YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2761 E.  ,  2024/3965 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/942 E., 2023/2066 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/189 E., 2023/62 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya ait otobüs firmasında servis memuru olarak 25.04.2010 ile 18.08.2014 tarihleri arasında Ankara-Giresun hattında aralıksız çalıştığını, ancak hiçbir dönemde sigortasının ödenmediğini, müvekkilinin sigorta primlerinin ödenmemesi ve yasal işçilik alacaklarının ödenmemesi sebebiyle iş akdini haklı nedenle 18.08.2014 tarihinde fesh ettiğini, müvekkilinin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespitine ve ödenmeyen işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı şirkete usulüne uygun olarak tebligat yapılmış, ancak davalı şirket tarafından mahkememize herhangi bir cevap dilekçesi sunulmamıştır.
2.Fer'i müdahil SGK vekili mahkememize vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile 3406200002716 sicil numarasında kayıtlı davacı ...’ın 1029636.28.01 işyeri sicil numarasında kayıtlı davalı Seray Fındıkkale Taşımacılık Turizm Otomotiv Petrol Organizasyon Dağıtım Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nde 06.06.2012, 07.06.2012, 19.06.2013 ile 20.06.2013 tarihlerinde prime esas asgari kazanç üzerinden 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a kapsamında hizmet akdine bağlı olarak olarak çalıştığının tespitine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesinden alan bu tür davalarda davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde bu davaların açılması gerektiğini, aynı işyerinde çalışılmış olması dahi süreyi kesmediğini, tanık dinlenmesine muvafakat etmediklerini, çalışma konusunun kesintili mi mevsimlik mi başlangıç ve bitiş tarihlerinin alınan ücret konularında tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulması gerektiğini, İlk Derece Mahkemesince yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan deliller hep birlikte değerlendirilmeden sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı resen bu niteliğe kavuşup kavuşmadığı hususları üzerinde durulması gerektiğini, müvekkili kurumun yasalar ve mevzuatı gereği hareket ettiğini, haksız ve yersiz açılan davanın reddinin gerektiğini beyan etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu' nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
Somut olayda davanın kamusal niteliği gözetilerek Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece öncelikle davacının davasını somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında beyanı alınmak suretiyle, davacının talebine konu 25.04.2010-18.08.2014 tarihleri davalıya ait hangi plakalı otobüste, hangi muavin ve şoförlerle çalıştığı sorulmalı, bu kişilere ait hizmet döküm cetvelleri celp edilmeli, şirket çalışanı olup olmadıkları tespit edilmeli, davacının çalışma iddiasına ilişkin olarak ayrıntılı beyanları alınmalı, toplanan deliller ışığında çalışma olgusunun varlığı, şüpheye mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyulmalı ve varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.