YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2303 E.  ,  2024/4270 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2956 E., 2022/1988 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Düziçi Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2018/159 E., 2019/515 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... Enerji Teknolojileri San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle, yapılan ilk incelemede noksan tespit edilen hususların ikmali için dosya mahalline geri çevrilmiş, geri çevirme üzeri; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dosyasının 22.07.2013 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin desteği sigortalı ...'in 21.05.2013 tarihli iş kazasında vefat etmiş olması nedeniyle müvekkili sigortalının eşi ve çocuğunun destekten yoksun kalması nedeniyle 1.000,00 TL'şer maddi ve eş lehine 150.000 TL, çocuk lehine 100.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan kusurları oranında tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı vekili 03.12.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemi eş için 35.044,64 TL'ye çocuk için 24.753,93 TL'ye artırmış ve davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

3. Davacı vekili 07.04.2016 tarihli ikinci ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini eş için 184.374,09 TL'ye çocuk için 85.782,57 TL'ye artırmıştır.

4. Davacı vekili birleşen dosyanın 17.04.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; 31.03.2017 tarihli hesap raporu doğrultusunda eş için hesap edilen 248.653,98 TL'den ilk ıslah dilekçesi gözetildiğinde talep harici kalan 213.609,34 TL'nin, çocuk için hesap edilen 99.120,80 TL'den ilk ıslah dilekçesi gözetildiğinde talep harici kalan 74.384,87 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza tutanağı ve tanık ifadelerinden anlaşılacağı üzere gerekli iş yeri güvenlik önlemlerinin alındığını, işçiye gerekli iş elbisesi ve malzemeleri verildiğini, tanık ifadelerinde baret olmadığı söylense de cebri boruları kaynak işi yapıldığı için baret takılması mümkün olmadığnı, zira kaynak işi yapan işiler kaynak makinesinin ışığından gözlerini korumak için kaynak gözlüğü taktıklarından baret giyme olanaklarının bulunmadığını. İş kazasına uğrayan işçi Ercan'ın bahse konu işi yaparken cebri borunun içine inip çıkmak için tahsis edilen ve hemen yanı başında bulunan vinci kullanmak yerine kendisini taşımayacak olan kabloya tutunarak inmeye çalışması ve koblonun kopması neticesinde bu elim kazanın meydana geldiğini, bu nedenlerle haksız yere açılan davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Çelik İnşaat Montaj Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. yasal süresi içerisinde cevap dilekçeleri sunmamış oldukları anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen asıl kararında özetle;
A-Asıl dava olan 2018/159 Esas (eski 2013/348 Esas) sayılı dosyada;
1-Maddi tazminat yönünden 08.12.2015 havale tarihli ıslah dilekçesi doğrultusunda taleple bağlı kalınarak kabulü ile

-Davacı ... için 35.044,64 TL maddi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

-Davacı ... için 24.735,93 TL maddi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

2-Manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile
-Davacı ... için 60.000,00 TL manevi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

-Davacı ... için 40.000,00 TL manevi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

B-Birleşen 2017/122 Esas sayılı dosyada
1-Davanın taleple bağlı kalınarak kabulü ile
- Davacı ... için 213.609,34 TL maddi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

- Davacı ... için 74.384,87 TL maddi tazminatın 21.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine karar verilmiştir.

