YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2725 E.  ,  2024/3739 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2299 E., 2023/3119 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/295 E., 2021/218 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin SGK kayıtlarının incelenmesi sonucu hakkında 4/B koduyla işlemler tesis edildiğinin görüldüğünü, Kuruma başvuru yapıldığını, başvurunun vekalet gerekçe gösterilerek reddedildiğini, kayıtlar incelendiğinde müvekkili hakkında şirket ortaklığından kayıt açıldığını, müvekkili ile ilgili "Terk koduyla " konulu 4/B kaydı bulunduğunu, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin 4/B ye konu bir faaliyetinin olmadığını, şirket ortaklığının da söz konusu olmadığını, tüm bu nedenlerle 07.09.2020 tarih ve 10633594 sayılı başvurunun 28.09.2020 tarih ve 11545613 sayılı işlem reddi işleminin iptaline, müvekkili hakkında tesis edilen şirket ortaklığı kaynaklı 4/B kaydına ilişkin işlemin terkinine, bu kapsamda tahakkuk etmiş olan SGK nezdindeki borç tahakkuklarının iptali ile terkinine, tedbiren 4/B kayıtlarına ilişkin işlemlerin durdurulmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı idare üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, Kurumun Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin "Kanuni temsilcilere veya vekillerce yapılan başvurular" başlıklı 80 inci maddesinde yer alan "Sigortalı veya hak sahiplerinin vekilleri tarafından yapılacak yazılı taleplerde Kurumca verilecek ödenekler ile bağlanacak gelirler veya aylıklar için başvurma yetkisi bulunduğunu açıkça belirten ve noterlikçe onaylanmış vekaletnamenin de ibraz edilmesi gerekir" hükmü gereğince başvuru esnasında sunulan vekaletname örneğinde SGK'nun isminin yer almaması nedeni ile dilekçeye cevap verilmediğini, davacının davaya konu 4/B tescil kaydının ... Lojistik Taşımacılık Otomotiv Gıda Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şirketine istinaden başlatıldığını, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi ilanlarından da görüleceği üzere bahsi geçen şirketin kurucu ortaklarından birisinin de davacı olduğunu, davacının 4/B sigortalılığında 63 ve 76 terk kodlarının da bulunduğunu, 5510 sayılı Kanun'un geçici 63 üncü ve geçici 76 ncı maddeleri kapsamında davacının sigortalılık sürelerinin durdurulduğunu ve buna ilişkin terk kodlarının işlendiğini, tüm bu nedenlerle haksız ve yasal dayanağı olmayan davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Davacı vekili dosya kapsamına sunmuş olduğu dava dilekçesinde müvekkilleri hakkında davalı Kurum tarafından 4-b koduyla işlemden tesis edildiğini tespit edilmesi üzerine kuruma 07.09.2020 tarihinde başvuru yaptıklarını ancak davalı Kurum tarafından yapmış oldukları başvurunun başvuruda kullandıkları vekaletname ileri sürülerek red edildiğini, mevcut vekaletname uyarınca idarenin işlem tesis etmesinin zorunlu olduğunu her ne kadar müvekkilleriyle ilgili şirket ortaklığı nedeniyle 4-b kaydı bulunmaktaysa da müvekkillerinin geçmişten bu güne kadar herhangi bir şekilde şirket ortaklığı yapmadığını müvekkilleri hakkında uygulanan ve şirket ortağı olarak 4-b kaydı açılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek davalı kurum işleminin iptaline müvekkilleri hakkında tesis edilen şirket ortaklığı kaynaklı 4-b kaydına ilişkin işlemin iptali ile SGK nezninde borç tahakkuklarının iptal ve terkinine karar verilmesini talep etmişlerdir. Dosya kapsamına giren yazı cevaplarında anlaşılacağı üzere davacı vekili tarafından ...'na 07.09.2020 tarih 10633594 numaralı başvuruyla 4 b kaydına ilişkin işlemin terkini talepli başvuruda bulunulduğu, başvuru ekinde mevcut vekaletnameden sabit