YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2302 E.  ,  2024/3938 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/513 E., 2023/530 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 1999 - 2009 yılları arasında davalı Üniversite bünyesinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 15.01.1999 - 14.07.2000 tarihleri arasında geçici işçi pozisyonunda çalıştığını, bu süreler arasında çalıştığı döneme ait hizmetlerinin Kuruma bildirildiğini, davacının akdinin son bulduğu 14.07.2000 tarihinden sonra Boğaziçi Üniversitesi nezdinde çalıştırılmasının söz konusu olmadığını, Boğaziçi Üniversitesi katma bütçeli bir kamu kurumu olup ilgili yıl bütçe kanunları uyarınca Maliye Bakanlığının vize edeceği sayıda işçi çalıştırıldığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 25.11.2014 tarih ve 2011/849 - 2014/672 E.K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 26.05.2016 tarih ve 2015/7254 - 2016/8955 E.K. sayılı ilamı ile somut olayda, davacının davalı Üniversiteye ait işyerlerinden verilmiş 01.05.1999 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğu, hizmet cetveline göre 15.01.1999-14.06.2000 tarihleri arasında davalı iş yerinde kısmi ve kesintili hizmet bildiriminde bulunulduğu, tespit istenen dönemde başka iş yerinde çalışmasının olmadığı ve öğrenci işleri olarak tescilli iş yerinin 15.01.1991-14.01.2006 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, davacı tanıklarının çalışmayı doğruladığı, dava dönemi içinde hangi tarihler arasında eğitim öğretimin devam ettiğine dair akademik takvimin dosya arasına alındığı, ancak davacının dava dilekçesindeki beyanında 2001 ortalarından sonra yarım gün çalıştığının tespitini istemesine rağmen bu husus değerlendirilmeden, ayrıca davacının eğitim öğretime ara verildiği sömestre ve yaz tatili dönemlerinde çalışıp çalışmadığı araştırılmadan eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiği, yapılacak işin, öncelikle davacıya çalıştığı süreleri ve gün ay olarak hangi tarihten sonra yarım gün çalıştığını açıklatarak ve dava dilekçesinde 2001'den sonra yarım gün çalıştığının tespitini istediği de gözetilerek, bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, dava döneminde ilgili bölümde görevli yönetici ve öğretim görevlilerini de araştırıp tespit ederek davacının çalışmasının eğitim öğretime ara verildiği sömestre ve yaz tatili dönemlerinde devam edip etmediğini, davalı yanın savunduğu gibi kısmi zamanlı bir çalışma olup olmadığını sormak, dosya arasındaki akademik takvimi beyanlara göre değerlendirmek, yarım gün çalıştığı süreyi tespit etmek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek, hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 26.05.2023 tarih ve 2016/513 - 2023/530 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve celp olunan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı Üniversite bünyesinde geçen çalışmalarının Kuruma bildirilen süre kadar olduğu kanaatine varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, davacıya yapılan banka ödemelerinin değerlendirilmediğini, davacının birlikte çalıştığı kişilerin dinlenmediğini, bozma gereklerinin yerine getirilmediğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir.

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 tarih ve 13/5 sayılı YİBK)

3. Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı Üniversite nezdinde 1999-2009 yılları arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiş; Mahkemece bozma ilamına uyularak, davanın reddine karar verilmiş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği, tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığı, ifadeler arasındaki çelişkinin de giderilemediği anlaşılmaktadır.

2.Bu itibarla Mahkemece yapılması gereken iş, davacının 22.12.2016 tarihli beyan dilekçesinde, ihtilaf konusu dönemde Üniversitenin hangi birimlerinde hangi tarihlerde ve kimlerle çalıştığını ayrıntılı bir şekilde açıkladığı üzere, anılan birimlerden resen tespit edilecek kamu tanıklarının özellikle öğretim üyelerinin, davacının çalışmasının niteliği ve süresi yönünden ayrıntılı beyanlarına başvurulmalı, birlikte çalıştığı kişiler yöntemince dinlenmeli, ifadeler arasında çelişki olması halinde giderilmeli, davalı Üniversite tarafından davacının banka hesabına maaş ödemeleri haricinde başka para yatırma işlemleri de yapıldığı görülmekle, yapılan bu ödemelerin neye ilişkin olduğu üzerinde durulmalı ve bir önceki bozma ilamında belirtilen tüm hususlar eksiksiz yerine getirilerek çalışma olgusu tereddütsüz ortaya konulmalı, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.