04.10.2022 tarihli ek karar ile davalı ... Montaj Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından 07.02.2020 havale tarihli dilekçe ile yapılan istinaf başvurusunun HMK 344 üncü maddesi gereği yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen asıl kararına karşı süresi içinde davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın sigorta şirketine ihbarı hususunda taleplerinin karşılanmadığını, sigorta şirketi tarafından ödeme yapılması halinde davanın konusuz kalacağının gözetilmediğini, hükme esas alınan kusur raporunda da belirtilmiş olduğu üzere, muris ...'in, ... Çelik firmasının sigortalı çalışanı olduğunu, kazanın işçinin ağır kusurundan meydana geldiği, bu durumun özellikle de davalı müvekkil şirket yönünden hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıran bir durum olduğunu, işçinin ağır kusurunun, olayı meydana getiren ana neden olması ve söz konusu kaza ile yapılan iş arasındaki illiyet bağını kesmiş olması gerektiğini, müvekkiline ait iş yerinde diğer davalılara verilen işin bütünü başka bir işverene bırakıldığından, iş anahtar teslimi verildiğinden ve davalı müvekkilin kendi iştigal konusu olmayan bir işi kendisi sigortalı çalıştırmaksızın farklı bir firmaya vermiş olması nedeniyle müvekkil ile diğer davalı firmalar arasında yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacağını, bu nedenle de müvekkili şirket zarardan dolayı müteselsil sorumlu olmayacağını beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Ordu İli Mesudiye İlçesi Bayırköy köyünde kurulu bulunan HES inşaatının yapımını davalı ... Teknoloji San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin üstlendiği, bir kısım işlerin ise sözleşmeler ile diğer davalı ... San. Ltd. Şti.'ne verildiği, ... Demircilik San. Ltd. Şti.'nin de bir kısım işlerinin ... Çelik Montaj Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'ne yaptırıldığı,davacıların murisi ...'in bu kapsamda çelik montaj kaynak işçisi olarak çalışırken 05.05.2013 tarihinde HES inşaatı şantiyesinde cebri boru kısmında kaynak işinin yapıldığı sırada yaklaşık 30 metre yüksekten düşmesi sonucunda geçirdiği kazada vefat ettiği anlaşılmaktadır. SGK teftiş kurulunun 29.08.2014 tarih,105856/inc/10 sayılı raporunda, davacıların murisi ...’in 05.05.2013 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası sayılması gerektiği belirtilmiştir.Meydana gelen kaza olayıyla ilgili Mesudiye Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/129 sayılı soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporunda,alt işveren ... Demircilik San.Ltd.Şti.şantiye görevli ya da sorumlusunun asli kusurlu,... Çelik İnş...Şti. yetkili ya da sorumlusunun asli derecede, ... Enerji Tekn.San.Tic.Ltd.Şti.proje müdürü nün tali derecede,... ...’in de tali derecede kusurlu olduğu belirtilmiş,Mesudiye Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/31 Esas,2019/118 karar sayılı dosyasında ... Enerji ..şirketinin alt işvereni ... Demircilik Şirketi ve alt işveren ... Şirketi yetkili ve görevlileri olarak haklarında taksirle ölüme neden olmak suçundan dava açılan sanıklar , ... ..., ...’in meydana gelen olayda kusurlu oldukları gerekçesiyle cezalandırılmalarına karar verildiği anlaşılmıştır. SGK tarafından açılan rücu davasında 11/11/2019 tarihli heyet raporunda davalı ... Montaj Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti'nin kazanın meydana gelmesinde %40 oranında, davalı ... San. Ltd. Şti'nin % 20 oranında, davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin % 20 oranında, ... ...'in kazanın meydana gelmesinde %20 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği,alınan bu kusur raporuna göre verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece kusur oranlarının belirlenmesi için iş güvenliği uzmanı bilirkişilerden alınan 23.03.2015 tarihli raporda ... Çelik %30, ... şti %20,... şti.%10, kazalı ...’in %40 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği,mahkemenin alınan raporu yeterli görerek rapor doğrultusunda karar verdiği görülmektedir. Uyaptan incelenen Rücuan tazminat dava dosyasında alınan kusur raporu ile İlk Derece Mahkemesince alınan rapor arasında farklılık bulunsa da, davalıların kendi aralarındaki ilişkinin niteliği, ceza mahkemesi kararı ve dosya kapsamından davacıların murisinin ölümüyle sonuçlanan kazada davalıların kusurlu oldukları, mahkemenin hükme esas aldığı raporun rücuen tazminat dosyasında davalılara yüklenen toplam kusur bakımından lehlerine olduğundan davalı vekilinin kusura yönelik istinaf istemi yerinde değildir. Dairemizin ortadan kaldırma kararından sonra ücret araştırması yapıldığı,SGK teftiş kurulu raporu ve dosya kapsamına göre davacıların murisinin kaynakçı ustası olarak çalıştığı belli olduğundan gerçek ücretin belirlenmesi için yapılan araştırmada bu hususun belirtilmesi, yaptığı iş mesleki kıdemi,emsal ücret araştırması ve dosya kapsamına göre ücretin 2.100,00.TL olarak kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığı,mahkeme tarafından belirlenen ücrete göre davacıların maddi tazminat alacağının belirlenmesi için alınan 01.08.2019 tarihli ek raporda ... İçin maddi tazminatın 137.952,03.TL, ... için maddi tazminatın 368.195,06.TL olarak hesaplandığı,raporun dosya kapsamına uygun olması nedeniyle hükme esas alınmasının ve taleple bağlı kalınarak verilen kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ülkenin ekonomik koşulları tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, hükmedilecek tutarın manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği de gözetildiğinde davacılar yararına hükmolunan manevi tazminat miktarlarında isabetsizlik bulunmamaktadır . İleri sürülen tüm istinaf nedenlerinin ilk derece mahkemesince yargılama sırasında incelenip karar gerekçesinde izah edildiği, tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemiştir" gerekçeleriyle davalı ... Tekn. San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin asıl dava ve birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b. 1 maddesi gereğince esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; İşin anahtar teslim olarak diğer davalı şirketlere verilmiş olması nedeniyle müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, sigortalı ... işçininin cebri boru içerisinde bulunan elektrik kabloları hiçbir şekilde işçi taşımaya elverişli olmadığı halde bu elektirik kablolarına tutanarak ve sepet içerisinden çıkıp boru içerisinde yürümüş olması nedeniyle kusurun tamamen müteveffaya ait olması nedeniyle illiyet bağının sigortalı eylemi ile kesildiğinin kabulü gerektiğini, müvekkilinin %10 kusurla sorumlu tutulması gerekirken müteselsil sorumluluğa hükmedilmesinin hatalı olduğunu, sigortalının usta işçi olmadığı halde emsal usta ücreti üzerinden hesap yapılmasının hatalı olduğunu, davanın sigorta şirketine ihbarı gerektiğini,

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının eş ve çocuğunun destekten yoksun kalmaları nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49,50,51,52,53,54,55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, " Sürekli iş göremezlik oranının tespiti" açısından 5510 sayılı Kanun'un 95 inci maddesi, ve 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği maddeleri, "İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleri, "Usuli kazanılmış hak" yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere özellikle; davacının asıl dosyada ıslah dilekçesiyle tazminatların davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş olması ve birleşen davada da aynı şekilde talepte bulunulmuş olmasına, kusur oran ve aidiyetinin yerinde görülmesine davalı tarafından sunulan temyiz itirazlarının, istinaf dilekçesinde de ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı gerekçesinde değerlendirilerek karara bağlanmış olduğu da gözetildiğinde mahkemece verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşılmakla temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin maddi tazminat hükmüyle sınırlı temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemesi nedeniyle tüm temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.