olduğu üzere vekaletnamenin genel vekaletname olduğu görülmektedir, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 80 inci maddesi kanuni temsilcilerce veya vekillerce yapılacak başvuraları düzenlemektedir, buna göre "sigortalı veya hak sahiplerinin vekilleri tarafından yapılacak yazılı taleplerde kurumca verilecek ödenekler ile bağlanacak gelirler veya aylıklar için başvurma yetkisi bulunduğunu açıkça belirten ve noterlikçe onaylanmış vekaletnamenin de ibraz edilmesi gerekir" hükmünü içermektedir, davacı vekili tarafından kuruma yapılan başvuruda bu ibarenin bulunduğu vekaletnamenin mevcut olmadığı sabittir, bu nedenle davalı kurumun başvurunun reddine yönelik 28.09.2020 tarih ve 11545613 sayılı işleminde herhangi bir hukuka aykırılık mevcut bulunmadığı anlaşılmaktadır davacı vekili tarafından her ne kadar davacının herhangi bir şirket ortaklığının mevcut olmadığından bahisle 4 b kaydının terkini ve 4 b kaydı nedeniyle müvekkillerine çıkartılan borcun iptali talep edilmiş ise de, dosya kapsamına giren belgelerden sabit olduğu üzere davacının ticaret sicil kayıtlarına göre ... Lojistik Taşımacılık Otomotiv Gıda Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirkette 12.01.2011 tarihinden itibaren hissedar olarak kaydının mevcut olduğu, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen yazıda davacının bahse konu şirketle ilgili olarak vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu, 4 b sigortalılık bilgilerini göre vergi mükellefiyet kaydına istinaden SGK tarafından 17.04.2012 tarihinde davacının 4/b sigortalılık kaydının tescil edildiği ve davacıya tescil tarihinden itibaren geçen sürede prim borcuna istinaden 24460,13 TL asıl 3570,75 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 24.030,88 TL borç tahakkuku yapıldığı y apılan işlemlerin davacının ticaret sicil ve vergi kayıtlarına istinaden gerçekleştirildiği, her ne kadar davacı vekilince davacının ticaret sicil kaydı veya vergi kaydı bulunmadığı ifade edilmiş ise de, dosya arasında mevcut resmi kayıtların durumun aksine ihtiva ettiği bu haliyle SGK'un davacıya prim borcu çıkartılmasına yönelik işleminde de hukuka aykırılık mevcut bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, salt vergi kaydına dayanılarak dava konusu işlemin hukuka uygun kabul edilmiş ise de, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından bildirildiği üzere 31.12.2011 tarihi itibariyle vergi kaydından da terk olunan şirket üzerinden davacı hakkında 4/b sigorta tescilinin ve borç tahakkukunun hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından verilen vekaletnamede resmi kurumlara başvuru yetkisi bulunduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... Dosya kapsamındaki kayıtlardan; 14.03.1977 doğumlu davacının, 12.01.2011 tarihinden itibaren dava dışı Tortaj Lojistik Taşımacılık oto Gıda Turizm İnş San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortağı olduğu, anılan şirketin vergi kaydında işe başlama tarihinin 12.01.2011, işi bırakma tarihinin 31.12.2011 tarihi olarak belirtildiği, davacının vergi kaydında, dava dışı ... şirketindeki hissesine istinaden 12.01.2011 tarihinde giriş kaydının belirtildiği, çıkış tarihinin belirtilmediği, davacının kendisinin belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda içeceklerin perakende ticareti faaliyetinden 14.03.2019 tarihinde işe başlama ve bitiş tarihi olan terkin edilen vergi kaydı bulunduğu, Kurumun, davacının, dava dışı ... şirketine istinaden 17.04.2012 tarihinde tescil kaydının başlatıldığı ve 31.01.2021 tarihi itibariyle 24.030,88 TL prim borcunun bulunduğunun bildiildiği, davacının 19.01.2021 tarihli 1479 hesap dökümünde, 17.04.2012 tarihinde