YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2229 E.  ,  2024/4371 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/227 E., 2023/375 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen haczin kaldırılması ve yapılan kesintilerin iadesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına dair karara yapılan maddi hatanın düzeltilmesi talebinin kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Irgıllı Sütlaç Sulama Birliğinin borcundan dolayı Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından müvekkilinin emekli maaşının üzerine haciz konulduğunu, müvekkilinin maaşından bugüne kadar toplam 17.469,49 TL'den fazla kesinti yapılmak suretiyle usul ve kanuna aykırı bir şekilde tahsilat yapıldığını, müvekkilinin davalı Kurum'a borcunun bulunmadığını, icra takibine konu borcun Irgıllı Sütlaç Sulama Birliği'nin 1015842 sicil numaralı işyerinin borcu olduğunu, borçlunun Irgıllı Sütlaç Sulama Birliği olduğunu, borçlu Irgıllı Sütlaç Sulama Birliği olmasına rağmen üçüncü kişi konumunda bulunan müvekkilinin maaşı üzerine haciz konulmasının usul ve yasaya uygun olmadığını, Sulama Birliği'nin Devlet Su İşleri Başkanlığı'na devredildiğini, halen faaliyetine devam eden Sulama Birliği'nin borcunu ödeme gücünün bulunduğunu, hal böyle iken Sulama Birliği'nin ödeme gücü yok ise de mallarına, parasına ve gelirine haciz konulup bunlar paraya çevrilerek tahsilat yapılmadan müvekkilinin maaşı üzerine haciz konulmasının usul ve yasaya uygun olmadığını, 5510 sayılı Kanun'un 93 üncü maddesi, 5838 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili maddelerine göre, emekli maaşlarının haczedilemeyeceğini, müvekkilinin maaşı üzerine konulan haczin kaldırılması ve haczedilen paranın iadesi taleplerini, Denizli İl Müdürlüğü'nün 16.10.2020 tarihli ve 12.449.904 sayılı yazısı ile reddettiğini ve ret yazısının kendilerine 06.11.2020 günü tebliğ edildiğini beyanla; müvekkilinin maaşına konulan haczin kaldırılmasına ve müvekkilinin maaşından yapılan kesintilerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı/hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini dilediklerini, müvekkili Kurum'un kayıtları incelendiğinde görüleceği üzere, davacının bu davanın açılmasında hukuki yararının bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, Kurum'a karşı dava açmadan önce Kurum'a başvuru zorunluluğunun dava şartı olduğunu, davacı ilgili koşulları yerine getirmediğinden davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkili Kurum'da 1015842 sicil numaralı dosyada işlem gören Irgıllı Sütlaç Sulama Birliği'ne ait işyeri dosyasının incelenmesinde, davacının 07.09.2012 tarihinde Sulama Birliği'nde yönetim kurulu asil üyesi olarak göreve başladığının tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin yirminci fıkrasına göre, tüzel kişiliğin borçlarından dolayı tüzel kişiliğin üst düzey yönetici ve yetkililerinin borcun ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğunu, müvekkili Kurum'un işleminin yasal mevzuata, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine, mevcut Yargıtay kararlarına ve hukuka uygun olduğunu beyanla; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.03.2021 tarihli ve 2020/480 E., 2021/193 K., sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı ... aleyhine Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün idari para cezalarından kaynaklı 2016/027923, 2016/027924, 2016/027925, 2016/027926 takip sayılı dosyalardan, davacının maaşına konulan haczin kaldırılmasına, bu icra takipleri yönünden maaş haczinin kaldırılmasının reddine ilişkin kurum işleminin kısmen iptaline, davacı ... aleyhine Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün sırasıyla prim, işsizlik sigortası primi, damga vergisi ve bunların gecikme cezalarına ilişkin alacaklar nedeniyle 2016/027920, 2016/027921, 2016/027922 takip sayılı dosyalardan, davacının maaşına konulan haczin kaldırılmasına ilişkin talebin reddine, davacının maaşından yapılan kesintilerin davacıya iadesine ilişkin talebin reddine,karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 10.11.2021 tarihli ve 2021/2308 E., 2021/2818 K., sayılı kararıyla; dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, Denizli 4. İş Mahkemesi 2020/480 Esas 2021/193 Karar sayılı kararında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin,13.09.2022 tarihli ve 2022/39 E., 2022/10419 K. sayılı kararıyla; dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar verilmiştir.

3.Maddi Hata Başvurusu; davacı vekili karar düzeltme mahiyetli dilekçesinde; birlik adına harcama yetkisinin olmadığını bu konuda araştırılma yapılmadan karar verildiğini, onama kararının hatalı olduğunu belirterek Daire kararının kaldırılmasını ve dilekçede belirtilen sebeplerden kararın bozulmasını talep etmiştir.

4.Dairemizin, 27.02.2023 tarihli ve 2022/13367 E., 2023/1708 K. sayılı kararıyla; Dairemizin 13.9.2022 tarihli ve 2022/39 Esas, 2022/10419 Karar sayılı bozma ilamının ortadan kaldırılmasına, temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, somut olayda, davacının borç döneminde salt yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle borçtan sorumlu olduğuna karar verilmesi hata olup yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gözetilerek borç döneminde temsil ve ilzam yetkisinin bulunup bulunmadığının araştırılarak varılacak sonucuna göre karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının salt Sulama Birliği'nin yönetim kurulu üyesi olması sebebiyle işyerinin Kurum'a olan borçlarından sorumlu tutulamayacağı, ayrıca suç ve cezaların kanuniliği ve şahsiliği ilkeleri nazara alındığında, davalı Kurumca borçların tahsili amacıyla davacının maaşına haciz konulmasının hatalı olduğu, bu itibarla, haciz kapsamında davacının maaşından kesinti yapılması geçerli bir sebebe dayanmadığından kesintilerin davacıya iadesi gerekir gerekçesi ile davanın kabulüne, dava dışı asıl kamu borçlusu işveren (feshedilen) Irgıllı Sütlaç Sulama Birliğinin 1015842 sicil numaralı işyerinin davalı Kuruma olan borçlarının tahsili amacıyla Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 2016/27920, 27921, 27922, 27923, 27924, 27925, 27926 numaralı dosyalarında başlatılan icra takipleri kapsamında davacının davalı Kurum'dan aldığı yaşlılık aylığına konulan haczin kaldırılmasına ve davacının aylıklarından yapılan kesintilerin davacıya iadesine, karar verilmştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, toplanan delillere göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi