YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2770 E.  ,  2024/3987 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/562 E., 2024/185 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/498 E., 2021/25 K.

Taraflar arasındaki kesilen ölüm aylığının tekrar bağlanması ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin babası ...'un 02792488568301 tahsis numarası ile gelir/aylık almakta iken 24.06.1985 tarihinde vefat ettiğini, babasının vefatı nedeni ile davacıya ölüm aylığı bağlanmışken, müvekkilinin vefat eden eşinden dolayı hak ettiği ölüm aylığı nedeniyle babasından dolayı aldığı maaşın kesildiğini ve geriye yönelik olarak 28.013,64 TL'nin iadesinin istenildiğini ve davacının ödediğini, hak kaybını gidermek için davalı Kuruma başvurduğunu, ancak olumlu netice alamadığını, davacının çifte maaş almaya hakkının olduğunu, her iki maaşı da alması gerektiğini, Kurum tarafından yersiz ödeme sebepli çıkarılan 28.013,64 TL'yi müvekkilinin ödediğini, çıkarılan bu borcun haksız olduğunu ve davacıya iade edilmesi gerektiğini, işbu dava ile müvekkilinin hem ölen babasından hem de ölen eşi sebebiyle çifte maaşa hak kazandığının tespitine, ödenmeyen dönemlerin tespiti ile geriye dönük olarak faiziyle ödenmesine, davacıdan haksız olarak tahsil edilen 28.013,64 TL'nin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve kanuna uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince "Davanın Kabulüne,
1-Davacının babasından dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında ve eşinden dolayı 5434 sayılı Kanun kapsamında aylık almaya müstehak olduğunun ve davacıya babasından dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında almış olduğu maaşın kesildiği tarih itibariyle yeniden bağlanarak her bir aylığa ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine,
2-Davacıdan tahsil edilen 28.013,64 TL'nin iadesinin gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; 0279248856 Bağ-Kur sigortalı ... ...'un ölümü sonrası hak sahibi davacıya ölüm aylığı bağlandığı, davacının gelirinin brüt asgari ücretinin üzerinden olduğunun tespit edilmesi nedeniyle babasından almakta olduğu aylığının iptal edildiği ve oluşan borcunun tahsil edilmesi istenildiği, müvekkil Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden Yerel Mahkemenin aleyhe hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden kararın kurum lehine kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının Bağ-Kur sigortalısı babası ...'un 24.06.1985 tarihinde vefat ettiği ve davacının 14.07.2009 tarihli tahsis talebine istinaden davalı Kurumca 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzere babasından dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığı bağlandığı, bu aylığın 25.12.2014 tarihinde Kurum tarafından kesildiği, SGK Başkanlığı Kamu Görevlileri Ödemeler Daire Başkanlığı'nın 04.02.2020 tarihli yazılarında, davacıya eşinden dolayı 01.10.1994 tarihinden itibaren 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamında dul aylığı bağlandığı, davacının eşinden kaynaklı Emekli Sandığı'ndan ve babasından dolayı da Bağ-Kur ölüm aylığı almakta iken gelirinin brüt asgari ücretin üzerinde olduğunun tespit edildiğinden bahisle babasından kaynaklı aylığın kesilerek söz konusu davacıya bu aylıkların geriye yönelik olarak 28.013,64 TL'nin iadesinin istenildiğini ve davacının ödediğini, söz konusu ödemenin iptalini ve Emekli Sandığı sigortalısı olan eşinden dolayı ölüm aylığı alması nedeni ile Bağ-Kur sigortalısı olan babasından dolayı da ölüm aylığına hak kazanıp kazanmadığı istemine ilişkin olduğu...
...5510 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesi delaletiyle dava konusu olaya uygulanması gereken 1479 sayılı Kanun'un 45 inci maddesinde, "Ölen sigortalının 42 nci madde gereğince tespit edilecek aylığının veya 44 üncü madde gereğince tespit edilecek toptan ödeme tutarının 18 yaşını, orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayan ve (18 yaşını doldurmayanla hariç) bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları, kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan veya yaşlan ne olursa olsun çalışamayacak durumda malul olan çocuklarla, yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve bu kanun ile diğer kanunlar kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine %25’i aylık veya toptan ödeme şeklinde verilir.” hükmünü getirdiği, aynı Kanun'un 4956 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi ile değişik 46 ncı maddesi, "… sigortalının kız çocuklarına bağlanan aylıklar, bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi takip eden aylık ödeme tarihinden itibaren kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan nedenlerin ortadan kalkması halinde, bu kanunun 45 inci maddesinin ikinci fıkrasının c bendi hükmü saklı kalmak şartıyla, bu tarihi takip eden aylık ödeme tarihinden başlanarak yeniden aylık bağlanır. Ancak evliliğin son bulması ile kocasından da aylık almaya hak kazanan kız çocuklarına bu aylıklardan fazla olanı ödenir." hükmünü getirdiği, eldeki davaya konu olayda davacının sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi bir çalışması bulunmadığı, babasından dolayı ölüm aylığı bağlanmasını istemiş olup, davacının tahsis talebinde bulunduğu tarihte yukarıda açıklanan yasal düzenleme gereğince ölüm aylığı bağlanması gerektiği, davacının bu tarihte kendisi çalışmasından dolayı yaşlılık veya malullük aylığı almadığı ve eşinden dolayı aylığının babasından dolayı ölüm aylığı almasına engel teşkil etmeyeceği ve Kurum tarafından oluşturulan borcun yersiz olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne yönelik yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla... " gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacıya çift ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 45 ve 46 ncı maddeleri

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.