YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2132 E.  ,  2024/1918 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2068 E., 2023/144 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/38 E., 2022/166 K.

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının Ceyhan İlçesi .... köyünde eşi ... ve oğlu ...'e ait arazilerde ve kiraladığı arazilerde çiftçilik yaptığını, davacının çiftçilik yaptığı arazileri 01 VM 572 ve 01 L 5450 plakalı traktörlerle işlediğini, 1996 yılından itibaren Ceyhan Ziraat Odasını üye olduğunu, davacının 15.12.1997 tarihinde Toprak Mahsulleri Ofisine ürün döktüğünü ve 3.696,068 TL. Bağ-Kur prim kesintisi yapıldığın, Kurum tarafından prim kesintisine istinaden 01.01.1998 tarihinden itibaren davacının sigortalı tescilinin yapıldığını, 2011 yılından itibaren düzenli olarak prim ödemeye başladığını, davacının Kuruma yapmış olduğu başvuru sonucu 01.02.1998-30.04.2008 tarihleri arası prim borcunun 60 aydan fazla olması sebebiyle bu süreye ilişkin hizmetine EK-17 işlemi yapıldığını, ve 01.05.2008 itibariyle yeniden zorunlu sigortalılığının başlatıldığının bildirildiğini, davacının birikmiş borçlarını yapılandırarak 6.004,18 TL. 23.07.2012 tarihinde yatırdığını, 15.12.2014 tarihinde yeniden ihya talebinde bulunduğunu, davacıya ihya ödeme planı çıkartılarak 3390 gün için 14.135,77 TL. borcu 12.02.2015 tarihinde Kuruma ödediğini, Kurum tarafından düzenlenen raporda davacının Ceyhan Ziraat Odası kaydının geçersiz sayıldığının bu sebeple hizmet sürelerinin iptal edildiğinin bildirildiğini, davacının yapmış olduğu yapılandırmaların geçerli bir yapılandırma olduğunu, Kurumun işleminin Kanuna aykırı olduğunu belirterek 01.01.1998-01.11.2017 tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalısı hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; Ceyhan Ziraat Odası kayıtlarının usulüne uygun olarak düzenlenmediğini, davacının Ziraat Odası kaydının iptal edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.01.1998-01.11.2017 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile aksi Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının çalışma olgusunun kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanmadığını, müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuat dahilinde olduğunu savunmuş Mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 31.05.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 nci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, anılan Kanun'un yürürlük tarihine kadar 506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanun'lar ile 506 sayılı Kanun'un Geçici 20 nci maddesine göre oluşturulan sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet sürelerinin tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirileceği ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi kuralı karşısında, sigortalılık açısından davanın yasal dayanağı 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 2, 5, 7, 9, 10, 36 ncı maddeleridir.

2. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 2 nci maddesinin 1 inci fıkrası şöyledir:
"Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar, bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar."

3. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 5 inci maddesinin 1 ve 2 nci fıkraları şöyledir:
"2 nci madde kapsamına girenler, onsekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.

Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz."

4. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 7 nci maddesi şöyledir:

"Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.
5. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 9 uncu maddesi şöyledir:

"Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri, Kurumca resen yapılır.

6. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 10 uncu maddesi şöyledir:

"Sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, 21.10.1935 tarih ve 2834 sayılı Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18.04.1972 tarih ve 1581 sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24.04.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınır.(Ek cümle:24.07.2003-4956/52 md.) Belirtilen bu merci, kurum, kuruluş, kooperatifler ve birlikleri ile şirket ve bankalar, Kurumun isteği üzerine her türlü bilgiyi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler.
"

7. 2926 sayılı Kanun'un ilgili mülga 36 ncı maddesinin ilgili 1 inci fıkrası şöyledir:

"Sigortalı, 31 inci maddede belirtilen prim borcunu ait olduğu yıl içinde Bakanlar Kurulunca tespit edilen dönemlerde ödemek zorundadır. Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir."

3. Değerlendirme
Dairenin, tam olarak yerine getirilmeyen geri çevirme kararında da belirtildiği üzere; davacının 01.01.1998 - 01.11.2017 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine yönelik açılan eldeki davada, Mahkemece; 13.05.2015 tarihli müfettiş raporuna istinaden oda kaydının geçersiz sayılması sonucu davacının iptal edilen Tarım Bağ-Kur hizmet sürelerinin olup olmadığı Kurumdan sorulmak kaydıyla, davacının hizmet sürelerine yönelik Kurum kabulünde olan süreler belirlenerek, davaya konu Kurum işlemi açıklığa kavuşturulmalı, yine davacının iptal edilmeden önceki kabul edilen hizmet süreleri ile davacının iptal edilen hizmet dönem ve süreleri Kurumdan sorularak, buna ilişkin dayanak kayıt ve belgeler ile davacının hizmet döküm cetvelinin dosyaya celbi sağlandıktan sonra, nizalı nizasız dönemler belirlenerek açıklığa kavuşturulmalıdır.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.