YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2168 E.  ,  2024/3555 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/902 E., 2023/998 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/1701 E., 2018/1149 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 02.05.2008 tarihinde evliliğinin sona ermesi nedeniyle babası üzerinden yetim aylığı almaya başladığını, müvekkilinin aylığının muvazaalı boşanma gerçekleştiğinden bahisle kesildiğini, müvekkilinin gerçekten eşinden boşandığını, eski eşinin kalp krizi geçirdiğini, kendisine bakacak kimsenin olmaması sebebiyle davacının bir müddet eski eşine baktığını, daha sonra herkesin kendi hayatına geri döndüğünü, müvekkilin maaşı kesilince son derece mağdur olduğunu, kesilen yetim aylığının yeniden bağlanmasını ve davalı Kuruma borçlu bulunmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde;Kurum denetmenleri tarafından davacı ile eşinin sahte bir boşanma gerçekleştirdiğinin tespit edildiği, herhangi bir geliri bulunmayan davacının boşanma esnasında maddi hiçbir talepte bulunmaması çelişkili ve hayatın olağan akışına aykırılık arz ettiğini, davacıya 02.05.2008 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığını, davacı ile eski eşinin adres kayıtlarının aynı olduğu, genel sağlık sigorta kayıtlarında aynı adresi beyan ettikleri ve çevresel araştırma sonucu birlikte yaşadıkları anlaşıldığından aylık işlemlerinin iptal edildiğini, davacının 02.05.2008 tarihinde boşandıkları Kurumdan gelir almak suretiyle Kurum zararına neden olduğu anlaşıldığından aylıkları toplamı 12.039,46 TL'nin yasal faizi ile birlikte geri ödemesi için davacıya borç bildiriminin yapıldığı, bu nedenle yersiz ve haksız ödemeler sebebiyle Kurum işleminin yasal ve yerinde olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dosyaya gelen bilgi ve belgelerde davacı ile ilgili davalı Kurumca yapılan tahkikatta bilgisine başvurulan tüm şahısların, davacının eşi ile birlikte aynı adreste yaşadığını beyan ettikleri, davacının ise eşi ile sağlık sigortasından faydalanmak için boşandığını beyan ettiği, dosyaya gelen ikametgah ve seçmen kayıtlarında davacı ve eşinin boşanmadan sonra da aynı adreste ikamet ettikleri ve aynı adrese bağlı olarak oy kullanmış oldukları, Diyarbakır 1.Aile Mahkemesine ait 2008/110 E. sayılı dosyada davacının eşi ile anlaşmalı olarak boşandıkları ve birbirlerinden tazminat ve nafaka talep etmedikleri, dinlenen davacı tanığı olan ve aynı zamanda davacının gelini olan ..., beyanında evlenmeden önce davacının boşandığını ancak isteme olayında ve düğünde davacı ve eşinin bulunduğunu, SGK denetmenlerine ifade verdiğini maddi yardım yapılması için tarafların bir arada yaşadığını beyan ettiğini, ancak kayınpederinin evde yaşamadığını beyan ettiği, dinelenen diğer davacı tanıkları ise davacının boşanmadan sonra eşi ile hiç bir araya gelmediklerini beyan ettikleri, davacı vekilinin dava dilekçesinde davacının eski eşinin rahatsız olması nedeni ile bir müddet aynı evde yaşadıklarına ilişkin beyanı ile tanık beyanlarının çeliştiği hususları birlikte değerlendirildiğinde davacının babasından yetim aylığı almak için eşi ile muvazaalı olarak boşandığı sonuç ve kanaatine varıldığından davanın reddine karar karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının eski eşiyle fiilen birlikte yaşamadığını, boşanmanın gerçek olduğunu, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil aleyhine kurulan hükümün bozulması gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; "ölen sigortalının hak sahiplerinden; ... eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ıncı madde hükümlerine göre geri alınır. ",

Madde 96 hükmüne göre "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

"..itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır..."

Aynı Kanun'un 59 uncu maddesinin başlığı Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2 inci fıkrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tesbit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.