YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2716 E.  ,  2024/2784 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2327 E., 2022/1943 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/428 E., 2022/171 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirkete bağlı bir şirketten emekli olduğu; emekli olduktan sonra 2013 yılının Temmuz ayı başında, yine tanığı olan ... tarafından Esenyurt Mahallesinde bir inşaatta bekçi olarak çalışması için işe alındığı; bahse konu inşaat yapılıp kat sakinlerine teslim edilene kadar orada çalıştığı ve daha sonra yine aynı şirket bünyesinde Zümrüt Mahallesinde bir inşaatta aynı işi yapmaya devam ettiği; davacının, 2013 Temmuz ayının başından 01.03.2016 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığı; 01.03.2016 tarihinde haksız bir şekilde işten çıkarıldığı; davacının, işveren olarak ...ve ... isimli şahısları tanıdığı; dilekçe ekinde alıcısı ... İnş. Elekt. ... olarak görünen ve şirket adına teslim alan olarak davacının imzası bulunan bir evrak delil olarak sunulduğu; evrakın tarihinin 18.12.2015 olduğu ve davacının çalıştığı dönem içerisinde bu evrakın altına imza attığı; ancak Ticaret Sicil Gazetesinden de anlaşılacağı üzere .... İnşaat Elk. ...adına kayıtlı olduğu; 29.09.2011yılında faaliyetine son verildiği; faaliyetine son verilen bir şirketin sevk irsaliyeli ile işlem yapması konusunun tartışmaya açık olduğu; davacının belirtildiği üzere işveren olarak .....ve .....'i tanıdığı; yapılan bu açıklamanın bir yanlışlık ya da eksiklik çıkması halinde önem arz edeceğinin düşünüldüğü; davacının, yaklaşık 2 yıl 3 ay sigortasız olarak çalıştırıldığı; hizmet dökümünden davacının 2 yıl 7 aylık çalışmasına karşılık sadece 4 ay 23 gün sigortasının yatırıldığının anlaşılacağı; davacının, çalıştığı süre zarfında sadece bekçilik yapmadığı; inşaat alanına gelen giden malzemelerle ilgilendiği; gelen malzemeleri teslim aldığı iddiasıyla davacının öncelikle prime esas kazancının tespiti ile 01.07.2013 tarihinden 01.03.2016 tarihine kadar kesintisiz çalıştığının tespitine ve bugünlere ait sigorta primlerinin tespit edilen kazanç üzerinden yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafça açılan davanın haksız ve yersiz olarak açıldığı, davacının çalıştığı iddia olunan iş yeri dosyasının hangi tarih itibarı ile 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış ve hangi tarihte kapsamdan çıkarılmış olduğunun Mahkemece belirlenmesinin gerektiği, davacıya ait Kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının mevcut kaydının dışında çalışmasının olmadığının görüldüğü, hizmet tespiti davalarının 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi gereğince, tespiti istenen dönemden itibaren 5 yıllık süre içerisinde açılmasının gerektiği, davacının talep ettiği dönemler için 5 yıllık hak düşürücü sürelerin geçmiş olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Usulüne uygun tebligata rağmen davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının davalı ... İnşaat Ltd. Şti tarafından şikayet üzerine SGK Başkanlığının yaptığı inceleme neticesinde çalışması tespit edilerek 30.05.2014 tarihinden itibaren re'sen işe giriş bildirgesi tanzim edildiği, davacının davalı şirkette Kuruma bildirilen çalışmasının bu nedenle olduğu, dosyada mevcut belgelerin incelemesinde davalı şirketin 17.09.2013 tarihli Türkiye Ticaret Sicil Gazetesindeki ilan ile kuruluşunu gerçekleştirdiği, vergi kaydının 10.09.2013 tarihinde yapıldığı, kooperatif ile arsa üzerine inşaat yapılması için sözleşmenin 10.09.2013 tarihinde yapıldığı, 5510 sayılı Kanun kapsamına 01.02.2014 tarihinde alınmasına rağmen yine SGK tarafından gerçekleştirilen inceleme neticesinde kanun kapsamına alınış tarihinin resen 10.11.2013 tarihi olarak düzeltildiği, Kayseri Ticaret Sicil Memurluğu'na yazılan müzekkerede davalı şirketin sicile 24.07.2014 tarihli bildirildiği, tanık ...'in Kayseri İli Kocasinan İlçesi Kötügöller Mah. 5037/1 ada parsel, B/9 blok 35 nolu bağımsız bölümün 05.08.2015 tarihinde ...'e satışının yapılmış olduğu, Melikgazi Polis Merkezi Amirliği tarafından gönderilen yazı cevabında ... isimli tanığın Küçük Menderes Cad. No:6 Melikgazi Kayseri adresinde 8 yıllık esnaf olduğu, Esenyurt Mah. Muhtarından da konunun teyit edildiğinin bildirildiği, dosyada dinlenilen bir kısım tanık beyanlarında her ne kadar davacının Esenyurtta bulunan inşaatta 2013 yılı bahar aylarında çalışmaya başladığı beyan edilmiş ise de dosyada Mahkemece 2016/148 Esas 2017/639 Karar sayılı 26.12.2017 karar tarihli kararda davacının 30.05.2014 - 01.03.