YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2505 E.  ,  2024/5970 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/767 E., 2023/3619 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eğirdir Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2018/196 E., 2022/221 K.

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; davalı ... Doğal Taş Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı yapılması talep edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra, duruşma için 28.05.2024 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü murafaalı temyiz eden davalı Stonetterroir Doğal Taş Madencilik San. ve Tic. A.Ş. adına Av. ... ... ile davacı ... Başkanlığı adına Av. ... geldiler. Davalı ... adına gelen olmadı. Davalı ... vekilinin mazeret dilekçesi gönderdiği görüldü. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:

I.DAVA
Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; ... TC kimlik no.lu sigortalı ...'un işveren ... yanında 12.11.2014 tarihinde şoför olarak çalışmaya başladığı, davalı iş yerine ... plaka sayılı aracın şoförü olarak kiraya verilmesi ile davalı işyerinde çalışan sigortalı 31.12.2014 tarihinde mermer ocağında toprak nakli sırasında geri manevra bulunduğu sırada kademeden bir alt kademeye kamyonun düştüğü, bu sırada kaza olayının meydana gelmesi ile sigortalının yaralanmasına sebebiyet verdiği, olay tarihinde hava ve ulaşım şartlarının kötü olması havanın sisli olması nedeniyle ambulansın olay yerine 750 metre kala ilerleyemediği ve çalışanlar tarafından o mesafeden getirildiği, hastaneye kaldırıldığı tarihten 08.11.2017 tarihine kadar SDÜ Tıp Fakültesinde yoğun bakım ünitesinde yattığı ve 08.11.2017 tarihinde vefat ettiği, iş kazası nedeniyle Başmüfettiş ... tarafından inceleme raporu düzenlendiği, rapora göre kaza geçiren ... TC nolu sigortalı ... 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü naddesine göre sigortalı olduğu, kazanın iş kazası olduğu, kazanın oluşumunda işverenin kusuru olmadığı bu nedenle işlem yapılmasına gerek olmadığı, üçüncü kişi 7810459382 vergi numaralı ... Doğal Taş Madencilik San. ve Tic. A.Ş.'nin %100 kusurlu olduğu, ...'un vefatı nedeniyle sigortalı hak sahiplerine davacı Kurum tarafından toplam 204.659,47 TL peşin sermaye değerli ve 22.05.2018 onay tarihli gelir bağlandığı, ayrıca 531 TL 24.04.2018 tarihinde cenaze yardımı ödemesi ile toplam 998.872,24 TL hastane gideri ve ödemesi yapıldığı, sigortalı ve hak sahiplerine bağlanan gelirler ve yapılan harcamalar nedeniyle oluşan Kurum zararı sorumlulara rücu etmek suretiyle tahsil edilmesine dair hükmü nedeniyle sorumlular hakkında rücu davası ikame etmek zarureti doğduğu iddiasıyla fazlaya ilişkin dava ve talep hakları mahfuz kalmak kaydı ile ... TC no.lu sigortalı ...'un vefatı nedeniyle hak sahiplerine bağlanan gelirin şimdilik 50.000 TL nin onay tarihi olan 22.05.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, 265,5 TL cenaze giderinin 24.04.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte 50.000 TL hastane giderinin kurum ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl davada davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden, birleşen davada davalı ...'dan müştereken veya müteselsilen tahsiline, dava sırasında başka sorumluların olması halinde Kuruma karşı müşterek müteselsil sorumluluk hükümlerinin uygulanmasına; ıslahen 133.028,66 TL gelir ve 649.266,95 TL tedavi giderinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
