YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2241 E.  ,  2024/4027 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1920 E., 2023/2264 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/197 E., 2019/520 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 5510 sayılı Kanun'un geçici 36 ncı maddesi gereğince 09.06.2011 tarihli emeklilik borçlanma talebinin kabul edilerek emekli olması gereken tarihten itibaren emekli edilmesine ve emeklilik aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevsap dilekçesinde özetle; Kanunda ön görülen koşulların davacı yönünden gerçekleşmediğini, davacının talebi ile ilgili belgeleri Kuruma tamamlayarak sunmadığını, borçlanma hakkının kullanılabilmesi için şansın sıkı yönetim mahkemesinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanması veya tutuklanması, şahsın hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmekte olup şartların davacı yönünden gerçekleşmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanun'u uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalandığı veya tutuklandığı ve yapılan yargılaması neticesinde beraat ettiği ... olup bu nedenlerle davacının gözaltı ve tutuklu kaldığı 08.05.1981-09.09.1982 tarihleri arasındaki sürelerin 5510 sayılı Kanun 36 ncı maddesi kapsamında borçlanması gerektiği, Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü'nün cevabi yazsından da anlaşılacağı üzere davacınnı 466 sayılı Kanun kapsamında haksız gözaltı ve tutuklu kaldığı süreler sebebiyle bir dava açıp tazminat almadığı, davacının 26.12.2017 tarihli celsedeki netice talebine ilişkin açıklayıcı beyanı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının geçici 36 ncı madde şartlarını sağladı, buna aykırı Kurum işleminin iptali gerektiği anlaşılmakla; davanın kabulü ile davacının tutuklulukta geçirdiği 04.06.1981-09.09.1982 tarihleri arasındaki sürelerin, 6111 sayılı Kanun'un 52 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen geçici 36 ncı madde kapsamında borçlandırılması gerektiğinin tespitine, buna aykırı Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
İstinaf yoluna başvuran davalı Kurum vekili; borçlanma hakkının kullanılabilmesi için şahsın sıkı yönetim mahkemesinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanması veya tutuklanması, şahsın hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmekte olup şartların davacı yönünden gerçekleşmediğini, sıkıyönetim mahkemesi tarafından görevsizlik, Kars Sulh Ceza Mahkemesi tarafından ise müessir fiilden ötürü zamanaşımı nedeni ile kamu davasının ortadan kaldırılmasına karar verildiğini, verilen kararların sıkı yönetim mahkemesinin görev alanına girmemesi ve beraat kararı olmaması nedeniyle Kanun'un aradığı şartların oluşmadığını, öte yandan bu madde ile ilgili olarak yayınlanan 2013/11 sayılı genelgede tamamlanması gereken belgeler belirtilmiş olup Kurum tarafından istenilen mahkeme kararlarının tetkiki neticesinde 5510 sayılı Kanun'un geçici 36 ncı maddesinde belirtilen kararlardan olmadığının anlaşıldığını, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının doğrudan 5510 sayılı Kanun'un geçici 36 ncı maddesinde belirtilen suçlar sebebiyle 04.06.1981-09.09.1982 tarihleri arasında tutuklu kaldığı, yine Kanunda belirtilen suçlar sebebiyle Askeri Mahkemede yargılanarak beraat ettiği, Kanunda öngörülen 6 aylık süre içinde Kuruma başvurarak borçlanma talebinde bulunduğu, Kurumun borçlanma talebinin reddi yönündeki gerekçesinin yasal düzenlemeye aykırı olduğu anlaşılmakla istinaf başvurunun reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının 5510 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında borçlandırılması gerektiğinin tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.