YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2491 E.  ,  2024/4406 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2157 E., 2023/2162 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Balıkesir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/277 E., 2022/427 K.

Taraflar arasındaki aksine işlemin iptali ile yurt dışı borçlanma süresinin 4/1-a kapsamda kabul edilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin yurt dışı borçlanması kapsamında ödediği borçlanma süresinin davalı Kurum tarafından borçlanma talep dilekçesinin verildiği arih itibariyle 4/1-a kapsamda Türkiye'de çalışmasının bulunmadığı gerekçesi ile tüm borçlanma süresini 4/1-b kapsamda değerlendirdiğini, aksine Kurum işlemlerinin iptali ile 4/1-b kapsamda değerlendirilen borçlanma süresinin 4/1-a kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 4/a kapsamında yaptığı borçlanmasının kabulü ile

2- 13.12.1990-10.09.2001 arası 3868 gün, 23.03.2016-26.04.2018 arası 754 gün, 06.07.2019-11.07.2019, 14.08.2019-19.02.2020, 21.02.2020-18.07.2020, 12.08.2020- 21.01.2021 tarihleri arasında 500 gün olmak üzere borçlanmasının geçerli olduğunun ve borçlanma tahakkuku yapılması gerektiğinin tespitine, 4/a kapsamında yapılan ödemeleri 4/b kapsamına alan kurum işleminin iptaline, davacının emeklilik şartlarının bu hali ile belirlenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacının 13.07.2015 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden borçlanma talep tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında sigortalılığının bulunmaması nedeniyle 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca borçlanmasının 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi de yerinde bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davalı Kurumun yerinde bulunan istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ileri sürülmeyen ve kamu düzenine ilişkin bulunmayan hususlar nazara alınmaksızın davanın esasına ilişkin olarak aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, aksine işlemin iptali ile yurt dışı borçlanma süresinin 4/1-a kapsamda kabul edilmesi istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi.

2. 3201 sayılı Kanun'un "Süre tespiti ve sigortalılığın başlangıcı " başlıklı 5 inci maddesinin 4 üncü ek fıkrası 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun 79 uncu maddesinin düzenlediği şekli ile, yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağılık Sigortası Kanun'a göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye'de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir şeklinde iken 17.07.2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi ile değişik halinde, yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir, düzenlemesi şeklindedir.

01.08.2019 tarihinde yürürlüğe giren 3201 sayılı Kanun'un Geçici 9 uncu maddesi ise kısmi aylık bağlanmış olanlar dahil olmak üzere bu maddenin yürürlük tarihinden önce yurt dışında geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunanlardan tahakkuk ettirilen borçlarını yasal süresi içinde ödeyenlerin, sigortalılık sürelerinin hangi statüde değerlendirileceğinin ve tahakkuk ettirilecek borç tutarının tespitinde önceki hükümlerin esas alınacağını, düzenler.

3.Değerlendirme
İnceleme konusu davada, davacının 4/1-b kapsamda değerlendirilen yurt dışı borçlanma sürelerinin 4/1-a kapsamda değerlendirilmesi için eldeki davayı açtığı, Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre davacının, Türkiye'de 16.07.2015-25.07.2015 tarihleri arasında 10 gün 4/1-a kapsamda sigortalılık süresinin bulunduğu, 22.06.2015 tarihinde 3201 sayılı Kanun kapsamında 5525 gün borçlanma talebinde bulunduğu ve hazırlanan 3868 günlük tahakkuku 15.09.2015 tarihinde süresinde ödediği,

Dosya muhteviyatından ise davacı vekilinin sadece 3868 günlük borçlanma ödemesini mi yoksa Davalı Kurum tarafından 4/1-b kapsamda değerlendirilen tüm borçlanma sürelere için mi dava açıldığı anlaşılamamaktadır.

Mahkemece davacı vekiline talep açıklattırılmalı, istem; 3868 günlük borçlanma süresinin 4/1-a kapsamda değerlendirilmesi talebinden ibaret ise davanın kabulüne karar verilmeli, başka borçlanma süreleri için talebin varlığı halinde ise talep konusu borçlanmalara dair tüm belgelerin dosya içerisine celbi ile yapılacak değerlendirmeye göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

25.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.