında yapılan araştırmada davalı adına işyeri tescil kaydının bulunmadığını, davacının da çalıştığını iddia ettiği tarihler arasında Trabzon Merkez Karadeniz SGM dahilinde Ek-5 tarım sigortalısı olarak çalışmasının bulunduğunun anlaşıldığını, davacının iddialarını Kurum kayıtlarına eşdeğerde belgelerle ispatlanması gerektiğinden salt tanık anlatımı ile ispata muvafakatlerinin olmadığını, işyerinin yasa kapsamında olup olmadığının, gerçekte var olup olmadığının araştırılması, mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa dönem bordrolarında adı geçen kişilerden seçilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dosya kapsamında bulunan; 06.06.2013 tarihli Kaptan Yetki Belgesi ile davalının ... isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2015 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği, 08.04.2015 tarihli Kaptan Yetki Belgesi ile davalının ... isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2017 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği, 10.05.2018 tarihli Yetki Belgesi ile davalının ... isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2019 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği, İspark tarafından davalı adına düzenlenen 22.10.2013 ve 26.10.2014 tarihli faturaların davacı tarafından "aslını elden teslim aldım" ibaresinin elle yazılarak imzalandığı, Kıyı Emniyeti kullanım ücretlerine ait 16.01.2014, 16.01.2014, 08.04.2015, 03.03.2016, 20.01.2017 tarihli banka ödeme dekontlarında ruhsat numarasının DZ201200814 olduğu, davacının imzasını havi oldukları, ... Akümülatör San. ve Tic. A.Ş.'ye ait 31.08.2013 tarihli davalı adına düzenlenmiş akü satış ve teslimine ilişkin faturanın teslim alan sıfatıyla kaptan unvanıyla davacı tarafından imzalandığı, davalıya ait tekneye ilişkin West İstanbul Marina tarafından düzenlenen 11.05.2018 tarihli Çekek Sözleşmesi ile aynı tarihli ek protokolün davalıya istinaden davacı tarafça imzalandığı, davalıya ait tekneye ilişkin olarak 09.05.2016 tarihli ... Turizm Eskihisar Tesisi Yat Çekme ve Garajlama anlaşmasının, 22.10.2013 ve 26.10.2014 tarihli İstmarin Yat Bağlama Sözleşmelerinin, İspark sözleşmesinin davalıya vekaleten davacı tarafça imzalandığı, davalıya ait teknenin tamirine ilişkin 30.06.2018 tarihli anlaşmanın davalı ve davacı ile ... isimli kişi tarafından imzalandığı anlaşılmaktadır.
...davacının, delilleri arasında ibraz edilen fatura, sözleşme ve dekontlar ile yetki belgeleri ve tanık beyanları ile davalıya ait teknedede kaptan olarak 01.06.2013-03.08.2018 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığı yönündeki iddiasını kanıtladığı, tespiti mümkün sürelerdeki prime esas kazancının, bu yönde bir talep olmadığı dikkate alınarak Kurum taban ücretleri altında kalmamak kaydıyla dönemin asgari ücreti olduğunun kabulü gerekmiştir." gerekçesiyle
"Davanın kabulü ile
Davacının 01.06.2013 -03.08.2018 tarihleri arasında davalı nezdinde;
01.06.2013 - 30.06.2013 tarihleri arasında 30 gün, günlük 32,62 TL kazançla,
01.07.2013 - 31.12.2013 tarihleri arasında 180 gün, günlük 34,05 TL kazançla,
01.01.2014 - 30.06.2014 tarihleri arasında 180 gün, günlük 35,70 TL kazançla,
01.07.2014 - 31.12.2014 tarihleri arasında 180 gün, günlük 37,80 TL kazançla,
01.01.2015 - 30.06.2015 tarihleri arasında 180 gün, günlük 40,05 TL kazançla,
01.07.2015 - 31.12.2015 tarihleri arasında180 gün, günlük 42,45 TL kazançla,
