YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2578 E.  ,  2024/4486 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/61 E., 2022/587 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılar vekilleri tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş; davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Silvan Halk Eğitim merkezi Müdürlüğünde usta öğretici olarak çalıştığını, bu süre içerisinde aylık maaş almasına ve tam gün çalışmasına rağmen çalışmalarının SGK kayıtlarına eksik yansıtıldığını, hafta sonu tatilleri ile resmi ve dini ... tatillerinin primlerinin eksik ödendiğini belirterek; davacının çalıştığı dönemlerde aylık 30'ar gün çalıştırıldığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının Halk Eğitim Merkezinde hizmet akdine göre değil, valilik-kaymakamlık onayına istinaden saat üzerinden ve saat başı kabul edilen ücrete göre çalıştığını, davacının çalışma şeklinin part-time olduğunu, davacının hizmetlerinin buna göre bildirildiğini, tespiti istenen hizmetin 5 yıllık hak düşürücü sürenin kapsamına girdiğini, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden davanın reddedilmesi gerektiğini, yaptığı çalışmaların düzenli bir şekilde Kuruma bildirildiğini, davacının çalışmalarının 657 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi, 1739 sayılı Milli Eğitim ... Kanunu'nun 47 nci maddesi, mülga 1475 sayılı Kanun'un 61 inci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63 üncü maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4 ve 80 ıncı maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, usta öğreticilerin 4857 sayılı Kanun'a tabi oldukları dikkate alınarak part-time suretiyle çalışan bu kimseler hakkında bir günlük çalışma karşılığının 7,5 saat kabul edilip işlem yapıldığını, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarak part-time çalışan sigortalıların tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmalarının, günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle tam gün karşılığı olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığını, davacının talebinin Kurum kayıtlarıyla çeliştiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 19.01.2012 tarih ve 2010/782 Esas ve 2012/29 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının 26.10.1987 – 21.06.2010 tarihleri arasında hizmet akdi ile “14280.21” sicil numaralı “Silvan Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü” unvanlı işyerinde 3705 gün süre ile çalıştığı, ancak;1987/3. dönemde 65 günlük çalışmasının 65 gününün, 1988/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 55 gününün, 1988/2. dönemde 91 günlük çalışmasının 58 gününün, 1988/3. dönemde 50 günlük çalışmasının 22 gününün, 1989/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 70 gününün, 1989/2. dönemde 47 günlük çalışmasının 3 gününün, 1989/3. dönemde 51 günlük çalışmasının 51 gününün, 1990/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 67 gününün, 1990/2. dönemde 50 günlük çalışmasının 13 gününün, 1990/3. dönemde 86 günlük çalışmasının 40 gününün, 1991/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 67 gününün, 1991/2. dönemde 46 günlük çalışmasının 18 gününün, 1991/3. dönemde 76 günlük çalışmasının 34 gününün, 1992/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 71 gününün, 1992/2. dönemde 61 günlük çalışmasının 32 gününün, 1992/3. dönemde 44 günlük çalışmasının 44 gününün, 1993/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 68 gününün, 1993/2. dönemde 48 günlük çalışmasının 24 gününün, 1993/3. dönemde 18 günlük çalışmasının 7 gününün, 1994/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 65 gününün, 1994/2. dönemde 18 günlük çalışmasının 7 gününün, 1995/1. dönemde 119 günlük çalışmasının 63 gününün,1995/2. dönemde 36 günlük çalışmasının 20 gününün,1996/1. dönemde 117 günlük çalışmasının 60 gününün,1996/2. dönemde 33 günlük çalışmasının 14 gününün,1996/3. dönemde 15 günlük çalışmasının 6 gününün,1997/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 62 gününün,1997/2. dönemde 20 günlük çalışmasının 7 gününün,1999/1. dönemde 96 günlük çalışmasının 48 gününün,1999/2. dönemde 44 günlük çalışmasının 21 gününün, 2000/1. dönemde 101 günlük çalışmasının 51 gününün, 2000/2. dönemde 38 günlük çalışmasının 13 gününün, 2001/1. dönemde 112 günlük çalışmasının 56 gününün,2001/2. dönemde 25 günlük çalışmasının 10 gününün, 2003/1. dönemde 108 günlük çalışmasının 42 gününün,2003/2. dönemde 26 günlük çalışmasının 9 gününün,2004/1. dönemde 109 günlük çalışmasının 53 gününün, 2004/5. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün,2004/6. dönemde 7 günlük çalışmasının 2 gününün, 2005/1. dönemde 26 günlük çalışmasının 11 gününün, 2005/2. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün, 2005/3. dönemde 30 günlük çalışmasının 12 gününün, 2005/4. dönemde 30 günlük çalışmasının 16 gününün, 2005/5. dönemde 30 günlük çalışmasının 13 gününün, 2005/6. dönemde 9 günlük çalışmasının 4 gününün, 2006/1. dönemde 15 günlük çalışmasının 6 gününün, 2006/2. dönemde 30 günlük çalışmasının 11 gününün, 2006/3. dönemde 30 günlük çalışmasının 9 gününün,2006/4. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün, 2006/5. dönemde 30 günlük çalışmasının 12 gününün,2006/6. dönemde 18 günlük çalışmasının 7 gününün,2006/12. dönemde 5 günlük çalışmasının 3 gününün,2007/1. dönemde 30 günlük çalışmasının 16 gününün,2007/2. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün,2007/3. dönemde 30 günlük çalışmasının 12 gününün,2007/4. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün,2007/5. dönemde 30 günlük çalışmasının 12 gününün, 2007/6. dönemde 17 günlük çalışmasının 7 gününün, 2007/12. dönemde 20 günlük çalışmasının 10 gününün,2008/1. dönemde 30 günlük çalışmasının 12 gününün, 2008/2. dönemde 30 günlük çalışmasının 14 gününün, 2008/3. dönemde 30 günlük çalışmasının 13 gününün, 2008/4. dönemde 14 günlük çalışmasının 6 gününün, 2010/6. dönemde 21 günlük çalışmasının 1 günü olmak üzere toplam 1695 gününün davalı SGK ya bildirilmediği, bildirilmesi gerektiğinin tespitine,

