YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2644 E.  ,  2024/4514 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/713 E., 2023/2713 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/185 E., 2022/345 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ...’a ait işyerinde 01.04.1986-28.02.1987 tarihleri arasında fiilen çalıştığını, çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğini, askerlik dönüşü aynı yerdeki ... Dayanıklı Tük. Mal. Paz. San. Tic. Ltd. Şirketi işyerinde 01.10.1988 tarihinde çalışmaya başladığını ve 02.12.1994 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket ve davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmalarının kayıtlardaki gibi olduğunu, imzalı bordrolar bulunduğunu, davacı ile ağabeyi olan davalının, davacı askerden geldikten sonra ... Limited Şirketini kurduklarını, davacının işveren statüsünde olduğunu, davacı tarafından imzalanan ortaklık sözleşmesi ve devir sözleşmesi, SGK isteğe bağlı sigortalı başvuru dilekçesi bulunduğunu, hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Davacı adına 01.04.1986 tarihli 195555.35 işyeri sicil no.lu ...’a ait işyerinden verilen ilk işe giriş bildirgesi ile 3501016228083 s.sicil no ile tescil edildiği, 1986/1-2 dönem ve 1987/1 dönem bordrolarının verildiği, 01.12.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin 0242114.35 işyeri sicil nolu ... Tüketim Mal.Paz.San.Tic.Ltd. Şirketi (Ortaklar .../...)işyerinden verildiği, 03.08.1992 tarihinde tekrar işe giriş bildirgesinin verildiği tespit edilmiştir. Davacının askerlik hizmeti nedeniyle çalışmasına ara verdiği tanık beyanları ile belirlendiğinden hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyecektir. Davacı iki dönem halinde 01.04.1986-28.02.1987 arası ...’a ait işyerinde, 01.10.1988-02.12.1994 arası ... Dayanıklı Tük.Mal.Paz.San.Tic.Ltd. Şirketi işyerinde fiilen çalıştığını iddia etmiştir. Ticaret sicil kayıtları, şirket sözleşmesi noter onaylı belgeler dikkate alındığında, SGK'ya işyeri tescil kayıtlarına göre 195555.35 işyeri sicil no.lu ...’a ait işyeri 01.04.1986- KKA, 31.12.1988- KKÇ, 0242114.35 işyeri sicil nolu ... Tüketim Mal.Paz.San.Tic.Ltd. Şirketi işyerinin 15.01.1989-KKA, 31.12.1994- KKÇ, tespit edilmiştir. Bu durumda tespiti istenilen sürelerde işyerinin var olduğu, kapsama alınacak nitelikte bulunduğu sonucuna varılmıştır. 01.04.1986-30.02.1987 arası kesintisiz fiilen çalıştığı iddiası yönünden; tanık olarak dinlenen komşu işyeri işvereni ... ve ...'in (...'in HDC kaydı ve vergi kayıtlarının beyanı ile uyumlu olduğu, ...'un beyanı ile HDC kaydının uyumlu olduğu) beyanları diğer tanıklar ile birlikte değerlendirildiğinde davacının bu tarihler arasında fiilen sürekli olarak çalıştığı ve hizmetinin SGK eksik bildirildiği kanaatine varılmıştır. Davacının 01.10.1988-01.12.1994 tarihleri arasında davalı ... ... İnş. Müh. Mim. Day. Tük. Mal. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti.'de çalıştığı iddiası ile ilgili olarak; dosyada bulunan ticaret sicil kayıtlarından davacının şirkette ortak olduğu, şirketteki hisselerini 12.01.1995 tarihli devir sözleşmesi ile davalı ...'a devrettiği, "... kural olarak limited şirket ortakları az sayıda olmaları nedeniyle kendi işini yapan kimse konumunda oldukları için, 1479 sayılı Kanun'a tabi zorunlu sigortalı sayılırlar. Başka bir deyişle bunların ortağı oldukları limited şirketteki çalışmaları, hizmet akdine değil, vekalet akdine dayalıdır ve 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemez. Bu kuralın istisnası, Limited Şirket ortağı, başka işyerlerinde hizmet akdine göre çalışmışsa, o taktirde 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılabilir yönündeki irdeleme ışığında davacının hizmetinin geçtiğini iddia ettiği şirkette talep ettiği dönemde ortak olması nedeni ile davalı şirket yönünden dava reddolunmuş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesine dayalı olarak, "1-Davalı ...'a karşı açılan davanın kabulü ile davacı ...'un, 195555.35 sicil sayılı davalı ... unvanlı iş yerinde 01.04.1986-28.02.1987 arasında hizmet akdi ile ve asgari ücretle toplam 328 gün çalıştığı, 180 günlük hizmetinin bildirildiği; ancak 148 gün hizmetinin SGK bildirilmediğinin tespitine,

2- Davacının davalı ... ... İnş. Müh. Mim. Day. Tük. Mal. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı açtığı davanın reddine," karar verilmiştir

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili, tanık beyanlarının birçoğunun davacı ile davalının kardeş oldukları bir süre çalıştıkları ve bu çalışmaların düzgün bir şekilde Kuruma bildirildiği ancak kesinti arz eden dönemlerin olduğu, sonrasında davalının ayrı bir şirket açarak ticari faaliyetlerine devam ettiği yönünde olduğunu, Mahkemece tanık beyanlarının dikkate alınmamasının gerekçesinin açıklanmadığını, davacının bir yandan davalının işçisi kabul edilerek diğer yandan da ...... Ltd. Şti.'nde ortak statüsünü haiz olduğunun kabul edilmesinin çelişkili olduğunu, davanın hak düşürücü süre açısından da ele alınması gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiğini, bilirkişi raporundaki tespitlerin tamamen tanık anlatımlarına dayalı olduğunu, fiili çalışmanın yazılı delillerle ispatlanamadığını, Kuruma verilen bildirge ve bordroların davacının işyerinde geçen çalışmalarının kesintili olduğunun karinesi olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında ;
" ...İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK 355 inci maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan incelemede; dava dosyasındaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile yukarıda belirtilen gerekçe kapsamında ve özellikle yargılama aşamasında beyanları alınan tanıkların, davacının eylemli ve fiili çalıştığına yönelik anlatımları dikkate alındığında, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın yerinde olduğu belirgin olup ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından..." gerekçesiyle davalı ... vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili ve Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle temyiz dilekçelerinde yineleyerek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir .

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.