YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2352 E.  ,  2024/3975 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3220 E., 2023/3161 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çerkezköy İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/286 E., 2022/292 K.

Taraflar arasındaki kesilen ölüm aylığı bağlanması, menfi tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının babası ... ...'nın 1987 yılında vefat ettiği, eşi ...'in ise 2015 yılında vefat ettiği, davacının 2015 yılından sonra hem ölen eşinden hem de ölen babasından emekli maaşı almaya hak kazandığı ve mevzuata uygun olarak bu iki maaşı da 2019 yılına kadar aldığı, ancak davacıya ... Başkanlığının 41035924-205.03.01- E.15167515 sayılı yetim aylığı kararı yazısında; 18.04.2019 tarihinde Genel Müdürlüğünün tarafından yapılan kontrol neticesinde; ilgide kayıtlı talebi gereği tarafıma geriye dönük olarak 01.07.2015 tarihinden itibaren 0 305 960 351 Bağ-Kur nolu babası ... ...'dan dolayı yetim aylığı bağlanmış iken, mevzuat gereğince, babasından dolayı ölüm aylığı bağlanması için talep tarihinin 05.12.2017 tarihinden sonra olması sebebiyle tercih ettiği aylığın bağlanması gerektiği tespit edildiğinden, bahisle yetim aylığının aylık başlangıç tarihi itibariyle iptaline karar verildiği, ayrıca yersiz aylık ödemesi sebebiyle müvekkil adına oluştuğu iddia edilen toplam 39.150,11 TL borç tutarının da müvekkilin eşinden almakta olduğu aylıktan 1/4 oranında kesilerek tahsil edileceğe karar verildiği, bu karar gereğince bu zamana kadar da kesinti yapıldığı ve yapılmaya da devam ettiği, davacı tarafından bu duruma itiraz edildiği, ancak itiraz dilekçesine 19.12.2019 tarihli cevap ile kurum tarafından aynı şekilde olumsuz yanıt verildiği beyanıyla; davacının ölen babasından aldığı aylıkların ödenmeye devam edilmesine, yersiz ödeme borcu olarak tahsile gidilen işlemin durdurulmasına ve haksız yere kesilen ödemelerin faiziyle iade edilmesine, Kurum tarafından davacının maaşının kesilmesi yönündeki işlemin iptaline, maaşının davacıya ödenmesine devam edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili, davacının iddialarının yersiz olduğu beyanıyla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince "Davanın kabulü ile
1- Davacının, davalı kurumca 39.150,11 TL borçlu olduğu yönünde yapılan borç bildirimi nedeniyle, borçlu olmadığının tespitine,

2- Davacının babasından dolayı almakta olduğu ölüm aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptaline,

3- Davacıya babasından dolayı ölüm aylığı ödenmesinin gerektiğinin, davacının davalı kuruma borçlu bulunmadığını, 2019 yılı Ekim Ayından itibaren ödenmeyen babasından dolayı alması gereken Bağ-Kur ölüm aylıklarının, ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı kurumca hesaplanıp (ödenmiş olan kısmın mahsubu ile) davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, kurum aleyhine açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının babası üzerinden hak sahipliği sıfatının eşinin vefat ettiği 21.06.2015 tarihinde kazanıldığı ve bu tarihte yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi gereğince davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili özetle; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, emsal yargı kararları ve eşitlik ilkesinin gözetilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacıya çift ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 54 ncü maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.