02.01.2012 tarihli bilirkişi raporunun karara ek sayılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin (kapatılan) 10.06.2013 tarih, 2012/7418 E. ve 2013/12194 K. sayılı ilamı ile “ ... davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığının belirlemek için davalı işyerinden ücret bordrolarının, puantaj kayıtlarının, görevlendirme çizelgelerinin davacı adına düzenlenen ders programları, devam-devamsızlık çizelgesi ve kursa geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek, davacı ile birlikte çalışan müdür, müdür yardımcısı, öğretmen ve usta öğreticileri dinlemek, davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığını araştırmak, dosyada bulunan diğer belgelerle birlikte değerlendirilmek suretiyle, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işveren nezdinde geçirip geçirmediği, diğer bir anlatımla, bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerine hasredip etmediği saptanmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işveren nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre, 7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesap yapılması gerektiği" gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 28.11.2018 tarihli ve 2017/113 Esas, 2018/1062 Karar sayılı kararı ile bozma öncesi gibi davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 17.12.2020 tarih ve 2020/5337 Esas, 2020/7288 Karar sayılı kararında; "..Somut olayda, bozma ilamında 7,5 saatlik çalışma süresinin 1 gün kabul edilmek suretiyle eksik gün hizmet sürelerinin hesaplanması gerektiği açıkça belirtildiği halde, Mahkemece hatalı değerlendirme neticesi hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Buna göre Mahkemece, bozmaya uyulduğu halde, bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Bu nedenle; dava konusu dönemlere ilişkin ders ve yoklama defterleri, ücret bordroları getirtilmeli, bu tür belgelerde noksanlık varsa bunun nedeni araştırılmalı, hüküm altına alınan süreler yönünden davacının resmi belgelerde belirtilen ders saatlerinden sonra kursta kalmasının haklı bir gerekçesinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, resmi kayıtların aksinin tanık delili ile kanıtlanamayacağı göz önünde bulundurulmalı, dosyada yer alan puantaj kayıtları ve ücret belgeleri de dikkate alınarak 7,5 saatlik çalışma 1 gün kabul edilmek suretiyle bilirkişi tarafından hesaplama yapılarak buna göre davacının Kuruma eksik bildirilen hizmeti olup olmadığı tespit edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir...." gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile davacının 26.10.1987 – 21.06.2010 tarihleri arasında hizmet akdi ile “14280.21” sicil numaralı “Silvan Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü” unvanlı işyerindeki çalışmasının 1987/03. dönemde 20 günlük çalışmasının 20 günü, 1989/03. dönemde 16 günlük çalışmasının 16 günü, 1991/02. dönemde 29 günlük çalışmasının 1 günü, 1992/01. dönemde 50 günlük çalışmasının 1 günü, 1992/02. dönemde 30 günlük çalışmasının 1 günü, 1992/03. dönemde 25 günlük çalışmasının 25 günü, 1993/02. dönemde 25 günlük çalışmasının 1 günü, 1993/03. dönemde 12 günlük çalışmasının 1 günü, 1994/01. dönemde 56 günlük çalışmasının 1 günü, 1994/02. dönemde 12 günlük çalışmasının 1 günü, 1995/01. dönemde 58 günlük çalışmasının 2 günü, 1995/02. dönemde 17 günlük çalışmasının 1 günü, 1996/01. dönemde 59 günlük çalışmasının 2 günü, 1997/02. dönemde 14 günlük çalışmasının 1 günü, 1999/01. dönemde 51 günlük çalışmasının 3 günü, 1999/02. dönemde 24 günlük çalışmasının 1 günü, 2001/01. dönemde 57 günlük çalışmasının 1 günü olmak üzere toplam 79 gününün davalı Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine, 09.10.2022 tarihli bilirkişi ek raporunun karara ek sayılmasınakarar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı MEB vekili; dosyadaki belgelerden de anlaşıldığı üzere davacının çalışmaları mevzuata uygun ve düzenli bir şekilde davalı Kuruma bildirildiğini, Kurumun yıllarca tüm çalışmaları bildirdiği göz önüne alındığında primlerin eksik bildirildiğinin varsayılmasının olağan duruma aykırı olduğunu, davacının Kuruma bildirilmeyen eksik çalışmalarının olmadığını, Mahkemece hatalı olarak sadece tanık beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulduğunu beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; Kurumun davada davalı sıfatı olmadığından aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, 5 yıllık hak düşürücü süre itirazlarımızı dikkate alınmadığını, davacının yaptığı çalışmaların düzenli bir şekilde Kuruma bildirildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan eksik ve hatalı olarak hazırlandığını beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının usta öğretici olarak davalı ... nezdinde ayda 30 gün üzerinden çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi