YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2490 E.  ,  2024/3259 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2055 E., 2023/2101 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/302 E., 2022/274 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum ve davalı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 2015 yılı 2. ayından dava tarihi olan 27.10.2016 tarihine kadar davalıya ait iş yerinde site görevlisi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1.Davalı cevap dilekçesinde; başka bir iş yerinde çalışan davacının eşi ...'a, apartmanın ufak tefek işlerini yapmak ve karşılığında da kira, yakıt, elektrik ve su parası almamak karşılığında apartmana ait dairede oturma izni verildiğini, davacının herhangi bir çalışması olmadığını, dava dilekçesindeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yersiz olduğunu savunarak reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile 1601201636681 sigorta sicil numaralı davacının 0130152 işyeri sicil numaralı davalı işyerinde 01.02.2015-27.10.2016 tarihleri arasında 2015 yılı 2. ayında 13 gün, 2015/3. ayda 13 gün, 2015/4. ayda 13 gün, 2015/5. ayda 6 gün, 2015/6. ayda 6 gün, 2015/7. ayda 6 gün, 2015/8. ayda 6 gün , 2015/9. ayda 6 gün, 2015/10. ayda 6 gün, 2015/11 ayda 13 gün, 2015/12. ayda 13 gün, 2016/1. ayda 13 gün, 2016/2. ayda 13 gün, 2016/3. ayda 13 gün, 2016/4. ayda 13 gün, 2016/5. ayda 6 gün, 2016/6. ayda 6 gün, 2016/7. ayda 6 gün, 2016/8. ayda 6 gün, 2016/9. ayda 6 gün ve 2016/10. ayda 6 gün olmak üzere asgari ücret ile sigortasız çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı istinaf dilekçesinde özetle; davacının eşi olan ...'ın, yönetimin onayı olmaksızın 2015 yılındaki yönetici tarafından sürekli çalıştığı fırından arta kalan vakitlerde yardım etmesi karşılığında apartmana ait müştemilatta elektrik, su gibi giderleri ödemeden kalması karşılığında alındığını, davacının çöp toplama, kazan yakma, bahçe bakımı gibi işleri yapmadığını, tanık ...'nın beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; fiili çalışma olgusunun ispat edilemediğini, davanın reddi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu' nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
1.Somut olayda, davacı davalı apartman nezdinde 2015/02-27.10.2016 tarihleri arasında kapıcı olarak tam gün üzerinden aralıksız çalışmalarının tespitini talep etmiş, Mahkemece davacının 01.02.2015-27.10.2016 tarihleri arasında kalorifer yakılmayan 01 Mayıs-31 Ekim arasındaki dönemde ayda 6 gün, kaloriferlerin yakıldığı 01 Kasım-30 Nisan tarihleri arasında ise ayda 13 gün olmak üzere temizlik, çöp toplama, merkezi kaloriferlerin yakılması vb. işlerde kısmi süreli olarak çalıştığının çalıştığının tespitine karar verilmişse de, Mahkemenin davacının talebine konu dönemde kapıcılık faaliyetinde bulunduğuna dair kabulü yerinde ise de, kısmi süreli olarak belirlenen çalışma sürelerine tespit hükmü yerinde bulunmamıştır.

2.Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde, doğalgazla merkezi sistemle ısıtılan apartmanın kömürlü ısıtma sistemleri gibi mesai gerektirmediği gözetilmeksizin, kalorifer yakımı olmayan dönemde ayda 6 gün, kalorifer yakımı olan dönemde ise ayda 13 gün olacak şekilde fazladan 7 gün kısmi çalışma olduğunun kabulü hatalı bulunmuştur. Bu kapsamda Mahkemece kalorifer yakım işi için ayrı bir mesai süresi hesaplanmaksızın hüküm kurulması gereği gözetilerek, yukarıda değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.