vergi mükellefiyetine istinaden 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılığının tescil edildiği, aynı tarih itibariyle 5510 ayılı Kanun’un Geçici 63 üncü maddesi kapsamında sigortalılığının durdurulduğu, yeniden 25.11.2015 tarihinde sigortalılığının başlatıldığı ve aynı tarih itibariyle 5510 sayılı Kanun’un 76’ncı maddesi kapsamında sigortalılığının durdurulduğu, 26.01.2018 tarihinde yeniden sigortalılığının başlatıldığı ve aynı tarih itibarile 5510 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesine istinaden terkin verildiği, davacının 30.07.2019 tarihinde yeniden sigortalılığının başlatıldığı 08.09.2019 tarihinde 5510 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesi kapsamında terkin verildiği, 01.11.2019 tarihinde kısmi olarak yeniden tescilinin yapıldığı ve 12.11.2019 tarihinde kısmi tescilin 5510 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi kapsamında terkininin yapıldığı, 22.11.2019 tarihinden itibaren yeniden tescilinin yapıldığı, davacının gecikme zammı dahil 24.030,88 TL prim borcunun bulunduğu, davacıya 17.03.2020 tarihli yazı ile 17.04.2012 tarihinde kayıt ve tescilinin yapıldığını, 17.03.2020 tarihi itibariyle 11.777,71 TL borcunun bulunduğunun tespit edildiğinin bildirildiği, davacı vekilinin, 07.09.2020 tarihli, davacının, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılık tescilinin iptaline yönelik başvurusunun, Kurumun, 28.09.2020 tarihli yazısından, davacı vekilinin, vekaletnamesinde açık yetki bulunmadığından yanıtlanmadığı görülmektedir.
...
Davacının, 12.01.2011 tarihinde dava dışı ...... Ltd. Şti.'nde ortaklığının başladığı ve şirket ortaklığı nedeniyle 12.01.2011 tarihinde vergi kaydının oluşturulduğu, dava dışı ....... Ltd. Şti.'nin 12.01.2011 tarihinde vergi kaydının başladığı, 31.12.2011 tarihinde vergi kaydının re'sen terkin edildiği, dava dışı ....... Ltd. Şti'nin vergi kaydı gözetildiğinde, aktif olarak faaliyeti bulunmadığından, Kurumun, davacının 5510 sayılı Kanun'u 4/1-b maddesi kapsamında şirket ortaklığına istinaden 17.04.2012 tarihi itibariyle tescil işlemi yapmasının yerinde olmadığı, diğer taraftan, davacı vekilinin 07.09.2020 tarihli davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında tescilinin iptali isteminin, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 80/2 maddesinde belirtilen "Kurumca verilecek ödenekler ile bağlanacak gelirler veya aylıklar" ile ilgili işlemler içerisinde olmadığından, vekaletnamesinde açık yetki bulunmasına gerek olmadığı dikkate alınmadan, ilk derece mahkemesi tarafından karar verilmesi isabetsiz olduğu, ancak bu hatanın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği dikkate alınarak; HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca belirlenen aykırılık düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerektiği" gerekçesiyle;
" 1- Davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüyle; İzmir 16. İş Mahkemesi'nin, 17.06.2021 tarihli, 2020/295 E, 2021/218 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

2- Davanın kabulü ile,
Davacı vekilinin, 07.09.2020 tarihli başvurusuna yanıt verilmemesine yönelik Bornova Naci Şahin SGM'nin 28.09.2020 tarihli yazısının iptaline,

Kurumun, dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Otomotiv Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited şirketi ortaklığına istinaden, davacının 17.04.2012 - 13.03.2019 tarihleri arasında tescil edilen 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalılık işleminin ve anılan döneme ilişkin prim borcu tahakkuk işleminin iptaline" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371'inci, 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.