YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2637 E.  ,  2024/4163 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2606 E., 2023/3209 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/147 E., 2021/279 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptaline ilişkin asıl ve birleşen davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin ölen babasından yetim aylığı almakta iken boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle yetim aylığının kesildiğini beyanla, müvekkiline yetim aylığı bağlanması talebinin reddine dair Kurum işleminin iptali ile ilk başvuru tarihi olan 02.10.2018 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlanmasını ve başvuru tarihi olan 02.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek aylıkların yasal faiziyle müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

Birleşen dava dosyasında davacı vekili, müvekkilinin ölen babasından yetim aylığı almakta iken boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle yetim aylığının kesildiğini ve 39.992,86 TL borç tahakkuk ettirildiğini beyanla, Kurum işleminin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100,00 TL için geçerli olmak ve ileride arttırılmak şartıyla müvekkilinin Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, 6552 sayılı Kanun gereğince dava açılmadan önce Kuruma başvuru yapılması gerektiğini, davacı tarafça Kuruma yazılı bir başvuruda bulunmaksızın dava açılmasının yasal düzenlemeye aykırılık teşkil ettiğini, davacının Kurumdan yetim aylığı almakta iken Kurum denetmeni tarafından düzenlenen rapor sonucu davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini, davacının 5510 sayılı Kanun'un 56/son maddesi uyarınca boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine yersiz ödenen aylıkların iadesi için talepte bulunulduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Denetmenliği tarafından yapılan inceleme ve araştırma sonucunda düzenlenen 2019/DE/022 sayılı Raporda “... ile ... Fırtınanın boşanmış oldukları 04.03.2013-24.10.2016 tarihleri arasında fiilen birlikte yaşamaya devam ettikleri, tekrar ayrıldıkları 17.10.2018 tarihinden sonra ise ayrı yaşadıkları tespit edildiğinden 5510/56.md.gereğince işlem yapılması gerektiği sonuç ve kanaatin belirtilmiştir. Denetmen Raporunda Çevresel Soruşturmada 14 Mayıs Mah.... sok. Selçuk adresinde No.16 D:1 ikamet eden ... Fırtınanın annesi ...’nın beyanında “2012-2013 yıllarında bu eve taşındık……... Sok.No:8 bulunan evi 7 yıl önce aldılar ve sürekli orada yaşadılar. Ben daha önce ... Cad.oturuyordum. ... ilk ... caddesindeki evimizde evlenerek eşiyle yaşadı….” İfade ettiği, Seçmen Seçim Bilgileri, Adres Bilgileri, Gediz El.AŞ.17.03.2020 tarihli yazıları, İzmir BB İzsu Abone İşleri Daire Başkanlığının 22.04.2020 tarihli yazıları, birlikte değerlendirildiğinde; ... ile ...’nın 04.03.2013-24.10.2016 tarihleri arasında fiilen birlikte yaşamaya devam ettikleri sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu doğrultuda SGK tarafından ... ... haksahibi sıfatıyla ... babası ... üzerinden bağlanan ölüm aylığının kesilmesi ve ödenen aylıkların yersiz ödeme olarak geri alınması gerektiği, ancak davacı ... Çiftçinin 17.10.2018 tarihinde boşandığı ve 22.10.2018 tarihli dilekçesi ile tekrar aylık bağlanmasını talep ettiği, Sosyal Güvenlik Denetmenliği tarafından düzenlenen 2019/DE/022 sayılı Raporda “tekrar ayrıldıkları 17.10.2018 tarihinden sonra ayrı yaşadıkları tespit edildiğinden” sonuç ve kanaati belirtildiğinden, davacı ... ... 22.10.2018 müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren ... TC Nolu ... s.sicil nolu babası ...’den dolayı ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin anlaşıldığı" gerekçesiyle;
" A)1-Mahkememizin 2019/147 esas sayılı dosyasında mevcut asıl davada;
Davanın kabulü ile davacı ... TC kimlik numaralı ...'ye 22.10.2018 müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren ... TC kimlik numaralı ... sigorta sicil numaralı ... babası ...'den dolayı ölüm aylığı bağlanması ve biriken ölüm aylıklarının yasal faizleriyle beraber davacıya ödenmesi gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, İlk Derece Mahkemesince red kararının 2019/DE/022 sayılı denetmen raporuna dayanıldığını, bu raporda ifadesi alınan kişilerin imzasının bulunmadığını, Hukuk Genel Kurulu içtihatlarına göre belgelere dayanan ve tanıkların imzalarının bulunduğu denetmen raporlarının geçerli kabul edildiğini, dosya kapsamında dinlenen tanıkların beyanları ve diğer deliller ile tarafların ayrı yaşadıkları hususunun sabit olduğunu, müvekkilinin eski eşinin ilk boşanmalarından sonra banka kanalı ile yaptığı nafaka ödemelerinin de tarafların boşanmalarının muvazaalı olmadığını gerçek bir boşanma olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin muvazaalı boşanma ile SGK'dan yetim aylığı almak gibi bir niyeti olsa 3 yıl sonra tekrardan evlenmesinin hayatın olağan akışına aykırılık teşkil ettiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili, Kurumca ölüm aylığı bağlanması talebinin reddine ilişkin işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunun aksini ispatlayan delillerin davacı tarafından sunulmadığını beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... İnceleme konusu davada, davacı ile boşandığı eşinin fiili birlikteliği yönünde Kurumca tutanak düzenlenmiş ve bu tutanak sonucunda davacının babasından aldığı ölüm aylığı kesilmiştir. Mahkemece yapılan yazışmalar sonucunda; davacının 12.01.2007 - 16.08.2012, 16.08.2012 - 31.03.2016 tarihleri arasında, boşandığı kocasının 12.01.2007 - 16.08.2012, 16.08.2012 - 02.04.2013 tarihleri arasında Atatürk Mah. ... Caddesi No: ... İç Kapı No: 1 Selçuk/ İzmir, 14 Mayıs Mah. ... Sokak No: 8 İç Kapı No: 8 Selçuk/ İzmir adreslerinde birlikte ikamet ettiklerine dair adres bilgileri ile davacının ve boşandığı eşinin medula kayıtlarında 24.11.2015, 07.12.2015 ve 10.03.2016 tarihlerinde Kuşadası Devlet Hastanesi'nde farklı polikliniklerde ancak aynı gün tedavi olduklarına dair kayıtlar ile dinlenen tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde, davacının ve boşandığı kocasının 04.03.2013 - 24.10.2016 tarihleri arasında fiilen birlikte yaşamaya devam ettikleri, bu nedenle Kurum tarafından davacıya haksahibi sıfatıyla ... babası ... üzerinden bağlanan ölüm aylığının kesilmesi ve ödenen aylıkların yersiz ödeme olarak geri alınmasına yönelik Kurum işleminin yerinde olduğu, davacı ...'nin 17.10.2018 tarihinde boşandığı ve 22.10.2018 tarihli dilekçesi ile tekrar aylık bağlanmasını talep ettiği, Sosyal Güvenlik Denetmenliği tarafından düzenlenen 2019/DE/022 sayılı raporda “tekrar ayrıldıkları 17.10.2018 tarihinden sonra ayrı yaşadıkları tespit edildiğinden” sonuç ve kanaati belirtildiğinden, davacı ...'ye 22.10.2018 müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren babası ...’den dolayı ölüm aylığı bağlanması gerektiğini tespit ederek asıl davanın kabulüne ve birleşen davanın reddine karar veren Mahkeme kararının yerinde olduğu" gerekçesiyle; "davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği gerekçelerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleşen dava, Kurum işleminin iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371'inci, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ve 96 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.