YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/271 E.  ,  2024/4275 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1345 E., 2023/2022 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/191 E., 2021/172 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 02.12.2005 tarihinde çalışmaya başladığını, 20.02.2012 tarihinde emekli olduğunu, 29.12.2016 tarihine kadar davalı işyerinde çalıştığını, 2005 yılında 2500 TL, 2006 yılında 2700 TL, 2007 yılında 3000 TL, 2008 yılında 3200 TL, 2009 yılında 3400 TL, 2010 yılında 3700 TL ,2011 ydında 3900 TL, 2012 yılında 4200 TL, 2013 yılında 4400 TL, 2014 yılında 4800 TL, 2015 yılında 5100 TL ve 2016 yılında 5400 TL aylık net maaşla çalıştığını belirterek Kuruma eksik bildirilen hizmetinin ve sigorta primine esas kazancının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının gerçek ücretinin SGK kayıtlarında gösterilen tutarlar kadar olduğunu, davacı imzalı kıdem tazminatı bordrosunun da bu durumu ispatlar nitelikte olduğunu, davacının teknik eleman olarak çalıştığını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, prime esas kazancın yazılı delil ile ispatlı gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı iş yerinde 23.06.2006-31.01.2012 tarihleri arasında hizmetlerinin hizmet dökümünden gözüktüğü, davacının, davalı işverene ait işyerinde 2005 Kasım - 23.06.2006 tarihleri arasında sigortasız olarak çalıştığı iddiasına yönelik olarak davacının 23.06.2006 tarihli işe giriş bildirgesinde ve çalışma dönemini gösterir kıdem tazminatı bordrosu ve ibranamede imzasının bulunduğu, bu imzalı belgelerin aksinin aynı mahiyette bir yazılı delil ile ispatlanması gerektiği, ancak davacı tarafça bu durumun aksini ispat edecek yazılı delilin dosyaya sunulmadığı ve yine bu döneme yönelik herhangi bir tanık beyanı olmadığından, sigortasız çalışma iddiasına yönelik talebinin reddine karar verildiği, davacının sigortalı çalışma dönemleri yönünden prime esas ücrete ilişkin taleplerinin brüt miktarlarının, senetle ispat sınırının üzerinde olduğu davacı tarafça ispata yarar nitelikte yazılı delil başlangıcı olarak, iş yeri muhasebe sorumlusu tarafından imzalı, 30.11.2016 Kasım ayı ücretinin bir kısmı 1500 TL Garanti Bankasına yatırıldığı, geri kalan 3900 TL' nin zarf içinde verildiği, toplamda 5400 TL ücret aldığını belirtir fotokopinin dosyaya sunulduğu, bu belge içeriğini teyit eder şekilde de muhasebe sorumlusunun tanık beyanı olduğu, tanıkların beyanlarından, davacının davalı işyerinde nitelikli işçi (makine mühendisi) olarak çalıştığının kabul edildiği, davacının ücretinin gerçeği yansıtmadığı, davalı işyerinde, davacı ile aynı işi yapan bir kişi de tespit edilemediğinden; işçinin yaşı, kıdemi, işyerinde geçirdiği süre, yaptığı işin niteliği, tanık beyanları, İstanbul'da ki hayat şartları ve dosyaya sunulan ücret yazısı değerlendirilerek davacının iddiasının ortalama bir ücret olduğu değerlendirilerek itibar edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı 1033181 sicil numaralı davalı işyerinde 23.06.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 187 gün günlük brüt 125,72 TL, 01.01.2007 - 31.12.2007 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 139,67 TL, 01.01.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 149,00 TL, 01.01.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 158,33 TL, 01.01.2010 - 31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 172,28 TL, 01.01.2011 - 31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 181,60TL, 01.01.2012- 31.01.2012 tarihleri arasında 30 gün günlük brüt 195,55 TL prime esas kazançla hizmet akdine dayalı olarak sigortalı çalışmış olduğunun tespitine, hizmet dökümündeki kayıtların bu şekli ile düzeltilmesine, eksik primlerin davalı şirketten tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı şirket vekili; dinlenen kamu tanıklarının davacının iddialarının aksi yönünde beyanda bulunduklarını, ... tarafından sunulan adi yazılı belgenin şirketle alakası olmadığını, ücret iddialarının yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; çalışma iddiasının ispatlanması gerektiğini, ücret iddialarının yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 23.06.2006-31.01.2012 tarihleri arası davalı işyerinden sigortalılık bildiriminin yapıldığı 01.12.2016 tarihli şirket muhasebecisi tanık ... tarafından yazılan "İlgili Makama" başlıklı davacının Kasım maaşının bir kısmı 1500,00 TL Garanti Bankası hesabına, 3900,00 TL elden olmak üzere toplam 5400,00 TL maaş aldığının yazılı olduğu 19.12.2017 tarihli Kurum denetmen raporunun dosya arasına alındığı, raporun sonuç kısmında 2008 yılı Aralık 2016/ yılı Ocak aylarında sigorta primleri hesabına esas tutulması gereken kazançların o ayın dahil bulunduğu hesap dönemine ait defterlere işlenmiş olması sebebiyle ilgili ay kayıtlarının geçersiz sayılmasına karar verildiği, şirket muhasebecisi tarafından imzalanan belge, tanık beyanları, Kurum denetim raporuna göre işyerinde kayıtdışı ödeme olduğunun, davacının Kuruma bildirilen ücret üzerinde ücret aldığının anlaşıldığı, Mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı şirket ve fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; davacının iddialarını resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatlanması gerektiğini, davacı tarafından bu hususa ilişkin somut bir delil sunulmamış olmasına rağmen davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

Davalı işveren vekili; Kuruma bildirilen prime esas kazanç miktarları ile dönem bordrolarında belirtilen prime esas kazanç miktarları ve banka hesap hareketlerinin birbiri ile uyumlu olduğu, davalı tarafça dosyaya sunulan imzalı ücret bordrolarının aksini ispata elverişli yazılı delil sunulamadığını, davacının Almanya'da teknik lise seviyesi okuldan mezun olduğunu, mühendislik diploması olmadığı için, sigorta kayıtlarına da tekniker olarak iş tanımı yapıldığını, emsal ücret araştırması sonuçları ile mahkemenin tespiti arasında da hiçbir tutarlılık olmadığını, kaldı ki davanın niteliği gereği emsal ücretlerin de belirleyici olamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 ve 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme
506 sayılı Kanun'un “Prime Esas Ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayıl Kanun'un 86/9 uncu maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 nci ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde, senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Eldeki davada, ... tarafından ilgili makama hitaben yazılarak imzalanmış 01.12.2016 tarihli belgenin yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge olmadığı, belgeyi düzenleyenin işveren vekili sıfatı bulunmadığı, davacı adına 2012 yılında Kuruma bildirilen prime esas kazanç miktarının asgari ücretin 3 katına yakın olduğunun hizmet cetvelinden görüldüğü, 2006 /Haziran ile 2008/Kasım arasına ait ücret bordrolarının davacı tarafından imzalanmış olduğu, 2008 sonrası dönemde ise Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarları ile bankaya maaş ödemesi açıklaması ile işveren tarafından yatırılan tutarların uyumlu olduğu anlaşıldığından, yazılı şekilde prime esas kazanç tespitine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.