YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2296 E.  ,  2024/4085 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/678 E., 2023/486 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair karara karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz istemleri hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 27.04.2004-15.08.2014 tarihleri arasında çocuk bakımı ve diğer ev işleri için davalı ... yanında kesintisiz çalıştığını, ise başlama tarihinden itibaren davalı ..., çocuğu ... ve sonrasında 2009 yılından itibaren davalı ... kızı Elvin'in bakım ve gözetimini gerçekleştirdiğini, davacının sigortalı olarak çalıştığını sandığını, ancak 2014 yılında işe alınan başka biri ile sohbet anında 15/08/2014 tarihi öncesinde sigortalı olmadığını öğrendiğini ve 02.10.2014 tarihinde işten ayrıldığını, davalı ...'ın davacının çalışmasını inkar ettiği için iş bu davanın açılmak zorunda kalındığını beyan ile davacının davalı ... yanında 27.04.2004-15.08.2014 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davasının hak düşürücü süre içinde açılmadığı ve zamanaşımına uğradığını, davacının talep konusu ettiği dönemde davalı yanında sürekli ve ücretli her hangi bir çalışması olmadığını, işe giriş bildirgesinde davacının imzasının bulunduğunu, bu nedenle sigortalı olmadığının davacı tarafça bilinmediği iddiasının gerçek olmadığını, davacının işe giriş tarihinin 15.08.2014 olduğunu, bu tarih öncesi çalışmaların zamanaşımına uğradığını, davacının 15.08.2014 tarihinde işe başladığını, 03.10.2014 tarihinden itibaren devamsızlık yaptığını, sürekli çalışması olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 02.07.2021 tarihli ve 2017/702 Esas, 2021/491 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 01.06.2010 ile 14.08.2014 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde kesintisiz olarak asgari ücrete esas primle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 14.02.2022 tarihli ve 2022/505 Esas, 2022/417 Karar sayılı kararıyla davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurusunun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 23.05.2022 tarihli ve 2022/4979 Esas, 2022/7592 Karar sayılı kararında; "... Eldeki davada, Mahkemece verilen hüküm; eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup, öncelikle, davacının davalıya ait işyerinde talep edilen dönem içerisinde, 01.06.2010 tarihinde başladığı kabul edilmiş ise de, başlangıç tarihinin ne şekilde tespit edildiği hususu açık görülmemiş olup; davacıya yeniden sorulmak suretiyle, davalıya ait işyerine ne şekilde gidip geldiği, hangi tarihte işe başladığı tereddütsüz tespit edilmeli; bu kapsamda tanıklar yeniden dinlenmeli işe başlangıç tarihi saptanmalıdır. Öte yandan; site görevlilerine de – kendi çalışmaları da tespit edilerek - davacının siteye hangi tarihlerden itibaren girdiği, hangi tarihlerden itibaren davacıyı görmeye başladıkları sorularak, net beyanları alınmalı; böylelikle işe başlangıç tarihi somut olarak tespit edilmelidir. Bu kapsamda çocuk bakıcısı Nuriye’nin de beyanları değerlendirilerek; elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 01.06.2010 ile 14.08.2014 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde kesintisiz olarak asgari ücrete esas primle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyizi; bozma gereğinin tümüyle yerine getirilmediğini, dosyaya sunulan fotoğrafların ve CD içeriğinin incelenmediğini, değerlendirmeye alınmadığını, davacının kullandığı telefon numaralarından LOG kayıtlarının ilgili GSM şirketlerinden istenerek incelenmediğini, davacının Yukarıpazarcı Mah, 4070 Sok. No:2 Kat:3 Daire:2 Manavgat Antalya adresinde çalışmaya başladığı yönündeki davalı tanığının beyanına itiraz eden olmadığı gibi dinlenen tanıkların bir kısmının yeniden dinlenerek bu beyana karşı diyeceklerinin sorulmasının istendiğini, ancak Mahkemenin bir karar vermediğini ve tanıkların da dinlenmediğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyizi; zamanaşımı itirazlarının değerlendirilmediğini, Mahkemece davacının işe giriş bildirgesinin hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, davacının işe giriş bildirgesindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ettiğini, bu yönde bilirkişiler aracılığı ile bir inceleme yaptırılmadığını, davacının iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, Mahkemece davacının itirazına uğramayan imzası ile tasdik ettiği iş yeri giriş bildirgesine değer verilmemiş olmasının bozmayı gerektirdiğini, davacının davasını ispat edemediğini, dosyadaki somut delillere göre davacının hiçbir şüpheye ve duraksamaya yer bırakmayacak bir biçimde varlığı ve kesintisiz çalışma olgusunun ispat edilemediğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