1.Davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; sigortalının ...'ın çalışanı olduğu, davalı şirket ile ... arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin bulunmadığı, bu nedenle husumet itirazlarının bulunduğu, davalı ile ... arasında mermer atığı taşıma sözleşmesinin bulunduğu, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddinin gerektiği, Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/304 Esas sayılı tazminat istemli dosyasında ...'ın davalı olarak yer aldığı, yapılan yargılama esnasında alınan bilirkişi raporunda ...'a kusur atfedildiği, dava konusu kaza olayında müteveffanın da kusurunun bulunduğu, ... ...'un geri manevra yaptığı ve uçurum kenarına çok yaklaştığı, tedbirsiz ve özensiz davrandığı, ...'un kendi hayatını kendisinin riske attığı, kendi sağlığı ve güvenliği için azami gayret göstermesi gerekirken hayatını tehlikeye atmaması gerekirken ve emniyet kemeri takması gerekirken bunların hepsinin aksine davrandığı, ayrıca Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/304 Esas sayılı dava dosyasında davalı ...'ın dilekçelerinde kazazede ...'un kazanın gerçekleştiği anda telefon ile konuşuyor olduğu iddiasının bulunduğu, SGK inceleme raporunu kabul etmediklerini ve itiraz ettikleri, ...'ın kaza olayında kusuru bulunmadığı yönündeki iddialarını kabul etmedikleri, ...'ın çalışanlarını iş sağlığı ve güvenliği yönünden gereği gibi eğitmediği, bilgilendirmediği, bilinçlendirmediği, emniyetli çalışma alışkanlığı kazandırmadığı, denetlemediği, denetim mekanizması oluşturmadığı, emniyetsiz şekilde çalışmasını engellemediği, ne kadar davalı şirket sahasında çalışma gerçekleşmekteyse de müteveffanın işvereninin bağımsız bir işveren olduğu, davalı şirketin alınabilecek tüm önlemleri aldığı, ...'ın Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen 2016/304 Esas sayılı dosyasına sunmuş olduğu dilekçesinde müteveffanın bünyelerinde çalışmaya başlamadan önce çalıştığı işyerinde güvenlik eğitimi aldığı için aldığı eğitimin 2 yıl geçerli olduğu inanç ve düşüncesiyle eğitim vermeksizin işe girişinin yapıldığı beyanının yer aldığı, kaza gün ve saatine dair telefon arama ve görüşme kayıtlarının çıkartılması ve incelenmesi talep ettikleri, SGK'nın davalı şirketin kötü hava koşullarının olduğu bir günde çalışmayı durdurmaması nedeniyle inceleme konusu kaza olayında %100 oranında kusurlu olduğu yönündeki açıklamaların kabul edilemez olduğu, atık taşıma işinin yapan dava dışı ... ve ... ...'un çalışılıp çalışılamayacağını en iyi bilen kişiler olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili aşamalarda kusurları olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; toplanan tüm deliller taraf ve tanık beyanları ve usul ve yasaya uygun olarak aldırılan bilirkişi raporları gerekçe gösterilerek davacının davasının asıl ve birleşen dava dosyaları itibarı ile kabulü ile 133028,66 TL PSD değeri alacağının kurum onay tarihi olan 22.05.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 649266,95 TL hastane ve ilaç gideri alacağının Kurum ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 345,15 TL cenaze gideri alacağının 24.04.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle: müteveffaya yüklenen kusur yönü ile kararın isabetli olmadığı, kusurunun olmadığı yönündeki itirazların nazara alınmadığı, bağlanan peşin sermaye değerinin tamamına hükmedilmesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle: gerçekleşen olayda herhangi bir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığı, kazazede ...'a işyeri emniyet ve güvenlik tedbirleri konusunda gerekli eğitimlerin verildiği, davacının aracın ruhsat sahibi olup, bahse konu aracı, davalı ... Doğal Taş Mad. San. ve Tic. A.Ş.'ye kiralık olarak verdiği, işçinin kendi ağır kusuru ile dava konusu kazanın gerçekleşmesine sebebiyet verdiği, kabul anlamına gelmemekle birlikte, rücu edilecek ödemelerin fahiş derecede yüksek hesaplandığı, peşin sermaye değerli gelirin neye göre hesaplandığının belirsiz olduğu, sürücüye bütün eğitimlerin verildiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle: husumete ilişkin yapılan itirazın mahkemece değerlendirilmediği, şirket ile ... arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin hiçbir zaman bulunmadığı, şirketin sorumlu tutulmaması gerektiği, gerekçe içermemesinin adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil ettiği, iş yerinde risk analizinin yenilendiği ve çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği yönünden eğitim verildiği, şirkete atfedilen kusur belirlemesi yönünden kararın ortadan kaldırılması