YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2691 E.  ,  2024/2719 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/67 E., 2022/612 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti ile prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekilinin temyiz başvurusu üzerine karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işveren yanında 01.01.1990- 30.09.2010 tarihleri arası kesintisiz ve fiili olarak çalıştığını, davacının çalışmalarının davalı Kuruma bildirildiğini, net maaşının 1.000,00 TL olduğunu, ancak sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını, işyeri kapatılacağından bahisle iş akdinin işveren tarafından feshedildiğini, uzun yıllardır davalı işveren yanında çalışan davacının hiçbir hak ve alacağının kendisine ödenmediğini beyan ederek davacının söz konusu tarihler arasında davalı şirkette aralıksız çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... ... San ve İnş. A. Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının 2005 yılı sonuna kadar müvekkili şirket nezdinde çalıştığını, sonrasında müvekkili şirket ile hiçbir hukuki yada organik bağ bulunmayan başka bir şirkette çalıştığını, davacının 2005 yılı sonrasına ilişkin taleplerinin muhatabının müvekkili şirket olmadığı gibi çalıştığı 1990- 2005 yıllarına ilişkin herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını, ödemelerin eksiksiz yapıldığını, davacının asgari ücretle çalıştığını ve SGK primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını, davanın zamanaşımına uğradığını beyan ederek davanın usulen reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşümü süresi geçtikten sonra açıldığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, dönem bordrolarına göre davacının çalıştığı sürelerin eksiksiz bildirildiğini, bunun haricinde herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalıştığının yazılı deliller ile ispatı gerektiğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.

İhbar olunan ... ...- ... vekili cevap dilekçesinde; ihbar dilekçesinin HMK ya göre ihbar şartlarını taşımadığından reddi gerektiği, ihbarın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek davacının ihbar talebinin reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 10.10.2013 tarihli ve 2013/286 Esas, 2013/333 Karar sayılı kararı ile kayıtlarda gözüken ücretten daha yüksek ücret alındığı usulüne uygun yazılı belge ile ispat edilemediği, ayrıca davacının 02.01.1996- 30.08.2010 tarihleri arasında kuruma bildirilmeyen hizmeti bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin (kapatılan) 18.09.2014 tarih ve 2013/21940 Esas, 2014/17769 Karar sayılı kararında; davacının 15.04.1990-30.06.1991 tarihleri arasında İsmet ... ünvanlı 408146 sicil numaralı işyerinden hizmet bildirimi yapıldığı (1990/1. dönemde 15 gün, 1990/2. dönemde 60 gün, 1990/3. dönemde 60 gün, 1991/1. dönemde 50 gün ve 1991/2. dönemde 30 gün üzerinden bildirim yapılmıştır), 01.05.1995-30.06.1995 tarihleri arasında 42 gün .... sicil numaralı ve... ünvanlı işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, 02.01.1996-26.12.2005 tarihleri arasında ... sicil numaralı ve ... ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ünvanlı işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, 27.12.2005-2010/8. ay arasında ...sicil numaralı ve ... ... ve ... San Tic Ltd Şti ünvanlı işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, bildirimlerinin asgari ücret üzerinden yapıldığı, .... sicil numaralı ve ... ... İnşaat San ve Tic A.Ş. ünvanlı işyerinin 1992/3. dönem-2011/7. ay dönem bordrolarının bulunduğu, ücret bordrolarının olmadığı, .... sicil numaralı ve ... ... İnşaat San ve Tic A.Ş. ünvanlı işyeri 06.11.1992 tarihinde ve .... sicil numaralı ve ... ... ve ... San Tic Ltd Şti ünvanlı işyerinin 27.12.2005 tarihinde kanun kapsamına alındığı, davacı ve davalı tanıklarının beyanlarını alındığı, davacının 30.11.1992-30.06.1994 tarihleri arasında askerlik yaptığı, ... ... İnşaat San ve Tic A.Ş.nin 12.08.1992 tarihinde tescil edildiği ve yönetim kurulu üyelerinin ..., ..., ... olduğu, ... ... ve ... San Tic Ltd Şti.nin 22.12.2005 tarihinde tescil edildiği ve ortaklarının ... ... ve ... ... olduğu...Yapılacak işin, davacının bir kısım bildirimlerinin yapıldığını, askerlik yaptığı dönemde iş aktinin askıda bulunduğunu ve davacının bildirimi yapılan işyerleri arasında organik bağ bulunduğunu göz önünde bulundurarak tüm işverenlerin davaya dahil edilmesini sağlamak, davacının bildirimi yapılan işyerlerinin dönem bordrolarını getirtip dava konusu dönemi kapsayan dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, ücret yönünden araştırıma yapmak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermek olduğu belirtilerek söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddine, davacının, davalı şirkette;
01.07.1995-31.08.1995 tarihleri arasında 60 gün süre ile günlük 139.125 TL
01.09.1995-15.11.1995 tarihleri arasında 75 gün süre ile günlük 271.542 TL
16.11.1995-01.01.1996 tarihleri arasında 45 gün süre ile günlük 282.000 TL
01.08.2010-31.08.2010 tarihleri arasında brüt 1.396,85 TL ücret ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum temyizi; kuruma başvuru şartının yerine getirilemediğini, davacının davasını ispatlayamadığını, prime esas kazancın asgari ücretten yüksek olduğu iddiasının yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini, salt tanık beyanlarına dayalı hüküm kurulmasının hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı şirket temyizi; davacının feragat dilekçesi ile uyuşmazlığın sadece 01.07.1995-01.01.1996 tarihleri arasındaki dönemi kapsadığını beyan ettiğini, bu dönem dışındaki tüm taleplerin reddi gerektiğini, anılan dönem yönünden ise yetersiz tanık anlatımına dayalı hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının çelişkili, soyut ve varsayımsal nitelikte olduğunu, davacının ücret iddiası yönünden işçilik alacakları dosyasının kesin delil niteliğinde olmadığını, hükme esas alınan raporun hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalıya ait işyerinde 01.01.1990- 30.09.2010 tarihleri arası kesintisiz ve fiili olarak geçen hizmetlerinin ve prime esas gerçek ücretinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

14.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.