01.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında 360 gün, günlük 54,90 TL kazançla,
01.01.2017 - 31.12.2017 tarihleri arasında 360 gün, günlük 59,25 TL kazançla,
01.01.2018 - 03.08.2018 tarihleri arasında 213 gün, günlük 67,65 TL kazançla olmak üzere toplam 1.863 gün çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili; davalı ile davacı arasında kesintisiz ve düzenli bir iş ilişkisi olmadığını, davalının teknesinin devamlı seyahat amacıyla kullanılmadığından teknede devamlı olacak şekilde bir kaptanın bulunmasına gerek duyulmadığını, dilekçe ekinde ibraz ettikleri ve daha önce İstanbul 31. İş Mahkemesinin 2018/367 Esas sayılı dosyasında mevcut olan, İspark İstanbul Otopark İşletmeleri Ticaret A.Ş. tarafından gönderilen 12.12.2019 tarihli yazıda da görüldüğü üzere, "...... isimli Türk bayraklı teknenin sahibi ...'ın, sözleşme ile işletme yönetmeliğimizde yer alan prosedür gereği, şirketimize iletmiş olduğu yetkilendirme yazılarında ...'ı yetkilendirdiği hususunu yazılı olarak beyan ettiği..." hususunun açıkça yazıldığını, zira bu yetkilendirmenin tamamen "yönetmelikte yer alan prosedür gereği" yapılmasının zorunlu olduğunu, bu hususun taraflar arasında kesintisiz, düzenli ve uzun sürekli bir iş ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğini, İspark belgesinin incelenmediğini, bu resmi delilde davacının, davalının teknesi hariç iki teknede daha (toplam 3) yetkili olduğunun açıkça yazılı olduğunu, İspark İstanbul Otopark İşletmeleri Ticaret A.Ş. tarafından gönderilen 12.12.2019 tarihli yazının 3. paragrafında "İlgi dilekçeye istinaden Şirketimiz kayıtlarında tekraren yapılan tetkikler neticesinde davacı ...'ın ... ve ... tekneleri için de yetkilendirildiğinin tespit edildiği ve konuya ilişkin evrakların yazımız ekinde yer aldığı hususlarını bilgilerinize arz ederiz." bilgisinin yer aldığını, davacının davalı yanında kesintisiz çalıştığına dair herhangi bir belge olmadığını, dosyada bahsi geçen "yetkilendirme"nin, her teknede işlerin yürümesi amacıyla, teknenin marinaya giriş çıkışının yapılması, işlemlerin hızlı halledilebilmesi için gerekli form ve evrakları doldurma, imzalama gibi işleri kapsayan, marina tarafından verilmesi zorunlu tutulan kısa süreli ve sınırlı bir muvafakatnameden ibaret olup davalı ile davacı arasında devamlılık arz eden bir ilişkinin göstergesi olmadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili; Kurum kayıtlarında yapılan araştırmada ... T.C. kimlik numaralı ... unvanlı iş yeri tescil kaydının bulunmadığını, ... T.C. kimlik numaralı davacı ...'ın çalıştığını iddia ettiği 01.06.2013-03.08.2018 tarihleri arasında Trabzon Merkez Karadeniz Sosyal Güvenlik Merkezi dahilinde Ek-5 tarım sigortalısı olarak çalışmasının bulunduğunu, davacının ileri sürdüğü iddiaların Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğini, iş yerinin varlığının, 5510 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini, mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa, tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen ve tanıyan, aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... Dosyadaki kayıt ve belgelere göre davanın 14.02.2019 tarihinde açıldığı, davacının 02.12.1993-02.07.1995 tarihleri arasında askerliğini yaptığı, davalının faaliyet alanının menkul kıymet ortaklığı olduğu ve 01.01.2005 tarihinden itibaren faal olduğu,