gerektiği, yaşam tablosunun hatalı belirlendiği, ıslah edilen kısmın faizinin ıslah tarihinden itibaren başlatılmasına dair karar verilmesi gerekirken bu husus dikkate alınmadan karar verildiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'nin diğer davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile mermer atığı taşıma sözleşmesi yapmakla aralarındaki ilişkinin tespitinde isabetsizlik görülmediği, kusur yönünden SGK müfettiş raporunda, ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi davalının %100 oranında, kusurlu olduğu değerlendirmesi yapıldığı, hak sahiplerinin yöneltiği Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesi 2016/304 Esasına kayıtlı yargılamada heyetten alınan 29.05.2018 tarihli raporda, davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin %50 oranında, alt işveren ...'ın %15 oranında, kazazede ise %35 oranında, 19.02.2019 tarihli raporuna göre ise asıl ve alt işverenin eşit oranda kusurlu oldukları, kazazedenin ise kusursuz olduğu, 12.02.2021 tarihli heyet raporunda kusur oranı verilmemekle 29.05.2018 tarihli (işverenin %65 oranında kusurlu bulunduğu) rapora katılındığı 19.02.2019 tarihli rapora katılınmadığı, eldeki uyuşmazlıkta alınan 13.07.2020 tarihli heyet raporuna göre de davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi %50 oranında, davalı ... %15 oranında ve kazazede ise %35 oranında kusurlu bulunduğu, aktüer bilirkişi tarafından kusur değerlendirmelerine göre alternatifli rapor hazırlanmakla, mahkemece davalılar yönüyle % 65 oranlı kusur toplamı esas alınarak hüküm kurulduğu, kazanın şekli, tesir eden etkenler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatınca tarafların yükümlülükleri itibariyle hükme esas alınan kusur değerlendirmesinin dosya kapsamına uygun olduğu, hesap bilirkişi tarafından uygulanan yaşam tablosu ve hesaplamalarda, kurum onay ve ödeme tarihinden itibaren faiz işletilmesinde, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden Kanun'a aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigortalıya yüklenen kusurun fazla olduğu, peşin sermaye değerinin tümünün hüküm altına alınması gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının kusuru bulunmadığı, emniyet tedbirleri alındığı ve eğitim verildiği, sigortalının tam kusurlu olduğu, diğer davalının kusurlu olduğu, sigortalının davalıya telefonla konuşurken kazanın meydana geldiğini belirttiği, emniyet kemeri takmadığı, davalının sigortalının tedavisi ile ilgilendiği, peşin sermaye değerine itiraz ettikleri, hastane giderinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, hesap raporunun hatalı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

3. Davalı ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu tutarların yapılandırma ile ödenmekte olduğundan davanın konusuz kaldığı, husumet itirazları bulunduğu, asıl işveren ve taraf olmadıkları, işverenin diğer davalı gerçek kişi olduğu, kararın gerekçesiz olduğu, hesap raporunun hatalı olduğu, tanık beyanlarının nazara alınmadığı, kusurun sigortalıda olduğu, iş güvenliği sorumluluğunun diğer davalıda olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan ödeme ve harcamalar nedeniyle oluşan davacı Kurum zararının davalılardan rücuen tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21 inci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1. Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

2. Eldeki davada, davalıların 7440 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamından faydalandıkları iddia edilerek bir kısım form ve ödeme planının ibraz edilmesi karşısında, dava konusunun devam edip etmediği hususunun belirlenmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi gereklidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Davalı ... Doğal Taş Madencilik San. ve Tic. A.Ş. avukatı yararına takdir edilen 17.100.00 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine, davacı avukatı yararına takdir edilen 17.100.00 TL duruşma avukatlık parasının davalılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.