3. Fer'i müdahil Kurum vekili temyizi; yargılamada dinlenen tanıklardan davacının bizzat eşinin tanıklığının yakınlığı nedeniyle şüpheli, bir diğer tanık beyanında davalı ile küs olduklarını belirtmesi ve bu nedenle davalıyla aralarında husumet bulunması sebebiyle geçersiz, bir kısmının çelişkili ve muğlak ayrıca davalı tanık beyanlarıyla taban tabana zıt olduğunu, Mahkemenin hiçbir çelişkiye ve duraksamaya mahal vermeksizin davacının çalışmalarının tespitini yapabilmesinin mümkün olmadığını, fiili çalışmanın tespitinin yapılmasının kamu düzenini ilgilendiren davalarda zorunlu olduğunu, dinlenen tanık beyanlarının yetersiz olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı yanında 27.04.2004-15.08.2014 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

4. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
1. İnceleme konusu eldeki davada, bozmaya uyulmuş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Bozma sonrasında Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; davacı asilin isticvap edildiği, davacının beyanında 27.04.2004 tarihinden itibaren davalının Pazarcı Mahallesinde ikamet ettiği apartman dairesinde işe başladığını belirttiği, davacı iddiası kapsamında davalının "Eskihisar Mah. ... Sokak No:14 Manavgat" adresinde bulunan konutunun kullanılmaya başladığı tarihin temini bakımından Manavgat Belediye Başkanlığı ile yazışma yapıldığı, toplanan delillere göre davacının 27.04.2004 tarihinden itibaren davalının evinde çalıştığı iddiasının şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilemediği gereçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

2. Dairenin 23.05.2022 tarihli daha önceki bozma kararında; İlk Derece Mahkemesince davacının davalıya ait işyerinde talep edilen dönem içerisinde, 01.06.2010 tarihinde işe başladığı kabul edilmiş ise de, başlangıç tarihinin ne şekilde tespit edildiği hususu belirlenemediğinden davacıya yeniden sorulmak suretiyle, davalıya ait işyerine ne şekilde gidip geldiği, hangi tarihte işe başladığının tereddütsüz tespit edilmesi, bu kapsamda tanıkların yeniden dinlenmesi, buna göre işe başlangıç tarihinin saptanması gerektiği, öte yandan; site görevlilerine de – kendi çalışmaları da tespit edilerek - davacının siteye hangi tarihlerden itibaren girdiği, hangi tarihlerden itibaren davacıyı görmeye başladıkları sorularak, net beyanlarının alınması, böylelikle işe başlangıç tarihinin somut olarak tespit edilmesi ve bu kapsamda çocuk bakıcısı Nuriye’nin de beyanları değerlendirilerek süresi bakımından hizmet olgusu açıklığa kavuşturulması gerektiği hususları belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuş olup, bu doğrultuda İlk Derece Mahkemesince bozma gerekleri yerine getirilmeksizin verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonucunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. Bu doğrultuda Mahkemece, bozma ilamında belirtildiği üzere, davacının davalıya ait işyerinde hangi tarihte işe başladığının netleştirilmesi, buna göre tanıkların yeniden dinlenmesi, tanıklara kendi çalışma süreleri de hatırlatılarak davacının işe başladığı tarih hakkındaki beyanlarının açıklattırılması, öte yandan taraflar arasında devam eden Manavgat İş Mahkemesinin 2019/592 Esas sayılı dosyasında mevcut tanık beyanları da getirilerek; davalının Yukarı Pazarcı Mahallesinde ikamet edip etmediği, davacının bu adreste de çalışmasının olup olmadığı hususlarının da araştırılması ve bu kapsamda tanık Nuriye'nin beyanları da değerlendirilmek suretiyle çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalı, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgililere iadesine,

18.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.