Davacıya ait sigortalı hizmet cetvelinden davacının talep konusu tarihlerde 5510 sayılı Kanun'un Ek-5 maddesi kapsamında tarım sigortalısı olduğu, davacının 19.09.2019 tarihli duruşmada, davalının sigortalılığını başlatmaması ve bu hususta kendisini oyalaması nedeni ile kendisinin Bağ-Kur sigortasını ödeyerek sigortalılığını devam ettirdiğini, hizmet tespitini talep ettiği dönem ile Bağ-Kur sigortalılığının çakışmasının bu sebeple olduğunu beyan ettiği,

Dosya kapsamında bulunan; 06.06.2013 tarihli Kaptan Yetki Belgesi ile davalının "..." isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2015 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği,

08.04.2015 tarihli Kaptan Yetki Belgesi ile davalının "..." isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2017 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği,

10.05.2018 tarihli Yetki Belgesi ile davalının "..." isimli teknesinin marina ve limanlara giriş ve çıkışı ile resmi makamlardaki iş ve işlemleri için 01.01.2019 tarihine kadar davacıyı Kaptan vekil tayin ettiği,

İspark tarafından davalı adına düzenlenen 22.10.2013 ve 26.10.2014 tarihli faturaların davacı tarafından "aslını elden teslim aldım" ibaresinin elle yazılarak imzalandığı,

Kıyı Emniyeti kullanım ücretlerine ait 16.01.2014, 08.04.2015, 03.03.2016, 20.01.2017 tarihli banka ödeme dekontlarında ruhsat numarasının DZ201200814 olduğu, davacının imzasını havi oldukları,

... Akümülatör San. ve Tic. A.Ş'ye ait 31.08.2013 tarihli davalı adına düzenlenmiş akü satış ve teslimine ilişkin faturanın teslim alan sıfatıyla "kaptan" unvanıyla davacı tarafından imzalandığı,

Davalıya ait tekneye ilişkin West İstanbul Marina tarafından düzenlenen 11.05.2018 tarihli Çekek Sözleşmesi ile aynı tarihli ek protokolün davalıya istinaden davacı tarafça imzalandığı,

Davalıya ait tekneye ilişkin olarak 09.05.2016 tarihli ... Turizm Eskihisar Tesisi Yat Çekme ve Garajlama anlaşmasının, 22.10.2013 ve 26.10.2014 tarihli İstmarin Yat Bağlama Sözleşmelerinin, İspark sözleşmesinin davalıya vekaleten davacı tarafça imzalandığı,

Davalıya ait teknenin tamirine ilişkin 30.06.2018 tarihli anlaşmanın davalı ve davacı ile ... isimli kişi tarafından imzalandığı,

Davaya konu çalışmanın geçtiği yerin tekne olması nedeni ile komşu işyeri sahip ve çalışanlarına ilişkin araştırma yapılamadığı, davacının teknede yalnız çalışmasının hayatın olağan akışına uygun olduğundan bahisle bordro tanığı dinleme imkanı bulunmadığı, emsal ücret araştırması yaptırıldığı, tanıkların dinlendiği, bilirkişi raporu aldırıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan maddi ve hukuki açıklamalar ışığında; dava konusu edilen iş yerinin tekne olması sebebiyle bordro tanıklarının tespit edilememesine karşılık dosya kapsamında beyanlarına başvurulan davacı tanıklarından ...'un davalının ortağı ve yöneticisi olduğu 1001154 iş yeri sicil numaralı dava dışı SFS Danışmanlık Bilgi İşlem ve Dış Ticaret A.Ş'den dava konusu dönemi kapsar şekilde hizmetlerinin bildirildiği, tanığın davalının şoförü olduğu ve davacını fiili çalışmasını doğruladığı, diğer tanıkların da benzer şekilde davacının çalışmasını destekler mahiyette beyanlarının bulunduğu, davacının delilleri arasında ibraz edilen fatura, sözleşme ve dekontlar, yetki belgeleriyle davalıya ait teknede "kaptan" olarak 01.06.2013-03.08.2018 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığının kanıtlanması karşısında bu sürelerde hizmet akdiyle çalıştığınan tespitine ilişkin mahkeme kararının yerinde olduğu, 5510 sayılı Kanun'un EK 5.maddesinin isteğe bağlı sigortalılık niteliğinde olması nedeniyle zorunlu sigortalılık tespitine engel olmayacağı, İspark'ın 12.12.2019 tarihli yazısı bulunmakta ise de davalının savunmasında belirttiği üzere davacının diğer iki teknede yetkilendirilmesinin davalıya ait teknede çalışmaya engel olmayacağı" gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.