YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2513 E.  ,  2024/4847 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/131 E., 2023/245 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalının deri satış mağazalarında 22.05.1994 tarihinde çalışmaya başladığını, çalışmalarının her yıl 15 Mart-15 Kasım tarihleri arasında yıllık 8 ay üzerinden olduğunu, 10 yıllık süre boyunca her yıl 8 ay çalıştığını, çalışmasının günde 16 saat üzerinden olduğunu, parça başı ücret aldığını, sattığı mallardan yaptığı cirodan komisyon şeklinde ücret aldığını, davalının müvekkilini 2002-2003 yıllarında kısa bir süre sigortalı gösterdiğini, ancak bu çalışmalarının asgari ücret üzerinden bildirildiğini beyan ederek, müvekkilinin davalıya ait işyerinde 22.05.1994-15.11.2004 tarihleri arasında yıllık 8 ay toplamda 80 ay çalışmasının aylık ortalama 2.000 TL ücret üzerinden tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacının davalı yanında toplam çalışma süresinin 161 gün olduğunu, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş bulunan dönem için talebin zamanaşımına uğradığını ve bu nedenle reddinin gerektiğini, Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliğinde olup, aksinin aynı nitelikteki belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili, davacının kısa bir dönem müvekkilinin yanında çalıştığını, çalıştığı dönem içinde sigorta bildiriminin yapıldığını, davacının turizm sektöründeki adı ile hanutçuluk yapmakta olduğunu, müvekkilinin işçisi değil, bağımsız çalışan bir kişi olduğunu, davacının işyerine müşteri getirip satış yapılmasını sağladığında ücretini aldığını, bir iş sözleşmesi ile çalışmayan davacının işçi olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2012 tarihli ve 2006/536 E. 2012/105 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, 25456253978 T.C. kimlik no ve 14881127 sigorta sicil numaralı dosya davacısı ...'ın, 2.6129.01.079786.009.07-57 işyeri sicil numaralı dosyamız davalısı ...'e ait işyerinde, tespitte yer alan tarihlerdeki TL karşılıkları esas alınmak üzere; 22.05.1994 - 15.11.1994 arası 173 gün, günlük 41.654 TL, 15.03.1995 - 31.03.1995 arası 15 gün, günlük 43.168 TL, 01.04.1995 - 14.11.1995 arası 225 gün, günlük 46.387 TL, 15.03.1996 - 30.06.1996 arası 15 gün, günlük 260.691 TL, 01.07.1996 - 31.07.1996 arası 30 gün, günlük 504.900 TL, 01.08.1996 - 15.11.1996 arası 105 gün, günlük 567.000 TL, 15.03.1997 - 31.03.1997 arası 15 gün, günlük 723.775 TL, 01.04.1997 - 30.06.1997 arası 90 gün, günlük 854.165 TL, 01.07.1997 - 15.11.1997 arası 135 gün, günlük 1.231.371 TL, 15.03.1998 - 30.06.1998 arası 180 gün, günlük 1.668.400 TL, 01.07.1998 - 30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.103.611 TL, 01.10.1998 - 15.11.1998 arası 45 gün, günlük 2.336.625 TL, 15.03.1999 - 30.06.1999 arası 15 gün, günlük 3.112.200 TL, 01.07.1999 - 15.11.1999 arası 135 gün, günlük 3.790.000 TL, 15.03.2000 - 31.03.2000 arası 15 gün, günlük 4.000.000 TL, 01.04.2000 - 31.07.2000 arası 120 gün, günlük 5.000.000 TL, 01.08.2000 - 15.11.2000 arası 105 gün, günlük 5.000.000 TL, 15.03.2001 - 30.03.2001 arası 15 gün, günlük 5.000.000 TL, 01.04.2001 - 15.11.2001 arası 225 gün, günlük 7.000.000 TL, 15.03.2002 - 31.03.2002 arası 15 gün, günlük 7.400.025 TL, 01.04.2002 - 18.05.2002 arası 48 gün, günlük 9.262.400 TL, 06.06.2002 - 30.06.2002 arası 24 gün, günlük 9.262.400 TL, 01.07.2002 - 15.11.2002 arası 135 gün, günlük 10.919.443 TL, 15.03.2003 - 30.03.2003 arası 15 gün, günlük 10.919.443 TL, 01.04.2003 - 30.06.2003 arası 90 gün, günlük 13.103.332 TL, 01.07.2003 - 15.11.2003 arası 135 gün, günlük 15.267.194 TL,15.03.2004 - 18.05.2004 arası 63 gün, günlük 18.320.633 TL ücret ile kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespit ve tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 13.06.2013 tarihli ve 2012/19567 E., 2013/13463 K. sayılı ilamında; davalı işverenin diğer işyerleri ve davacının çalıştığını iddia ettiği işyeri tespit edilip, bu işyerlerinden davalı Kuruma verilmiş talep edilen, tüm dönem bordrolarının celp edilmesi, kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan, çalışma iddia ve olgusunu niteliğini bilebilecek diğer bordro tanıkları re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulması; talep edilen döneme ilişkin bordro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulması, davacının hanutçu olarak mı yoksa hizmet aktine dayalı olarak mı çalıştığının belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 13.06.2019 tarihli ve 2013/431 E. 2019/587 K. sayılı kararıyla; davacının, davalıya ait iş yerinde hizmet akdi ile çalıştığını ispata yarar kesin, somut ve inandırıcı delil olmadığı dinlenen tanıkların davacının hanutçuluk yaptığını belirttikleri, ancak davacının bir dönem 2004 yılında davalı iş yerinde çalıştığı, bu döneme ilişkin Kurum kayıtlarının olduğu ve sigorta girişinin yapıldığı, davacının talep ettiği diğer dönemlere ilişkin ise somut bir delil olmadığı ve dosya arasında bulunan delillerin davacının kesin olarak işçi-işveren ilişkisi içerisinde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığını ispata yeterli olmadığının anlaşıldığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmiştir.

2. Dairemizin 07.06.2021 tarihli ve 2020/586 E., 2019/7748 K. sayılı ilamında; davalı adına kayıtlı bulunan işyerleri ... Başkanlığından sorularak, bu işyerlerinden verilen dönem bordrolarının ayrı ayrı celp edilmesi, bordrolardan resen tespit edilecek tanıkların dinlenmesi, dinlenen tanıkların hangi dönemde kayıtlı olduklarının belirlenmesi, hizmet cetvellerinin dosya arasına alınması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar;
Davacının davalıya ait birçok iş yerine müşteri götürdüğü, davacının davalı ile aralarında hizmet akdine bağlı olarak bir işçi-işveren ilişkisini gösteren somut delillerin bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, yeterli inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 22.05.1994-15.11.2004 tarihleri arasında 15 Mart-15 Kasım arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.