YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2191 E.  ,  2024/4616 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1694 E., 2023/2218 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/251 E., 2022/423 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Pvc Cam İnş. San. ve Ti.c Ltd. Şti. vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerlerinde 1999 - 2010 yılları arasındaki eksik olarak bildirilen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalılardan ... Pvc Cam İnş. San. ve Tic. Ltd .Şirketinin 04.04.2007 tarihinde kurulduğunu, davacının bu şirkette hiç bir çalışmasının bulunmadığını, davacının her iki şirkette çalıştığını iddiasının gerçek dışı olup zaten sigorta kanunun ve iş kanunu uyarınca aynı anda iki iş yerinde çalışıp iki işyerinde de ayrı ayrı sigorta primi ödenmesinin mümkün olmadığını, davanın kesintisiz çalışmalarının olmadığını, taleplerin hak düşürücü süreye uğradığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasında samimi olmadığını, davacı ne kadar çalışma yapmış ise o kadar çalışma süresinin Kuruma bildirildiği, bunun aksinin eşdeğerdeki belgelerle ispatlanması gerektiğinin açık olduğunu, asıl olan Kurum kayıtları olduğunu, bu iddiaları kabul etmediklerini, davacının Kurum kayıtlarındaki çalışmaların işe giriş bildirgesine ve bordrolara dayanmakta olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı ... Mühendislik ve Müşavirlik Tic. ve San. Ltd. Şti yanında, 01.02.2000-27.03.2007 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen süreler hariç olmak kaydı ile kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, davacının, davalı ... Pvc Cam İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. yanında 27.03.2007-31.12.2009 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen süreler hariç olmak kaydı ile kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Pvc Cam İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı ... Pvc Cam İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili İstinaf Sebepleri
Davacının aynı anda iki şirkette çalıştığını kabul etmenin mümkün olmadığını, davacının ... Müteahhitlik Şirketinde çalıştığını, sadece bir tanığın beyanına göre karar verilemeyeceğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davacının aralıksız çalıştığını iddia etmesine rağmen farklı işverenler nezdinde çalışmasının beklenemeyeceğini, tanıkların davacının işyerinde yetkili kişi olduğunu söylediklerini ve yetkili kişinin sigortasız çalışmasının beklenemeyeceğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hizmet döküm cetveline göre, davacı adına davalı ... Müteahhitlik Şirketi işyerinden 27.01.2000-30.09.2010 arasında aralıklı şekilde 2190 gün prim ödendiği, davacının primlerinin 27.01.2000-10.08.2005 arasında aralıklı yatırıldığı, 10.08.2005-30.09.2010 döneminde ise tam yatırıldığı, davacı adına 22.01.2000, 26.01.2000, 23.05.2000, 29.05.2000, 23.08.2002, 21.05.2003, 26.11.2005 tarihlerinde davalı ... Müteahhitlik Şirketi tarafından işe giriş bildirgesi verildiği, 23.01.2020 tarihli Adli Tıp Raporunda, işe giriş bildirgelerindeki imzaların davacının eli ürünü olmadığının belirtildiği, vergi kayıtlarına göre davalı ... Müteahhitlik Şirketi 05.05.1993 tarihinden itibaren, davalı Pnrcm Şirketi ise 27.03.2007 tarihinden itibaren devam edecek şekilde vergi mükellefi olduğu, davacıya davalı ... Müteahhitlik Şirketince bir dönem evrak işleri takibi ve idarecilik yetkisi verildiği, 14.01.2000, 12.10.2001, 29.08.2002, 09.10.2003, 09.08.2005, 01.02.2007 dönemlerinde ... Müteahhitlik Şirketi tarafından ve 30.04.2007 tarihinde ise Pncrm Şirketi tarafından temsil yetkileri verildiği, dinlenen taraf tanıklarının, bordro tanıklarının ve komşu işyeri çalışanlarının birçoğunun davacının başlangıçta ... Müteahhitlik Şirketinde, 2007 yılı sonrasında ise Pncrm Şirketinde sekreterlik ve yöneticilik yaptığını, kesintisiz çalıştığını beyan ettiği, ilk derece mahkemesince, davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu, davacının 01.02.2000-31.12.2009 arasında aralıksız çalıştığı, primleri eksik şekilde davalı ... Müteahhitlik Şirketi tarafından yatırılmış olsa da organik bağ ve davacının 2007 yılından itibaren Pncrm Şirketine hizmet vermesi sebebiyle 01.02.2000-27.03.2007 arasında davalı ... Müteahhitlik Şirketinde ve 27.03.2007-31.12.2009 arasında davalı Pncrm Şirketinde aralıksız çalıştığının tespitine karar verildiği, dosya içeriği ve işe giriş bildirgelerindeki imzaların davacıya ait olmaması dikkate alındığında İlk Derece Mahkemesince verilen kararın isabetli olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; hak düşürücü sürenin göz önüne alınması gerektiğini, işe giriş bildirgeleri ile işten ayrılış bildirgelerinin düzenlendiğini, davacının yetkili vasıfta bir çalışan olmasına rağmen kendisinin sigortasız çalıştığını bilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, Tanık ...'in beyanlarının çelişkili olduğunu, vekalet ücreti hususunda hatalı olarak karar verildiğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalılar iş yerinde Kuruma bildirilen hizmet süreleri haricinde 1999 - 2010 yılları arasında kesintisiz olarak hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, davalı şirketlerde 1999 yılından 2010 yılına kadar aralıksız çalıştığını, hizmet bildirimlerinin ise kesintili olarak Kuruma bildirildiğini, çalışmaya başlamasından kısa bir süre sonra davalı şirketlerden kendisine bir çok yetki veren vekaletnameler düzenlendiğini, hizmetlerinin geniş yetkili idari personel olarak devam ettiğini, bildirilen süreler haricinde de hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davacının davalı ... Mühendislik ve Müşavirlik Tic. ve San. Ltd. Şti yanında, 01.02.2000-27.03.2007 tarihleri arasında davalı kuruma bildirilen süreler hariç olmak kaydı ile kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, davacının, davalı ... Pvc Cam İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. yanında 27.03.2007-31.12.2009 tarihleri arasında davalı kuruma bildirilen süreler hariç olmak kaydı ile kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

