YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2221 E.  ,  2024/2660 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1591 E., 2023/1442 K.
HÜKÜM/KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/22 E., 2023/101 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen idari para cezalarının iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, görev itirazlarıyla birlikte davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince; "Somut olayda; eldeki dava idari para cezasının iptaline ilişkin olup mezkur idari para cezasının primlerin tahsiline ilişkin olmayıp 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesine dayalı olarak yapılan idari işlemlere ilişkin olduğu, neticeten davanın idari yargının görev alanında olması nedeniyle yargı yolu dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir." gerekçesiyle,
"1-Davanın mahkememiz açısından HMK m. 114/I.b maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine, mahkememizin yargı yolu olarak görevsizliğine,
2- Yargı yolu olarak Batman İdare Mahkemesinin caiz olduğuna,"karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; adli yargının görevli olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; lehe vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı "Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili ile davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, davacı vekilinin 23.10.2023 Uyap havale tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğine dair dilekçe verdiği görülmüştür.

Feragat, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307 nci ve devamı maddeleri uyarınca davayı sonuçlandıran usuli bir işlemdir ve 311 inci maddede belirtildiği üzere, feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurmaktadır.

Hükmün kesinleşmesinden önceki herhangi bir aşamada davadan feragat edilebilir. İstinaf edilen karar, usul hukuku çerçevesinde kesinleşmiş olmadığından, bu aşamada davadan feragat mümkündür.

Somut olayda, davacı vekili, usulüne uygun olarak düzenlenen vekaletnameye dayanarak davadan feragat ettiğini açıkça ve koşulsuz olarak bildirdiğinden bu beyan çerçevesinde işlem yapılması zorunludur.

Davacı vekilinin anılan feragati uyarınca, feragat HMK'nın 311 inci maddesi uyarınca kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurduğundan, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın feragat sebebiyle reddine dair aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle "1-Davacının feragati sebebiyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın feragat sebebiyle reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili özetle; 7440 sayılı Kanun kapsamında yapılandırmadan faydalandıkları için aleyhe yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Görevin belirlenmesi ve niteliği" başlıklı 1 inci maddesi şöyledir:
"(1) Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir."

2. 6100 sayılı Kanun'un "Dava şartları" başlıklı 114 üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:
"(1) Dava şartları şunlardır:
...
b) Yargı yolunun caiz olması..."

3. 6100 sayılı Kanunu'nun "Dava şartlarının incelenmesi" başlıklı 115 inci maddesinin ilgili ilk iki fıkrası şöyledir:
"(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
(2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder."

4. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101 inci maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."

5. 5510 sayılı Kanun'un ilgili 102 nci maddesinin ilgili 4, 5 ve 6 ncı fıkraları şöyledir:
"İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir."

6. 06.01.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'un 2 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a. İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları..."

3. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi uyarınca Mahkemelerin görevi ve yargı yolu "Kanun" ile belirlenmiş olup, kamu düzenine ilişkin olduğundan yargılamanın her safhasında mahkemece re'sen nazara alınır. İş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, 5510 sayılı Kanunu’nun 101 inci maddesinde, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.

2. 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin ilk fıkrasında, işveren bakımından idari para cezası uygulanması gereken eylem ve aykırılıklar sıralanmış; 4 üncü fıkrasında, idari para cezalarının ilgiliye tebliğ ile tahakkuk edeceği, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılacağı veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri, bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması durumunda idari para cezasının kesinleşeceği; 6 ncı fıkrasında, mahkemeye başvurulmasının idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmayacağı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmeyen idari para cezalarının, gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edileceği açıklanmıştır.

3. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, idari para cezasına ilişkin itirazın reddine dair komisyon kararının iptali talebi 2577 sayılı Kanun'un 2 ve 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddelerine göre idari yargının görev alanına girdiği belirgin olup, Bölge Adliye Mahkemesince kamu düzeninden olan ve öncelikle gözetilmesi gereken bu husus atlanarak, davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesi bu nedenle yerinde görülmemiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, gönderilmesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.