YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2667 E.  ,  2024/3346 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/549 E., 2023/198 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki maluliyetin tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair karara karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalılar vekillerinin temyiz istemleri hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... Bakanlığına bağlı Erciş Bayazıt İlköğretim okulunda 01.10.1994-01.07.2011 tarihleri arasında aralıksız bir şekilde çalıştığını, müvekkilinin 01.07.2011 tarihinde hiçbir sebep gösterilmeden işten çıkarıldığını, çalıştığı süreler içerisinde hizmetinin davalı Kuruma bildirilmediğini beyanla davacının çalıştığı süreler içerisinde gösterilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı MEB vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, davacının çalışmalarının gönüllülük esasına dayandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü sürenin dikkate alınması ve fiili çalışmanın araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2018 tarihli ve 2013/495 Esas, 2018/134
Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 20.11.1994-17.06.2011 tarihleri arasında okulların açık olduğu sürelerde sigortalı olarak prime esas asgari kazanç üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 05.03.2020 tarihli ve 2020/380 Esas, 2020/581 Karar sayılı kararıyla; Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 08.06.2021 tarihli 2020/7694 - 2021/7797 sayılı kararında; "... Mahkemece re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda öncelikle davacının tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı çalıştığı hususu irdelenmeli; davacının yaptığı iş, davalı işyerinde hangi işleri yaptığı somutlaştırılarak periyodik olarak hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yapıldığı ve bunun için ne kadar zaman harcandığı araştırılmalı, davacının temizlik işinde de çalışıp çalışmadığı, kaloriferci olarak kaloriferin yakılma dönemleri belirlenmeli, okulun açık olduğu dönemler Milli Eğitim Müdürlüğünden sorulmalı, davacının okul yakınında bulunan ... ve ... apartmanlarında kapıcı ve kaloriferci olarak çalıştığına yönelik iddia araştırılmalı, bu kapsamda yeteri kadar tarafsız tanık dinlenilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve sigortalıların çalışmalarını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde bu kez günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul ile kısmen reddine, davacının 20.11.1994-17.06.2011 tarihleri arasında okulların açık olduğu sürelerde 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında sigortalı olarak prime esas asgari kazanç üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak bir biçimde belirlenmesi gerektiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini, müvekkili Kurumun fer'i müdahil sıfatıyla davada taraf olarak bulunması gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının İş Kanunu anlamında işçi olmadığını, davacı ile müvekkili İdare arasındaki ilişkide bağımlı çalışma koşulunun sağlanmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.10.1994-01.07.2011 tarihleri arasında davalı ... Bakanlığına bağlı Erciş Beyazıt İlköğretim okulunda geçen hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.