Davacı adına sigortalı ilk işe giriş bildirgesinin 27.01.2000 tarihinde ... Mühendislik San Tic Ltd Şti'nce düzenlendiği, 27.01.2000 - 30.01.2000; 01.06.2000 - 10.07.2000, 24.08.2002- 30.01.2003, 12.05.2003 - 07.10.2003 tarihlerinde ... Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti.'nden hizmetlerinin bildirildiği, 11.08.2005 - 30.09.2010 tarihleri arasında ... Müh. ve Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nden hizmetlerinin bildirildiği, 11.08.2005 - 30.09.2010 tarihleri arasında ... Müh. ve Müş. Tic. San. Ltd. Şti.'den, 25.11.2005 - 26.12.2005 tarihleri arasında ... Müh. ve Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den ve 27.09.2010- 17.06.2011 tarihleri arasında Tokat Milli Eğitim Müdürlüğünden hizmetleri bildirilmiştir.

... Mühendislik ve Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına şirket müdürü ... tarafından davalının vekil olarak tayin olunduğu 14.01.2000, 29.08.2002, 09.08.2005, 01.02.2007 tarihlerinde vekaletnameler düzenlenmiştir. ... tarafından davalının vekil olarak tayin olunduğu vekaletnamenin tarihi 25.09.2009 tarihidir.

30.04.2007 tarihinde ise ... Pvc Cam İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. adına şirket müdürü ... ...'ce davalı adına vekaletname düzenlenmiştir.

Bu vekaletnameler yanında 09.10.2003 tarihinde ... Mühendislik ve Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına ...'nın ve 19.12.2011 tarihinde ... Pvc Cam İnşaar San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Mühendislik ve Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına yetkili şirket müdürü ...'nın davacıyı azlettiklerine dair azilnameler bulunmaktadır.

Davacının ilk işe giriş bildirgesinin verildiği ve davacının hizmetlerinin bildirildiği 27.01.2000 tarihinden sonra işten ayrılış bildirgesi verilen 30.01.2000 tarihinden azilnamenin verildiği 09.10.2003 tarihine kadar olan hizmetlerinin tespitine dair verilen karar yerindeyse de ... Mühendislik ve Müşavirlik Tİc ve San Ltd Şti'nce yeniden 09.08.2005 tarihli vekaletname verildiği, azilname ile yeniden düzenlenen bu vekaletname arasındaki dönem yönünden kabul kararı verilmesi hatalıdır. Bu dönem yönünden dinlenen tanıklar davacının çalışmadığını açıkça beyan etmiş, davacının çalışmasına yönelik bir delil bulunmadığından bu dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca davacının tüm çalışmaları davalı ... Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Mühendislik ve Müşsavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden bildirilmiştir. Bu dönemde davalı ... Pvc Cam San Ltd Şti'nden 30.04.2007 tarihinde davacı adına vekaletname düzenlenmiş olması, bu şirkette çalıştığı anlamına gelmeyecektir. Bu şekilde aynı dönem yönünden mükerrer tespiti karar verilmesi hatalıdır.

Bu yönler gözetilmeyerek hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.