YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/25 E.  ,  2024/1229 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/829 E., 2023/1913 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/234 E., 2022/90 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili; davacının filli olarak 14.11.2011-13.02.2015 tarihleri arasında çalıştığını ancak sigortasının yapılmadığını beyanla hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile aralarında işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan proje ihaleleri yapılarak ihaleyi kazanan yüklenici firma tarafından iş akitlerinin gerçekleştirildiğini, işin tamamının devri bulunduğundan (anahtar teslimi bir iş olduğundan) Bakanlığın işveren sıfatının olmadığını, herhangi bir işçi istihdamının bulunmadığını, 639 sayılı KHUK ile 2011 yılında yapılandırma sürecine girerek 2012-2013 ve 2014 yıllarında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihaleleri yapılarak bu ihalelerde yapılan sözleşmelere dayanılarak iş akitlerinin ilgili ihaleyi kazanan yüklenici tarafından gerçekleştirildiğini, yüklenici ile imzalanan sözleşme aracılığı ile yapılan çalışmaların 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin (e) bendi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 inci maddesi kapsamında ihaleye çıkılarak hizmet alımı yapıldığını, 4857 sayılı Kanun yönünden idarenin doğrudan doğruya işçi çalıştırmasının söz konusu olmadığını, yüklenici ile davacı arasında yapılan sözleşmede idarenin taraf bulunmadığını, bunun yanı sıra hizmet alımı ile yapılan işte Bakanlığın taraf olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumca tesis edilen işlemlerin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda belirtilen kararı ile ... Tarım Reformu Genel Müdürlüğü yazılarında 2013-2014-2015 yıllarında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihaleleri yapılarak, bu ihalelerde yapılan sözleşmelere dayanılarak iş akitlerinin ilgili ihaleyi kazanan yüklenici tarafından gerçekleştirildiğini, bu doğrultuda doğrudan işçi çalıştırılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, dava ile ilgili düzenlenen herhangi bir belge ve bilgi bulunmadığını, Bakanlığın arşiv araştırmasında dava konusu işlem ile ilgili tesis edilmiş bir işleme rastlanılmadığını belirttiği, çalışmaların geçtiği öne sürülen iş yerinin resmi bir iş yeri olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ile ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu, davalı Bakanlığın kayıt dışı (sözleşmeler arasında geçen) süreler yönünden hizmet akdinin tarafı olmadığı, eylemli çalışmanın saptanamadığı, hizmet tespitine konu sürenin belirlenemediği, bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının Bakanlık işyerinde 14.11.2011 tarihinden iş akdinin sona erdirildiği, 13.02.2015 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığını, bu çalışmalarını davalı Bakanlığa ait işyerinde, Bakanlık ekipman ve malzemeleri ile ve Bakanlık görevlilerinin talimatları ile yaptığını, davalı Bakanlık ile taşeron firma arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinin ihale süreçlerindeki dönemlerde taşeron firma ile yapılan yeni dönem sözleşmelerin imzalanmasının zaman alması nedeniyle çalışmalarında hiçbir duraksama olmamasına rağmen bu döneme ait çalışmalarında sigorta primleri yatırılmadığını, davacının bu dönemlerdeki çalışmalarında ücret ödemelerinin yapıldığını, ücret ödemelerine ait banka kayıtlarının incelenmesinde bu durumun anlaşılacağını, Bakanlık işyerindeki bu çalışmalarını kart okuyucu sistemi ile giriş çıkış yaparak tamamladığını, anılan dönemlerdeki bu çalışmalarında davalı Bakanlık taşeron firma ile bir sözleme ilişkisi yapmadığından müvekkilinin çalışmalarına ait bu dönemlerden doğrudan davalı Bakanlığın sorumlu olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesince; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının 14.11.2011-13.02.2015 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.

6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü yer almaktadır.

3.Değerlendirme
Dosya içeriğine göre; davalı Bakanlık ile ihbar olunan... İnşaat Temizlik Ltd. Şti. arasında hizmet alım sözleşmeleri olup bu sözleşmelere göre hizmetin ihbar olunan şirket tarafından Kuruma bildirildiği anlaşılmaktadır. Ancak davacı ihale sözleşmesinin bitimi ile yeni ihale sözleşmesinin imzalanması aşamasında geçen sürede aynı iş yerinde çalıştığını beyanla iş bu bildirilmeyen sürelerinin tespitini talep etmektedir. O halde öncelikle ihbar olunan ....İnşaat Temizlik Ltd. Şti. davaya dahil edilmeli, usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra,
davacının ihale sözleşme süreleri aralarında çalıştırılıp çalıştırılmadığı, kim tarafından çalıştırıldığı belirlenerek elde edilecek deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.