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verildiği, kararın sadece fer-i müdahil Kurum tarafından istinaf edilmiş olduğu, davalı şirketin bu tarih itbariyle Kayseri Ticaret Sicil Memurluğunda kaydının mevcut olmaması rağmen Kuruma 30.05.2014 tarihi itibariyle davacının sigortalılığının bildirmiş bulunması, davacı tanığı ...'in tapu kaydını 05.06.2015 tarihinde devir aldığı ve beyanı ile tapu kayıtlarının uyumlu olduğu, ... isimli tanığın Küçük Menderes Cad. No:6 Melikgazi Kayseri adresinde 8 yıllık esnaf olduğu, Esenyurt Mah. Muhtarından da konu teyit edildiği, dosyada dinlenilen tanık beyanlarına göre Zümrüt Mahallesinde 2016 yılı bahar ayında sona erdiği, davacının 2015/12 nci döneminde inşaata gelen hazır beton ve malzemeleri teslim aldığına dair sevk irsaliyelerinin mevcut olduğu dikkate alındığında, davacının davalı şirkete ait işyerinde 30.05.2014 - 01.03.2016 tarihleri arasında (Kuruma bildirilen dönemler dışlanmak suretiyle) dava dilekçesinde davacının asgari ücret altında bir ücret ile çalıştırıldığı beyan edilmiş ise de yasal olarak asgari ücretin altında bir ücret ile işçi çalıştırılması mümkün olmadığından ve davacının yaptığı iş kolunda (inşaat bekçiliği) asgari ücretin üzerinde bir ücret ödenmesine ilişkin yasal bir düzenleme mevcut olmadığından davacının asgari ücretle çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının, davalıya ait işyerinde 30.05.2014 - 01.03.2016 tarihleri arasında işverence Kuruma bildirilen hizmet süreleri dışlanmak suretiyle asgari ücretle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; dinlenen tanıkların davacının ispatı için yeterli olmadığını, Mahkemece eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda Kurum denetmenlerince davalı iş yerinde 21.10.2014 tarihinde yapılan denetim üzerine davacının 30.05.2014 - 21.10.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespit edildiği ve hizmet cetveline işlendiği, tüm dosya kapsamı, davalı işyerinde çalıştığı anlaşılan tanık beyanları, sunulan para makbuzları ve irsaliyeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının Mahkemece hüküm altına alınan sürede davalı işyerinde asgari ücretle çalıştığının sabit olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Hukuk Genel Kurulu’nun 16.06.1999 tarih 1999/21-508 E. sayılı ilamından da anlaşılacağı üzere bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için işe giriş bildirgesinin verilmesi yeterli olmayıp 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2 ve 6 ncı maddelerinde belirtildiği üzere çalışma olgusunun varlığının da zorunlu olduğu; işe giriş bildirgesinin verdiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabileceği inandırıcı ve yeterli kanıtların aranması ve kamu düzenine dayalı bu davalarda, hakim görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemesi gerektiği, davanın bu delillerle ispat edilmediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının 01.07.2013 - 01.03.2016 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde hizmet akdine tabi çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ve Geçici 14 üncü maddeleri ve 506 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.506 sayılı Kanunun 63/A bendinde; yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıklarının bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmesi gerektiği, 63/B bendinde; tekrar sigortalı bir işte çalışma halinde, sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenmesi suretiyle, yaşlılık aylığının ödenmesine devam olunacağı hükümlerinin düzenlendiği, söz konusu maddenin son fıkrasında ise, yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayan sigortalıya, 506 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesinin A ya da B bendinden yararlanmak için bir tercih hakkı tanındığı anlaşılmaktadır.

3. Somut olayda; davacının talebinin 63/B kapsamında Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi çalışmasının tespiti olduğu gözetilmeksizin karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

4. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Fer'i müdahil Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine;

2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan "asgari ücretle" ibaresinden sonra gelmek üzere "sosyal güvenlik destek primine tabi" ibaresinin yazılmasına, ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.